Rýhanııat • 16 Sáýir, 2019

Dımash bizge nesimen qundy?

1198 retkórsetildi

Ár halyqtyń ózine tán erekshelikteri bolady. Ondaı erekshelik bizde de bar. Ol – qazaqtyń boıyna bitken ánshilik. Álde Allanyń bergen syıy ma, álde keń-baıtaq dalada ómir súrgendikten eshteńeden qysylyp-qymtyrylmaı daýysyn erkin jiberip daǵdylanǵanynyń arqasy ma, áıteýir bizdiń ultymyzdyń ánderi áýezdi, keń tynysty bolyp keledi. Ondaı ǵajap ánderdi ómirge keltirgen adam olardy naqyshyna keltirip oryndaı da bilýi tıis. Sondyqtan da qazaq ulty basqa-basqa, naǵyz ánshige eshqashan kende bolǵan emes.

Sońǵy jyldary aýyldyń alty aýyzyn ǵana aıta alatyndaı qaýqarlary bar biryńǵaı toı ánshileriniń qaptap ketkenin kórgende ejelden kele jatqan aıryqsha ánshilik ónerimiz basymyzdan bul-bul ushaıyn dep turǵan joq pa degen qaýiptiń paıda bolǵany da ras. Abyroı bolǵanda, kúmánimiz beker bolyp shyqty. Talanttarymyz sarqylmaǵan eken. Táýbe dedik, Dımashtaı órenimizdiń áleýetti de ásem ánderin estip, búkil álem jurtynyń tańdana qol soǵyp jatqanyn kórgende.

Sonymen Dımash Qudaıbergen kim? Ol týraly biz neni bi­lýimiz kerek? Osyndaı oılar tol­ǵan­dyra bastaǵan shaqta men, kú­náli bolsam da aıtaıyn, neǵyp bizdiń aǵaıyndar ataǵy asyp bara jatqan azamatty kúndemeımin demeı tynysh qana jatyr dep tań qalǵanmyn. Sóıtsem men onsha qatelese qoımappyn. О́zderinde joq bolǵan soń ózgeniń baǵyn kóre almaıtyndardyń kúńkilderi ár jerlerden estilip-aq jatyr eken. «E-e, topyraq sha­shýlar áldeqashan-aq basta­lyp ketken» dedi biletin jigitter. Bir jaqsysy, ishterin qyzǵanyshtyń qyzyl ıti tyrnalap jatqandardyń bári ne ánnen, ne ónerden habary joq dúmsheler kórinedi. Tipti olar sen nege olaı deısiń dep sóz ar­naýǵa da turmaıtyn bireýler bolyp shyqty. 

Qazaqta «Syrt kóz – synshy» degen támsil bar. Osy qaǵıdatty basshylyqqa alyp ári ózimiz maqtap úlgeremiz ǵoı degen pıǵylmen ózge halyqtardyń aıtqandaryna qulaq túrýdi jón kórdim. Ne deıdi eken, olar?..

«Men vokal týraly maǵlu­mattan qara jaıaý adam emespin, HH ǵasyrdyń 20-shy jyldarynan bastap túrli álemdik jul­dyzdardy tyńdap kelemin. Dımash dáýirlik ánshi, osy ýaqyttarǵa de­ıingi kezeńde eshqashan mundaı tembr, mundaı dıapazon, án orynd­aýdaǵy bul sııaqty meıirim men sezim bolǵan emes... Álemdik jul­dyzdar meni keshirsin, biraq Dımash sońǵy júzjyldyqtaǵy eń úzdik ánshi jáne meıirban jigit. Ár júrekke qýanysh pen súıis­penshilik ákeletin jigitti álemge syılaǵandary úshin onyń ata-anasyna rahmet!» deıdi Pavel Eremeev esimdi tyńdarman.

«Dımashtyń daýysy qudiretti! Onyń ánin tyńdap, onyń úni men oryndaý sulýlyǵynan keýdemdi kernep kelgen sezim áserinen eńi­rep jiberdim. Bul perishteniń daýysy». Dımashtyń kelesi bir jankúıeri Tatıana Kovalevanyń pikiri osyndaı.

