Qazaqstan • 17 Sáýir, 2019

Armany asyl azamat anevrızmanyń aldyn almaq

1228 retkórsetildi

Ákege qarap óspeıtin ul, sheshege qarap boı túzemeıtin qyz bolmas, sirá. Qazaq uıasynda kórgeni bardy «kórgendi» dep súısinedi. Bul turǵydan bizdiń áńgimege arqaý bolǵan jas dáriger úlgi-ónegeden kende emes.

Erkin Medetovtiń dári­ger­lik eńbek joly 10 jyldan astam ýaqytty quraıdy. Soǵan qara­mastan Ulttyq neırohırýrgııa orta­lyǵynda 2018 jyldyń qory­tyn­dysy boıynsha «Jyl dári­­geri» atandy. Japonııa, Ita­lııa, Fransııa, Germanııa syn­­dy elderde tájirı­be almasyp, ózi eńbek etetin orta­lyqta alǵashynda 4 jyl rezı­den­týra­da oqysa, endi doktorantý­ra­ny támamdaǵaly otyr. Orta­lyqtyń tamyrly jáne fýnk­sıonaldy neırohırýrgııa bólim­shesiniń mańdaıal­dy bilikti mamany. – Ákem epıdemıo­log dáriger bolǵandyqtan, sol jolmen mamandyǵymdy tańda­dym. Biraq baǵytym, kórip otyr­ǵa­­nyńyzdaı neırohırýrgııa mu­hı­ty­nyń tereńine boılap, osy ar­qyly pasıentterime kómek­tessem dedim, – degen jas dári­ger mamandyǵyn tereń ıgerýde jol kórsetken ustazdary Serik Aqsholaqov pen Talǵat Pazyl­be­kovke degen iltıpatyn da jet­kizdi.

Ádette dárigerler qaýy­my ana tili­mizge kelgende tapy­raq­tap, sarjelisinen jańy­lyp qala beredi. Muny qajetti ádebıet­terdiń orys tilinde bolǵan­dy­ǵy­men túsindiredi. Al Erkin Jumaǵululynyń qa­zaqshasy kásibı medısına taqyrybynda da sý tógilmes jorǵadaı qamshy saldyrmaıdy eken.

– Bizdiń qazirgi jumysymyz álemde sanaýly memleketterde Japonııa, Fınlıandııa, Gol­landııada ǵana bastalǵan zert­teý­diń jańa túrine baǵyttalyp otyr. Bul anevrızmalarǵa gene­tı­kalyq turǵydan beıimdilikti anyq­taý. Jalpy anevrızma dege­nimiz – tamyr qabyrǵasynda qap­shyq tárizdi keńigen jerdiń paıda bolýy. Dúnıejúzilik statıstıka derekterine qaraǵanda, bul barlyq adamǵa tán emes, tek 2-3 paıyzynda kezdesedi. Osylaısha eseptegende elimizde 500 myńǵa jýyq adamda anevrızma bar, biraq ony adamdar bilmeıdi. Bizdiń maqsatymyz – osy anevrızmadan otandastarymyzdy qutqaryp, ınsýltke jetkizbeý. Shyn máninde, bul óte mańyzdy maqsat. Kózdegen nátıjemizge jetsek degen armanymyz bar. Eger anevrızmany anyqtap, keńigen jerlerdi kishi ınvazıvti tásilmen nemese kádimgi operasııa jasaý arqy­ly ınsýltke jetkizbeı otap otyr­saq, pasıentterge paıda­myz tıip, memleketimizdiń órken­deýine úles qosamyz. Bul – qosymsha qarajat únem­deý, adamdardyń eńbekke qabilet­­tili­gin joǵaltpaýyna úles qo­sý, ómirleriniń uzarýy degen sóz. Qazir ınsýltke na­ǵyz eńbek eter jastaǵy tepse temir úzetin adamdar shaldyǵyp jatyr. Keshe ǵana oınaqtap júrgen jan, bir sátte ornynan qozǵa­la almaı, kiriptarlyqqa ushyraıdy, odan qulantaza jazy­lyp, syr­qa­­ty izsiz kete­tin jaıt azdaý. Zertteýler arqy­ly qazaq popýlıa­sııasynda qansha­lyq­ty mı-qan aınalymy anevrız­mala­rynyń genetıkalyq turǵy­dan tuqym qýalaýshylyǵy bar­ly­­ǵyn anyqtaýdy maqsat et­tik. Biraz nátıjelerge qol jetki­­zip otyrmyz. Máselen, kási­­bı tilde bir nýkleotıdti polı­­mor­fızmder degen bar. Biz onyń beıimdeýshiligin anyqtap, qan qysymy, anevrızmalardyń orna­­lasqan jeri, kólemi, pa­sı­ent­­tiń jas mólsheri syndy mańyzdy ólshemderdi saralaý, zertteý arqyly naýqas­tar­dan qazaqtarǵa tán 13 polı­mor­­fızmdi jiktep aldyq, – deıdi ol. Bul ınsýlttiń aldyn alýdyń birden-bir joly. Dárigerdiń aıtýynsha, qazir bul zertteýdi jappaı qoldaný múmkin emes. О́ıtkeni genetıkalyq analız jasaýdyń quny joǵary. Biraq ǵylym damý ústinde. Keleshekte analızderdi tapsyryp, zertteýden ótý tipti de qymbatqa tús­­­peýi múmkin. Skrınıng ar­qy­­ly anevrızmaǵa ushyraýy yqtımal pasıentti anyqtaýǵa qol jetetinine senimdi Erkin Jumaǵululy keleshekte bul zert­teýlerdiń ınsýlttiń aldyn alýǵa jol ashatynyn aıtady.

