Bizge ertedegi mańyzdy oqıǵalar men qundy derekter atadan balaǵa aýyzsha jetkizilip kelgeni málim. Qyz tamy, Nııaz qoja qorymy, Qaz daýysty Qazybek bıdiń sóre tasy, Edige bıdiń – bılik tasy t.b... osyndaı kıeli oryndardyń tarıhy sonyń aıǵaǵyndaı. Batyr, bıler, abyz, áýlıeler jaıly naqty derekter sony ańǵartady. Dalba óńirindegi erekshe kózge túsetin nysandardyń biri Qyz tamy. El aýzyndaǵy ańyz áńgimede Qyz tamy shamamen XVIII ǵasyrdyń orta kezinde turǵyzylǵan. Kóship bara jatqan bir baıdyń boıjetip qalǵan qyzy kenetten qaıtys bolyp, osy jerde jerlengen desedi. Tamnyń bıiktigi – 6,2 metr, ishki dıametri – 3,3 metr. Qabyrǵasynyń qalyndyǵy – 0,48 metr. Qurylys materıaldaryna qysh kirpishter qoldanylǵan. Kirpishtiń quramyna jylqynyń qyly qosylyp, bıeniń sútimen ılengeni aıtylady. Onyń kólemi tómendegideı: uzyndyǵy – 0,27 m., eni – 0,21., qalyńdyǵy – 0,05m. Ekinshi kirpishtiń uzyndyǵy – 0,37m., eni – 0,20m., qalyńdyǵy – 0,20m. Tamnyń esigi kúnbatysqa qaratylǵan. Bıiktigi – 1,2 m., eni – 0,8 metr. Qyz tamynyń pishini dóńgelek, arhıtektýralyq kórinisi erekshe sıpattaǵy eskertkish. Osyndaı kesenelerdiń qalyptasýy kóne kezeńderden bastaý alady. Ishine tabıǵı tastan qulpytas qoıylǵan. Tastaǵy qashalǵan arǵyn tańbasy mújilip ábden tozyǵy jetkendikten áreń kórinedi. Qazaq-qalmaq tolassyz urystarynyń birinde Abylaı han Qaldan Serenge elshilikke bir top adamdaryn jiberipti. Sonda Qaldan Seren Qarabas hanymǵa: – Qazaqtan elshilikke kelgenderdiń ishinde bitim jasasýǵa turarlyq adamdary bar ma eken, bolsa maǵan alyp kel. Eger bitim jasasýǵa turmaıtyn kisiler bolsa eline qaıtaryp jiber. Jóni túzý sóz bilerlik bireýin jibersin! degen soń Qarabas hanym kelgen elshilerdiń ishinen tórt kisini tańdap alyp kelip:
– Mynaý Qazybek – uıyqtaǵanda eki qolyn eki jaqqa, eki aıaǵyn eki jaqqa jiberip jatady eken. Dúnıeniń tórt buryshyn tireı týǵan ul eken. Qara baqaıyna deıin tunǵan qut eken. О́lgende arýlaǵan jerin basqan el baı bolar! Mynaý Táıgeltir – tiliniń ushy eki aıyryla bitken eken. О́neri qarasanynan keledi eken. Aıyr kómeı, temir jaqtyń ózi eken! Balta kereı Tursynbaı – qulaǵy joq shunaq, quıryǵy joq sholaq eken, erliginen de mini joq, eńbekshiliginen de mini joq. Jalǵyz aıyby jaýy jelkesinde eken, odan basqa qorqatyny joq eken! Shaqshaq Jánibek – eki aıaqty bir bastynyń syrttany eken. О́ziniń oqqaǵary bar eken. Kúnderdiń kúninde yńǵyrshaǵyndy otqa jaǵyp, baqaıshaǵyńnyń maıyn shaǵatuǵyn osy bolar! – dep, Qaz daýysty Qazybekti, Aıdabol Táıgeltir bıdi, Balta kereı Tursynbaı batyrdy, Shaqshaq Jánibek batyrdy Qaldan Serenge tanystyrǵan eken. Táýke, Sámeke, Ábilmámbet, Abylaı handardyń tusynda memleket basqarý isine belsene ornalasqan iri tulǵa. Abylaı handy jońǵarlardan tutqynnan bosatqan Qaz daýysty Qazybek bı ómiriniń sońǵy jyldaryn qazirgi Jańatilek eldi mekenine qarasty Seńkibaı degen jerde ótkizgen.
Aq jaýyp arýlap, amanat aıtyp qoıǵan jeri osy jer.
Muhamet-Qaıyr Sháripov
Pavlodar oblysy,
Baıanaýyl aýdany
