Forbes: Qazaqstannan áketken qarjysyna Hrapýnov otelder men vıllalar satyp alyp jatyr

Seısenbi, 20 qarasha 2012 7:13

Qazaqstannan qashyp ketken Vıktor Hrapýnov pen onyń otbasynyń Shveısarııa olıgarhtarynyń arasynda baılyq jóninen birte-birte joǵary kóterile túskeni týraly habarlar biz­diń elimizge dúrkin-dúrkin jetý ús­tin­de. Osy taqyrypta qalam terbegen otandyq jýrnalıster: «Bizdiń adamdar Shveısarııada da kózge túsýde» degen sózdi mysqylmen jazatyn boldy. 
Degenmen, bul sózdiń ashy bolsa da shyndyǵyn Hrapýnovtar otbasy ýaqyt ótken saıyn dáleldep keledi. Olar tipti, ózderiniń jyljıtyn-jyljymaıtyn múlikterdi satyp alý qarqynymen shveısarııalyq qoǵamdy tań qaldyrýda.

Seısenbi, 20 qarasha 2012 7:13

Qazaqstannan qashyp ketken Vıktor Hrapýnov pen onyń otbasynyń Shveısarııa olıgarhtarynyń arasynda baılyq jóninen birte-birte joǵary kóterile túskeni týraly habarlar biz­diń elimizge dúrkin-dúrkin jetý ús­tin­de. Osy taqyrypta qalam terbegen otandyq jýrnalıster: «Bizdiń adamdar Shveısarııada da kózge túsýde» degen sózdi mysqylmen jazatyn boldy. 
Degenmen, bul sózdiń ashy bolsa da shyndyǵyn Hrapýnovtar otbasy ýaqyt ótken saıyn dáleldep keledi. Olar tipti, ózderiniń jyljıtyn-jyljymaıtyn múlikterdi satyp alý qarqynymen shveısarııalyq qoǵamdy tań qaldyrýda. Almatynyń burynǵy ákimi V.Hrapýnovtyń qarjyny ońdy-soldy shashyp jatqandyǵy týraly eýropalyqtardyń pikiri qazir Qazaq­stan­ǵa da jetip otyr.

Jýyqta Forbes Kazakhstan jýrnaly ózi­niń aqparattyq portalynda Almatynyń bu­rynǵy ákimi Hrapýnovtyń Jeneva qala­syn­daǵy eń bir qymbat aýdanda ornalasqan sándi-saltanatty saraıynyń sýretin ja­rııalady. Hrapýnovtar otbasy­nyń Qazaqstan men Shveısarııadaǵy ıelik etken jyl­jy­maı­tyn múlikteri men jer telimderiniń to­lyq tizimi osy sýretpen qosa berilgen. Olar – Almatydaǵy pá­terler men saıajaılardy, parkıngterdi, saýda jáne demalys oryn­da­ryn, basqa da ǵımarattardy qosyp alǵan­daǵy 37 baǵaly nysan.
Sonymen qatar, Shveısarııadaǵy vılla­la­rdan, páterlerden, qonaqúılerden, iri ofıs­teri men meıramhanalardan turatyn 14 asa baǵaly múlik.
Sóıtip, shveısarııalyq mıllıonerler qatary Hrapýnov degen famılııaǵa ıe bir­ne­she adammen tolyǵa tústi. Olar Alma­tynyń burynǵy ákimi Vıktor Hrapýnov, onyń áıeli Leıla Hrapýnova, balasy Ilııas Hrapýnov, kelinderi Elvıra Hrapýnova – Bıldımanı. Sonymen, Hrapýnovtardyń Qa­zaqstannan alyp ketken qarjysyn Shveı­sarııada ja­rııa­laý isi barynsha qar­qyndy jáne sátti júzege asý ústinde dep qory­tyndy túıýge bolady.
Qurylys pen jyljymaıtyn múlik – bular atalǵan olıgarh otbasynyń Jeneva­daǵy aınalysyp jatqan jańa sharýalary. V.Hrapýnovtyń shetelden jyljymaıtyn múlik satyp alǵany jónindegi derekter buryn da emis-emis estilip qalatyn. Osy­lar­ǵa qosymsha 2007 jyly ol Jeneva kóliniń sol jaǵalaýynan sán-saltanaty kelisken vılla satyp alady. Baǵasynyń ózi tańǵa­larlyq. 32 mıllıon frank turady. Vıl­la­nyń barlyq qujattary sol kezde esimi eshkimge belgisiz Elvıra Hrapýnova-Bıl­dı­manıdiń atyna tir­kel­gen.
Al 2012 jyly V.Hrapýnov «sıqyrshy­nyń taıaǵyndaı» dep aıtýǵa laıyq jańa baılyqtardyń tutas tizbegin jasap úl­gerdi. Quramynda 24 saltanatty rezı­den­sııasy bar HotelduParc qonaqúı keshenin ashty. Bul keshenniń salynýy men ashylýy olıgarhtyń buqaralyq aqparat quraldary arqyly Qa­zaq­stanǵa qarsy áreketterdi kúsheıte túsken kezimen tuspa-tus kelgen edi. Sarapshylar Hrapýnovtyń ol kúmándi naýqandy júr­gizýin eki faktormen túsindirýde.
Birinshiden, Hrapýnovtyń qurylysty aıaqtaýǵa qarjysy jetpeı, ol Qazaqstannan qashqan ekinshi bir alaıaq olıgarh M.Ábi­l­ázovten qaryz suraýǵa májbúr bolýy múm­kin. Al ol óz kezeginde qudasynan Qazaqstan tý­raly buqaralyq aqparat quraldarynda 2-3 aıǵaıshyl málimdeme jasaýyn ótinýi de ǵajap emes.
Ekinshiden, Hrapýnovqa mundaı shý shy­ǵarý jónindegi aqyldy onyń aınalasyndaǵy pıarshylardyń berýin de joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Mundaı tásil Batysta jıi qol­danylady. О́ıtkeni, osy arqyly qyzmet kór­setý salasyndaǵy óz bıznesińdi damyta tú­sýge bolady. Máselen, Hrapýnovtyń salǵan qonaqúılerine qoǵamnyń nazary aýyp, qyzyq ta bolsa onyń qyzmetin paıdalanyp kórýge umtylýshylar qatary kóbeıe tús­pesine de kim kepil?