E.Medetov osyndaı irgeli iz­de­­nistermen birge byltyr 130-dan astam operasııa jasap, ara­­synda aımaqtardan kelgen mamandarǵa dáris berýge de ýa­qyt tabatyn, táýliktiń ár sátin paı­daly ótkizgisi keletin jan. «Birde oblysta aıaǵy aýyr kelin­shektiń ınsýlt alǵany týra­ly habar jetti. Al bir ja­ryl­­ǵan anevrızma sonymen toq­­­tap qalmaı qaıta jaryl­ýy da múm­kin. Mundaı kezde komaǵa túsip ketetindikten adam­nyń tiri qalýy ekitalaı. Son­­dyq­tan áıelge operasııa ja­­sadyq. Ana men bala orta­ly­ǵynan gıne­kolog­tardy sha­qyr­­­dyq. О́ıt­keni ota barysyn­da túrli jaǵ­daı bolýy múmkin. Olar ope­­ra­sııa kezinde kelinshektiń qur­­sa­ǵyndaǵy balasyna jáne júk­ti­li­gine keri áser bolma­ýyn qada­ǵa­lap turdy. Osyndaı keshen­di sharanyń nátıjesinde anasy da, balasy da din aman qaldy. Otbasy da, dárigerler de qýa­nysh­qa bólendi. Bizdiń orta­lyq­ta jaǵdaıy durystalyp, úıine oral­ǵan kelinshek tolǵaǵy jetken­de tabıǵı jolmen bosandy»,  dedi Erkin Jumaǵululy.

– Dáriger úshin árbir pası­ent­­­­­tiń «Rahmet sizge, dári­­ger!» degen sózin estýden ar­tyq qýanysh joq. Sondaı sát­te kó­ńil kúıim erek­she tol­qı­dy, tipti pasıentten de, onyń ja­qyn­­­darynan da artyq qýa­na­myn. Olar da sheksiz alǵy­syn bildirip, qushaqtap, súıip, bata­syn beredi», – deıdi ol.

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda 7132 adam koronavırýstan jazyldy

Koronavırýs • Búgin, 22:30

Qyrshyn ketken sańlaq

Sport • Búgin, 17:35

Almaty oblysynda jer silkinisi boldy

Aımaqtar • Búgin, 10:40

Aqtóbede 38 armıan kóligi tirkeldi

Aımaqtar • Búgin, 10:30

Túıe súti Qytaıǵa eksporttaldy

Álem • Búgin, 09:45

Erlikti dáripteıtin qomaqty qor

Rýhanııat • Keshe

Eki qylmystyq top ustaldy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar