Kúdiktilerdi quryqtaǵandar nege kúrsinedi?
Juma, 18 mamyr 2012 7:40
Ishki ister mınıstri Q.Qasymovtyń atyna jazylǵan Almaty oblysy Raıymbek aýdanynyń turǵyndary qol qoıǵan aryzdy arqalap, redaksııamyzǵa bir top ata-ana keldi. Ádilet izdep, álekke túskender qylmys ataýlyǵa qarsy turyp, qoǵam tynyshtyǵynyń kúzeti jolynda ystyq-sýyqqa túsetin polısııa qyzmetkerleriniń áke-shesheleri eken. «Uryny ustaımyz dep uldarymyz isti boldy» dep áńgimeni áriden qozǵaǵan kisilerdiń aryzy men alty birdeı polısııa qyzmetkeriniń ústinen qozǵalǵan istiń búge-shigesi tómendegideı.
Juma, 18 mamyr 2012 7:40
Ishki ister mınıstri Q.Qasymovtyń atyna jazylǵan Almaty oblysy Raıymbek aýdanynyń turǵyndary qol qoıǵan aryzdy arqalap, redaksııamyzǵa bir top ata-ana keldi. Ádilet izdep, álekke túskender qylmys ataýlyǵa qarsy turyp, qoǵam tynyshtyǵynyń kúzeti jolynda ystyq-sýyqqa túsetin polısııa qyzmetkerleriniń áke-shesheleri eken. «Uryny ustaımyz dep uldarymyz isti boldy» dep áńgimeni áriden qozǵaǵan kisilerdiń aryzy men alty birdeı polısııa qyzmetkeriniń ústinen qozǵalǵan istiń búge-shigesi tómendegideı.
Jetisý jerindegi mal urlyǵy sońǵy kezde tynysh jatqan eldiń tún uıqysyn tórt buzyp, sońǵy birer jylda respýblıkalyq basylymdar men telearnalardan túspeı kele jatqanyna kýámiz. Redaksııamyzǵa aryzdana kelgen ata-ananyń aıtýynsha, 2010-2011 jyldar aralyǵynda Raıymbek aýdanyna qarasty Saryjaz, Tasashy, Qarqara aýyldarynyń jaıylymyndaǵy jylqyǵa jaýdaı tıgen urylardy indete izdegen aýdandyq polısııa qyzmetkerleri M.Sálimbaev, S.Satylǵanov, A.Taǵaev, E.Saırambaev, S.Demeýov pen A.Jazaev jiptiń bir ushyn shyǵaryp, jekemenshiktiń malyn urlady degen kúdikpen Tasashy aýylynyń turǵyndary A.Tásteev, E.Edigeev, E.Azatov, N.Shalabaev jáne K.Oqasov degen jigitterdiń ústinen is qozǵaıdy. Atalmysh úsh aýyldyń 17 turǵynyna tıesili 72 bas jylqynyń daýy bastalyp, is sotqa jóneltiledi. Iri qaranyń etin soıyp satýmen aınalysatyn A.Tásteev 11 bas jylqynyń ıelerine mal qunyn ótep berip, ózi sottalyp ketse de, oǵan maldy aıdap ákelýshi jigitter qorǵaýshylarynyń keńesine súıenip «bizdi polısııa qyzmetkerleri májbúrlep moıyndatty» dep qaıtadan aryzdanady.
2011 jyldyń 28 qarashasynda Raıymbek aýdanynyń prokýratýrasy osy aryz boıynsha aýdandyq ishki ister bólimi qyzmetkerleriniń ústinen Qylmystyq kodekstiń 308-baby 4-bólimine jáne 141-baby 2-bólimine sáıkes is qozǵaıdy. Artynsha Almaty oblystyq prokýratýrasy polıseılerdiń ústinen Qylmystyq kodekstiń 346-baby boıynsha úshinshi isti qozǵap, olardan kúdikti retinde jaýap ala bastaıdy. Mal urlyǵyna kúdikti retinde sotty bolǵandar dereý «jábirlenýshige» aınalyp, arada 2 aı ótkennen keıin sot-medısınalyq saraptamasy olarǵa «dene jaraqatynyń izderi bar» degen anyqtama shyǵarady. 2011 jyldyń 2-7 qarasha aralyǵynda dene jaraqatyn alypty-mys degen Azatov pen Shalabaevqa 30 qarasha kúni, ıaǵnı 23 kúnnen keıin saraptama jasalsa, 2011 jyldyń 20 qyrkúıek kúni urdy degen Oqasovqa jeltoqsannyń 6-sy kúni saraptama jasalady. Al buǵan deıin istegen qylmystaryn moıyndap, aldyn-ala tergeý isi júrgizilip jatqan kezde, ıaǵnı 2011 jyldyń 22 qarashasynda E.Edigeev, E.Azatov, N.Shalabaev pen K.Oqasovqa jasalǵan keshendi sot-psıhıatrııalyq saraptamasynda úsh birdeı sarapshy qol qoıǵan Jalpy, tekserý jáne somatııalyq jaǵdaıy degen aktide kúdiktiler týraly «jalpy somatııalyq jaǵdaılary qanaǵattanarlyq, densaýlyqtaryna shaǵym aıtpaıdy, denelerinde jaraqattar men zaqymdaýlar joq» dep kórsetilgen. Osy 3 sarapshy mamannyń dálelin prokýratýranyń talabyna saı Tasashy aýyldyq emhanasynyń bas dáriger men feldsheri joqqa shyǵaryp otyr. Artynsha oblystyq prokýratýra «qylmys jasalmaǵan, urlyqtardy polısııa qyzmetkerleriniń qysymymen moıyndaǵan» degen negizge súıenip E.Edigeev, E.Azatov, N.Shalabaev pen K.Oqasovqa baılanysty isti qysqartady. Bul jerde taǵy bir eskererlik jaıt, kúdiktiden jábirlenýshige aınalyp shyǵa kelgen jas jigitterdiń dálelderi negizsiz bolyp qana qoımaı, olar keıinnen «biz qorǵaýshy men týystarymyz osylaı jazyńdar degen soń aryzdandyq, polısııa qyzmetkerleri bizdi uryp-soqpady» degen qolhat ta bergen. Kimniń qansha jylqy aıdap ákelgeni, Tásteevke jylqy soıysýǵa kómekteskenderi jáne árbir aıdap ákelgen, soıǵan jylqysyna qansha somada aqy alyp turǵanyn kórsetip bergen moıyndaýlary, qylmys ornyna baryp jáne tergeýshi aldynda bergen jaýaptary beınetaspaǵa túsirilse de is prokýratýra tarapynan birjaqty júrgizilip otyr deıdi ashynǵan ata-analar.
Polısııa qyzmetkerleri zańsyz qamaýda ustady jáne tergeý barysynda qysym kórsetti dep aryzdanýshylar bir sózinde soıylǵan maldyń bas-sıraǵy men terisin izdep aýyl syrtyna barǵan jerde «atyp tastaımyn» dep tapansha kórsetti degen polısııa qyzmetkeri ol kúni qyzmettik tapanshany almaq túgili, kúdiktilermen birge aýyl syrtyna barmaǵandyǵy anyqtalǵan. Onyń ústine oblystyq Ishki ister basqarmasynyń bastyǵy, general-maıor J.Halyqulynyń atyna bıylǵy jyldyń, ıaǵnı 2012 jyldyń naýryz aıynyń 19, 20, 26-sy kúnderi N.Shalabaev, B.Azatov jáne E.Edigeevtiń óz qoldarymen «bizdi polısııa qyzmetkerleri uryp-soqqan joq, biz qorǵaýshy Iа.Tókenov pen E.Edigeevtiń ápkesi jaýapkershilikteriń jeńildeıdi degen soń jalǵan aryz túsirdik» dep jazǵan ótinishteri de bar. Sonymen qatar, 2012 jyldyń 11 qańtarynda Raıymbek aýdandyq Ishki ister basqarmasynyń aǵa tergeýshisi, polısııa kapıtany E.Imanqulov osy daýly iske qatysty jalǵan saraptamalyq anyqtama bergen Tasashy aýyldyq emhanasynyń bas dárigeri men feldsherinen jaýap alady. Onda taıǵa tańba basqandaı etip bas dáriger de, feldsher de K.Oqasovty teksergenderin, alaıda uryp-soqty dep aıtsa da polısııa qyzmetkerlerine ol jóninde habar bermegenderin, bul mindetimizge kire tura óz tarapymyzdan ketken salaqtyq boldy degen kýáligi bar. Bul eki dárigerdiń jibergen taǵy bir kemshiligi, olar K.Oqasov dene jaraqatyn aldy degende naqty qandaı kólemde jaraqat alǵandyǵy da naqtylanbaǵan. Osyndaı naqty derekterge qaramastan, prokýratýra tarapynan bul is polısııa qyzmetkerleriniń bastaryna bult úıirip tur.
Qalaı desek te urlyqtyń bolǵany aqıqat. Bir emes seksenge tarta qylquıryq qoldy bolǵan. Urynyń da tuzaqtalǵany, tekserý barysynda qylmysty moınyna alǵany ras. Alaıda, qylmystyq is zańdy sheshimin tabýdyń ornyna, jetisýlyq quqyq qorǵaý organdary ózara maıdan ashyp alǵandaı. Ishki ister qyzmetkerleri uryny ustap, tergeýdi tııanaqtaǵanymen ol is prokýratýradan ári aspaı, basqa arnaǵa oıysyp barady. Qylmystyq iske núkte qoıyp, sheshim shyǵarýǵa tıisti sot oryny prokýratýra men polısııa arasyndaǵy daýdyń qaı aımaqta júrgizilýi kerektigine ǵana tórelik jasaýda. Taldyqorǵan qalalyq soty barymtashylardan bastalǵan daýly isti anyqtaý úshin Raıymbek aýdanynyń ortalyǵy Kegen aýylyna kóshpeli sot keńesin attandyrdy.
Malynan aıyrylyp ulardaı shýlaǵan aýyl turǵyndarynyń aıǵaıy kún sanap kúsheıip bara jatpasa, basylar emes. Tynysh jatqan Jetisý elin alataıdaı búldirgen urylardyń arany toıar ma eken, álde ádiletti sheshimin aıtyp, quzyretti oryndar bul istiń núktesin qoıar ma eken?!.
Qanat ESKENDIR,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy,
Raıymbek aýdany.