Jeńil aqshanyń býy

V.Hrapýnovtyń Qazaqstannan qashyp júrgen alaıaq Ábilázovke quda bolyp kele­tindigin joǵaryda aıttyq. Onyń uly Ilııas Ábilázovtiń qyzy Mádınaǵa úılengen. Qa­zaqstanda Ábilázovke qarjy alaıaqtyǵyn jasady jáne talan-tarajǵa saldy degen aıyp taǵylǵan.
2012 jyldyń 16 aqpanynda Londonnyń joǵarǵy soty Ábilázovti sotty syıla­ma­ǵandyǵy úshin 22 aıǵa túrmege otyrǵyzý jóninde úkim shyǵardy. Bul úkim onyń BTA bankinen aqsha urlaǵandyǵy jónindegi isi boıynsha sot júrgizý aıasynda shyǵaryldy.
Shamasy, Ábilázov óziniń mol qarjysy arqyly bir kezderi Qazaqstanda úlken qyz­mette bolǵan qudasynyń basyn uzaq aı­naldyrǵan bolýy kerek. Ábilázov úshin Hra­pýnovtyń qandaı góı-góıge basatyndyǵy mańyzdy emes edi. Oǵan mańyzdysy, áıteýir, qoǵam aldynda bir shý shyǵarý.
Qudasy usynǵan kóp aqshadan shamasy, Hrapýnovtyń basy aınalǵan bolsa kerek, tipti ol ózimen birge sybaılastarynyń ózde­rine Almatydaǵy tabıǵı qorǵalatyn aı­maq­ta elıtalyq úıdi qalaı turǵyzǵandary týraly málimetterdi de jarııalap jiberdi. Sóı­tip, bireýdiń qolymen jazylǵan búrkenshek suhbatta Hrapýnovtyń ózin-ózi  áshkere qy­latyn sátteri de az kezdespeıdi.
Munda áıeliniń «Vıled» fırmasy ar­qy­ly urlanǵan kapıtaldar, Almaty áýe jaıy men jol qıylystaryn salý kezinde qandaı paıda tapqandyqtary týraly áńgimelerdiń bári bar.
Moıyndaýdyń mundaı qarqyndy­lyǵy­men, sarapshylardyń pikirinshe, Hrapý­nov­tyń izine Eýropanyń elderiniń ózi de túsýi ábden múmkin. Alaıda, keıipkerimizdiń orys tilinde jazylyp alynǵan bul shatpaqtaryna ázirge shveısarııalyq zań organdary bá­lendeı nazar aýdarmaı otyr.
Hrapýnovtyń Qazaqstannan zańnan tys joldarmen jınap alǵan qarjysy qazirgi kúni bóten eldiń ekonomıkasyn nárlendirý ústinde. Ádette, Shveısarııanyń jeke­ men­shik bankteri ózderine kelip túsken qara­jattyń tarıhyna kóp mán bere bermeıdi. Máselen, bir kezderi mundaǵy bankterde gıt­lerlik Germanııa men bolshevıktik Reseıdiń, Oń­tústik Amerıka men Úlken Magrıb dıkta­torlarynyń óz qarjylaryn saqtaǵandyǵy týraly derekterdi eske alyp kóreıik.
Bul derekter tipti oqýlyqtarǵa da engen bolatyn.
Hrapýnovtyń mıllıondary basqa da kúmándi aktıvter qatarynda  osy ortaǵa sińisti bolyp ketýi ǵajap emes. Bálkim, son­dyqtan da bul ortada Hrapýnov áreketterine bálendeı nazar aýdarylmaýy ábden múmkin.