Reseıdiń joǵary oqý ornyn­da sabaq beretin mýzykant Olga Donskaıa Dımashtyń oryn­da­ýyndaǵy Igor Krýtoı­dyń «Lıý­bov ýstavshıh lebedeı» atty ánine taldaý jasapty. Arnaýly mýzykalyq bilimi bar maman bylaı deıdi: ««Lıýbov ýstavshıh lebedeı» ániniń al­ǵashqy oryndaýshysy Lara Fabıan bolǵan. Aıta ketý kerek, Dımashtyń án­di Lara Fabıannan asyra oryn­dap otyrǵany bir bul emes. Dımashtyń daýysy sulý. Ánshiniń dıapazony 4 oktava. Bul óte keremet. Ándi oryndap turǵan adamnyń bireý ekenin bilmeı, sen Dımashpen qosyla shyrqap turǵan tamasha qyz qaıda dep izdeı bastaısyń. Lara Fabıan ándi bir tonaldylyqta oryndasa, Dımashtyń daýysy túrli tonaldylyqta oryndaýǵa múmkindik beredi».

О́zin Iýlııa Belkova dep ta­nystyrǵan taǵy bir tyńdarman «Dımash álemdegi №1 ánshi» dese, «Qazaq tili qulaqqa mys quıyp jatqandaı sonshalyq ásem bolady dep eshqashan oılamappyn. Qazaqstanǵa rahmet!» deıdi Djýlııa Larıonova esimdi kelesi bir jankúıer. 
«Qudaıǵa kúnáli bolǵym kel­meıdi, biraq qolymnan keler emes. Ol – vokaldyń táńiri. Ony qaı­talaýdan esh jalyqpaımyn», dep­ti Venera Gaeva atty bir fanat.

«Búginde kóbine-kóp arzanqol mýzykalar almastyryp otyrǵan naǵyz mýzykalyq ónerdi qaı­tadan ómirge ákelgeni úshin biz Dı­mashqa alǵys aıtýymyz kerek». Galına Grıgoreva atty tyń­darman osylaı deıdi.

Joǵaryda keltirilgenderdiń shyn júrekten shyqqan jáne vokal ónerinen habary bar adam­dardyń pikirleri ekenin mo­ıyndaı otyryp, aty álemge tanylǵan reseılik kompozıtor, búginde Dımashtyń ónerdegi árip­­tes aǵasyna aınalǵan Igor Krýtoıdyń kózqarasyna aı­ryqsha toqtalyp ótý oryndy bol­maq. Ol Dımashqa qatysty eki márte óz pikirin bildirdi. Álemge áıgili kompozıtor alǵashqyda «Men qyzylsózdilikti unata qoı­maımyn. Biraq ol ǵaryshtyq jigit» dese, ekinshi joly, dálirek aıtqanda Reseı estradasynyń prımadonnasy atanǵan A.Pý­gachevanyń mereıtoılyq konser­tinen keıin «Búkil álem onyń aıaǵynyń astynda jatatyn bolady» dep Dımashtyń dara talan­tyna tánti ekenin jetkizdi. Dımashtyń Máskeýde eki kún qatarynan ótken konsertine álemniń 50-ge tarta elinen onyń ta­lantyna tabynýshylardyń ke­lýiniń ózi qazaq ánshisiniń qandaı deńgeıge kóterilip ketkenin aıqyn kórsetedi.

Osy oraıda keıbir shala saýatty aǵaıyndardyń Krýtoı de­genderi kim sonshama áldeqan­daı qylatyn dep bálsinip qa­lýlary ábden múmkin. Ony da aıta keteıik. Igor Krýtoıdyń ánderin kezinde esimderi KSRO-ǵa keńinen tanymal Músilim Ma­gomaev, Iosıf Kobzon, Alla Pýga­cheva, Lev Leshenko, Sofııa Rotarý, Valentına Tolkýnova sııaq­ty ánshiler men Andrea Bochellı, Cho Sýmı, Dmıtrıı Hvo­rostovskıı sııaqty álemdik ope­ra juldyzdary, Lara Fabıan sııaqty tanymal ánshiler oryn­daǵan jáne áli de oryndap júr. Olaı bolsa shyǵarmalaryn oryn­daıtyn ánshiden kendelik kór­megen Krýtoıdyń bizdiń Dımash­tyń ónerine bas ııýi qazaq ulty úshin zor maqtanysh.
Oıymyzdy tolyqtyra tú­sý úshin eleń etkizerlik my­na bir oqıǵany aıta ketý asa mańyzdy. Egde jasqa kelgen jańazelandııalyq naýqas áı­el (obyr aýrýymen aýy­ra­dy) Dımashtyń ánin tyńdaǵannan keıin ózin jaqsy sezine bas­taǵanyn baıqaǵan. Sodan sonaý aral memleketten Qazaqstanǵa, Dımashtyń eline kelý úshin úsh aı boıyna daıyndalady. Aqyry Qazaqstanǵa kelip, Dımashtyń ata-anasynyń úıinde qonaqta bolady. Eń ǵajaby sol, keıin eline oralǵanda dárigerler naýqastyń jaǵdaıynyń burynǵyǵa qara­ǵanda edáýir jaqsarǵanyn ras­taǵan. Shynaıy ónerdiń qudireti dep sirá, osyndaıdy aıtsa kerek.

