Esepteý zańmen retteledi

Senbi, 14 sáýir 2012 8:01

Budan buryn jazylǵandaı, Kons­tı­týsııalyq Keńeske Premer-Mınıstr K.Másimovtiń el Konstı­tý­sııasynyń 16-babynyń 2-tarmaǵyn, 44-babynyń 2) tar­maq­shasyn, 51-ba­bynyń 3-tar­ma­ǵyn, 54-baby 2-tar­maǵynyń 2) tar­maqshasyn, ıaǵnı keıbir kons­tıtýsııalyq merzimderdi esep­teý máselesi boıynsha Konstıtý­sııa­nyń birqatar baptaryn resmı tú­sindirý týraly eki ótinishi túsken edi. Onda negizinen Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Konstıtý­sııa­synda kór­setilgen merzimderdi esep­teý qa­shan bastalyp, aıaq­ta­la­tyny barlyq jaǵdaılarda belgilene bermeıdi jáne merzimderdi esep­teýdiń bas­ta­lýy men aıaq­ta­lýy qaı kúnge nemese qaı oqıǵaǵa qaraı aı­qyn­dalatyny naqtylan­baı­dy, son­dyq­tan Negizgi Zańda belgilengen merzimderdi esepteý erejeleri respýb­lı­kanyń qol­da­nystaǵy quqyǵynda da bekitilmegendikten bul Konstıtýsııa­nyń norma­la­ryn qoldaný kezinde mem­lekettik organdar men laýa­zymdy tulǵa­lar­dyń qyzmetinde qıyndyqtar týǵy­zýy múmkin, delingen bolatyn.

Senbi, 14 sáýir 2012 8:01

Budan buryn jazylǵandaı, Kons­tı­týsııalyq Keńeske Premer-Mınıstr K.Másimovtiń el Konstı­tý­sııasynyń 16-babynyń 2-tarmaǵyn, 44-babynyń 2) tar­maq­shasyn, 51-ba­bynyń 3-tar­ma­ǵyn, 54-baby 2-tar­maǵynyń 2) tar­maqshasyn, ıaǵnı keıbir kons­tıtýsııalyq merzimderdi esep­teý máselesi boıynsha Konstıtý­sııa­nyń birqatar baptaryn resmı tú­sindirý týraly eki ótinishi túsken edi. Onda negizinen Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Konstıtý­sııa­synda kór­setilgen merzimderdi esep­teý qa­shan bastalyp, aıaq­ta­la­tyny barlyq jaǵdaılarda belgilene bermeıdi jáne merzimderdi esep­teýdiń bas­ta­lýy men aıaq­ta­lýy qaı kúnge nemese qaı oqıǵaǵa qaraı aı­qyn­dalatyny naqtylan­baı­dy, son­dyq­tan Negizgi Zańda belgilengen merzimderdi esepteý erejeleri respýb­lı­kanyń qol­da­nystaǵy quqyǵynda da bekitilmegendikten bul Konstıtýsııa­nyń norma­la­ryn qoldaný kezinde mem­lekettik organdar men laýa­zymdy tulǵa­lar­dyń qyzmetinde qıyndyqtar týǵy­zýy múmkin, delingen bolatyn.

Osyǵan oraı keshe Kons­tı­tý­sııalyq Keńes atalǵan ótinish­ter­diń mán-jaıyn jan-jaqty zerdelep, sarapshylardyń jáne kons­tı­tý­sı­ıa­lyq is-júrgizýge qatysý­shy­lardyń pikirin tyńdap, tó­men­degideı sheshimge kelgendigin ja­rııalady. Onda us­tal­ǵan adamnyń bas bostandyǵy jáne oǵan qol su­ǵylmaýy, sonyń ishinde emin-erkin júrip-turý bos­tan­dyǵy anyq shektelgende – belgili bir jerde máj­búr­lep ustaýdy, anyq­­taý jáne tergeý or­gandaryna máj­búr­lep jetkizýdi, eshkimmen sóı­les­tirmeı oqshaý ustaýdy, son­daı-aq, adamnyń jáne aza­mat­tyń bas bos­tandyǵy men oǵan qol suǵyl­maýyn aıtarlyqtaı shekteıtin qandaı da basqa bir áre­ketterdi qosa alǵanda, shekteýdiń árbir mınýtyna deıingi dál­dik­pen alǵandaǵy sol saǵaty us­taý­dyń bastalý sáti bolyp taby­la­dy. Al «ustaý» uǵymyn kons­tı­tý­sııalyq-qu­qyqtyq maǵynasyn­da adam­nyń jeke bas bostan­dy­ǵyn jáne oǵan qol suǵyl­maýyn jetpis eki sa­ǵattan aspaıtyn qysqa ýaqytqa shekteý túrindegi, qu­qyq buzýshylyqtyń jolyn kesý nemese qylmystyq, azamattyq ákimshilik is­ter boıynsha is júr­gizýdi qamta­ma­syz etý, sondaı-aq zańda belgilengen májbúrleý sı­patyndaǵy ózge de sharalardy qol­daný maqsatynda ýáki­letti mem­lekettik organdar, laýazym­dy jáne ózge de tulǵalar zańda kózdelgen negizder boıynsha jáne sol tártippen iske asy­ra­tyn májbúrleý sharasy dep túsingen jón deıdi.

Ekinshiden, aılarmen esepteletin konstıtýsııalyq merzim ózi­niń bas­talýy belgilengen kún­tiz­belik kún­nen, nemese belgili bir oqıǵa bolǵan kún­nen bastalyp, merzimniń sońǵy aıy­nyń tıisti kúninde aıaqtalady. Buǵan qosa, úshinshiden, Memleket basshy­sy­nyń zańǵa nemese zań bap­taryna qar­sylyqtaryn Parlament qa­ra­ýy úshin bólingen bir aı merzim, Kons­tı­tý­sııanyń 59-babynyń 4-tar­maǵynda jáne 61-babynyń 2-tar­ma­ǵynda kóz­del­gen jaǵ­daı­lardy qos­paǵanda, eger ol óziniń ýaqyty boı­ynsha Kons­tıtýsııanyń 59-babynyń 3-tar­ma­ǵymen kózdelgen Parlament jumy­synyń sessııaly kezeńimen tus­pa-tus kelmeıtin bolsa, úziledi. Tórtinshiden, bir-birimen ózara baı­lanysty, biraq ártúrli ýaqytta túsken ótinishterdi Konstıtýsııalyq Keńes bir is júr­gizýge biriktirgen jaǵdaıda, sheshim shy­ǵarý úshin Konstıtýsııada kózdel­gen bir aı merzim ýaqyty boıynsha sońǵy ótinish tús­ken sátten bastap eseptegen jón kórinedi. Besinshiden, kúndermen esepteletin konstıtý­sııalyq merzim belgili bir oqıǵa oryn alǵan kúnnen bastalyp, belgilengen kezeńniń soń­ǵy kúninde aıaqtalady. Altynshydan, jyldarmen belgilengen konstıtý­sııa­lyq merzim ózi bastala­tyn kún­tizbelik kúnnen nemese belgili oqıǵa oryn alǵan kúnnen bastalyp esepteledi, al bul merzim óziniń sońǵy jylynyń tıisti aıy men kúninde aıaqtalady. Eger merzimniń aıaqtalýy ondaı tıisti kúni joq aıǵa týra keletin bolsa, onda merzim osy aıdyń sońǵy kúni aıaqtalady. Osy arada bir toqtalar jáıt, ol «jyl» uǵymyn Konstıtýsııanyń 61-babynyń 7-tar­ma­ǵyna qatysty aǵymdaǵy jyl (1 qańtardan 31 jeltoqsanǵa deıingi ýa­qyt kezeńi) dep túsingen jón kórinedi. Sonymen zań shyǵarýshy Konstıtý­sııalyq Keńestiń quqyqtyq usynym­daryn eskere otyryp, merzimderdiń bastalýy men eseptelý máselelerin qajet kezde tıisti zańdarmen retteýi múmkin, deıdi Konstıtýsııalyq Ke­ńestiń músheleri.

Aleksandr TASBOLATOV.