Hrapýnovtyń kezi – qylmystyń kózi

Kóptegen almatylyqtardyń óz hattarynda jazǵanyndaı, Hrapýnovtyń osy qalaǵa basshylyq jasaǵan kezeńi biraz kúmándi áreketterimen este qaldy. Mine, naq osy kezde kommersııalyq qurylys salýshy­lar­dyń múddesine sáıkes qalanyń tarıhı bet-beınesin aıqyndaıtyn ǵımarattardy tal­qandaý jumystary beleń alǵan bolatyn. Bul jaǵdaı qala halqyna jerdi memleket qa­jetine baılanysty alý sebebimen túsin­dirildi. Qaladaǵy ortalyq oramdar men shet­ki óńirlerden júzdegen otbasylar basqa jaqqa kóshirildi. Olar turǵan úılerdiń ornyna tóbesin kók tiregen sán-saltanatty ǵı­marattar paıda boldy. Olardy turǵyzý­shy­lar qatarynda Hrapýnovqa jaqyndyǵy bar adamdar da az bolǵan joq.
Hrapýnovtyń ákimdigi kezinde «Vıled» atty fırmanyń gúldengendigin almaty­lyq­tar áli kúnge deıin ańyz etip aıtady. «Vıled» Hrapýnovtyń áıeliniń bıznesi bolatyn. Leıla osy bıznesi arqyly shetelderden qymbat tastardy satyp alyp kelip, Almatyǵa saýdalaý arqyly kapıtal jasaýǵa kiristi.
Almaty áýejaıynyń jańa qurylysyna qatysty shytyrman oqıǵalar da halyq esinde. Al osy ǵımaratty turǵyzý arqyly Almatynyń sol kezdegi ákimi Vıktor Hrapýnov memleketke 9 mıllıon dollardyń zııanyn keltirgen edi.
Almatylyqtar osy qalada Hrapýnovtar otbasynyń 54 jer telimine ıelik etken­dik­terin de jıi-jıi eske alady. Bul jer te­limderiniń kópshiligi jarnama alańshalary retinde paıdalanylypty. Ol telimderdi Al­matynyń burynǵy ákimi jalpy paıda­la­nýdaǵy jer qorynan ózine-ózi (óz týystaryna) bólgen eken. Onyń ústine bul jer te­limderiniń barlyǵy neǵurlym halyq kóbirek shoǵyrla­na­tyn kóshe joldary men jol qıylystarynyń boıynan alynǵan. Olar «Vıled-Almaty» jáne  GeFest atty eki jarnama kompanııasyna bólinipti. Artynan belgili bolǵanyndaı, bul kompanııalardyń quryltaıshylary, ákimniń zaıyby Leıla Hrapýnova men uly Ilııas Hrapýnov bolyp shyqty.
Almatylyqtar qazirgi kúni Hrapýnovtyń ústinen ashylyp otyrǵan 20 qylmystyq istiń sany odan da arta túsetindigine senimdi. Eger tergeý oryndarynan túsip jatqan máli­met­ter­ge súıenetin bolsaq, bul otbasynyń memleketke tıgizgen zııany orasan. Demek, jańa alaıaq­tyq isterdiń paıda bolýy da ábden múmkin.
Hrapýnovtyń sońynan qazaqstandyq quqyq qorǵaý organdary ǵana emes, sonymen qatar, qylmysty izdestirý polısııasynyń halyqaralyq uıymy Interpol da túsip otyr. Soǵan sáıkes oǵan halyqaralyq izdeý jarııalandy. Qazirgi kúni Hrapýnovtyń sýreti Interpol saıtynyń betinde tur.
Almatylyqtar Hrapýnovtyń Qazaq­stannan qashqan kezde birqatar jyljymaıtyn múlikterin satýǵa da úlgermeı tastap ketkendigi týraly da jıi-jıi áńgime qozǵap qoıady. Adamdar tipti Hrapýnovtyń óte qymbat turatyn «Bentlı» avtokóligin ıesiz turǵan qalpynda kórgendikterin de aıtady. О́ıtkeni, Hrapýnov qashqan kezde bul baǵaly múlik ushaqqa syımaı qalǵan.
Hrapýnovtyń zaıybynyń atyna Almaty qalasynan 32 jyljymaıtyn múlik tirkel­gen bolyp shyqty. Olardyń qatarynda Lýganskıı kóshesiniń boıyndaǵy 2 páter men 2 garaj, Dostyq kóshesiniń boıyndaǵy 1 páter men 1 úı, Gogol jáne Panfılov kóshele­ri­niń qıylysyndaǵy ofıstik ǵımarat pen qoıma oryn jaılary bar.
Sonymen, V.Hrapýnovtyń jáne onyń otbasynyń Qazaqstanda júrip jasaǵan qyl­mystyq isteri jetip artylady. Kúnderdiń bir kúninde bul qylmystyq isterge shveı­sarııalyqtardyń da nazar aýdaratyndyǵy kúmánsiz.