Sonymen joǵaryda qoıylǵan «Dımash Qudaıbergen kim?» degen saýalǵa qaıta aınalyp so­ǵar bolsaq, bul suraqtyń mán-maǵy­nasyna jeke adamnyń ómiri turǵysynan emes, odan áldeqaıda keńirek aýqymda úńilgen jón.

Moıyndaýymyz kerek, ara-tura bolsa da, ásirese qyzynyp ketken kezde bizdi búkil álem tanıdy dep keýdemizdi soǵyp maq­tanyp ketetin kezderimiz bar. Tipti arqaly aqyn Qasym Amanjolov ta sonaý keńestik zamannyń ózinde «Endi meni mensinbes, Eýro­panyń qaı eli? Qarsy kelsem – qushaqtar, Qaratpaıtyn áıeli», dep óleń de jazǵan bolatyn. Shyny kerek, mundaı maq­tanshylyqtyń artynda turǵan esh jamandyq joq. Onyń bári biz de ózgelerdeı jer shary ha­lyq­taryna tanymal el bolsaq degen izgi nıetten týǵan sózder. De­genmen, ádiline júginsek, álem­de bizdi tanıtyndardan góri múlde tanymaıtyndardyń áldeneshe ese kóp ekenimen ke­lisýge týra keledi. Ol úshin jáne ýaıymdaýdyń da qajeti joq. О́ıtkeni álem jurtshylyǵy tá­ýelsizdigin jarııalaǵanyna 27 jyl ǵana bolǵan Qazaqstan turmaq, ataǵy bizden áldeqaıda dar­daı memleketterdi de tanı bermeıdi. Sebebi álemde qalyp­tasqan jaǵdaı sondaı – bir eldiń halqyn ekinshi bir eldiń halqy onsha qyzyqtyra qoımaıdy. 

Ras, eldi kútpegen jerden jahanǵa tanymal qylyp ji­beretin bir jaıttar bar. Olardyń alǵashqysy – sport. Eger fýtboldan álem chempıony atansań seni jer shary turǵyndarynyń kem degende 70-80 paıyzy tanýy múmkin. Ekinshi – óner. Bizdi, ıaǵnı Qazaq eli men qazaq degen ultty álemge tanytatyn da Dımashtyń óneri. Joǵaryda «ár halyqtyń ózine tán ereksheligi bolady» deýimizdiń de syry osynda jatyr, ıaǵnı biz sol ereksheligimizdi muqym dúnıege kórsetýimiz kerek. Al ony dál búgingi tańda kór­sete alatyn adam jalǵyz Dımash. О́shpes ǵajap ónerimen atyn qazirdiń ózinde aıdaı álem­ge máshhúrlep úlgergen Dımash­tyń belgili bir dárejede bizdiń qol­daý-kómegimizge onsha zárý bola qoımaýy da múmkin, bi­raq biz úshin ol óte qajet. Dı­mash Qazaqstan degen eldi jáne onyń qazaq degen halqyn órke­nıett­i elderdiń qataryna qosý úshin qajet. Áli de bolsa týma ta­lant­qa birde tosyrqaı, endi bir­de ishtarlyqpen qarap júrgen keı­bir aǵaıyndar osyny túsinýi tıis.
Sońǵy jańalyqtar

Kógildir ekranda – jańa melodramma

Rýhanııat • Búgin, 18:04

Salyq salmaq salmaıdy

Qarjy • Búgin, 17:50

MÁMS boıynsha jeńildik merzimi uzartyldy

Medısına • Búgin, 17:45

Betperde kıgen kóktem - 3

Tanym • Búgin, 17:30

Qazaq operatory Týrınde bas júlde aldy

Qazaqstan • Búgin, 17:29

Atyraý: Úsh adamnan koronavırýs tabyldy

Koronavırýs • Búgin, 17:18

Kóktem - órttiń órshıtin shaǵy

Aımaqtar • Búgin, 16:32

Indeksasııa qalaı júrgiziledi?

Qarjy • Búgin, 16:23

Tastarǵa jan bitirgen sýretshi

О́ner • Búgin, 15:38

Ýálıhan QALIJANOV. Koronavırýs

Ádebıet • Búgin, 15:28

Meni kórseńder, qashyńdar!

Ádebıet • Búgin, 15:26

Alkogol ónimderi koronavırýstan qorǵaı ma?

Koronavırýs • Búgin, 15:24

Uqsas jańalyqtar