Rahmanqul Berdibaı

Sársenbi, 4 sáýir 2012 7:31

Qazaq ádebıettaný ǵyly­my orny tolmas qazaǵa ushy­rady. 85 jasqa qaraǵan sha­ǵyn­da kórnekti ǵalym, qa­rym­dy qaıratker, elimizdiń Ulttyq Ǵylym akade­mııa­sy­nyń akademıgi Rahmanqul Berdibaı dúnıe saldy.

R.Berdibaı 1927 jyly 2 jeltoqsanda Ońtústik Qazaq­stan oblysyndaǵy Túrkistan aýdanynyń Kókish aýylynda ómirge kelgen. Túrkistan pe­da­gogıkalyq ýchılıshesin bi­ti­rip, Qyzylorda pedago­gı­kalyq ınstıtýty men Qazaq Memlekettik ýnıver­sı­te­tin­de oqyǵan.

Sársenbi, 4 sáýir 2012 7:31

Qazaq ádebıettaný ǵyly­my orny tolmas qazaǵa ushy­rady. 85 jasqa qaraǵan sha­ǵyn­da kórnekti ǵalym, qa­rym­dy qaıratker, elimizdiń Ulttyq Ǵylym akade­mııa­sy­nyń akademıgi Rahmanqul Berdibaı dúnıe saldy.

R.Berdibaı 1927 jyly 2 jeltoqsanda Ońtústik Qazaq­stan oblysyndaǵy Túrkistan aýdanynyń Kókish aýylynda ómirge kelgen. Túrkistan pe­da­gogıkalyq ýchılıshesin bi­ti­rip, Qyzylorda pedago­gı­kalyq ınstıtýty men Qazaq Memlekettik ýnıver­sı­te­tin­de oqyǵan.

Eńbek jolyn Ońtústik óńirindegi Ashysaı orta mek­tebinde muǵalim bolyp bastap, Maqtaaral, Ilıch, Frýn­ze aýdandarynda orta mek­tep­ter­diń dırektory, aýdandyq oqý bóliminiń ınspektory qyz­met­terin atqardy. Keıinnen Almatyǵa kelip, «Qazaq áde­bıeti» gazetinde ádebı qyz­met­ker, bólim meńgerýshisi, Qazaq KSR Ǵylym akademııasy M.O.Áýezov atyndaǵy Áde­bıet jáne óner ınstıtýtynda aǵa ǵylymı qyzmetker, Qa­zaq keńes ensıklopedııasy Bas redaksııasynda jaýapty hatshy, M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstı­týtynyń folklor bóliminde meńgerýshi bolyp jemisti eńbek etti. О́miriniń sońyna deıin Túrkistandaǵy Ahmet Iаssaýı atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýnıver­sı­tetinde professor, kafedra meńgerýshisi bolyp qyzmet jasady.

R.Berdibaı 34 jyl boıy Almaty qalalyq qazaq ádebıeti men óneri halyq ýnıversıtetiniń rektory mindetin qoǵam­dyq negizde atqardy. 1961 jyly «Qazirgi qazaq roma­nyn­daǵy sıýjet problemasy» taqyrybynda kandıdattyq, 1970 jyly «Qazaq romandarynyń negizgi teorııalyq problemalary» boıynsha doktorlyq dıssertasııa qorǵady.

Ádebıetke óleńmen kelgen ol elýinshi jyldary ádebıet synshysy retinde tanyldy. Ǵalym qazaq ádebıettaný ǵy­lymynyń túrli máselelerine arnalǵan 32 kitap, 1200 maqala jazdy. «Ádebıet jáne ómir», «Roman jáne zaman», «Qazaq prozasyndaǵy zamandas tulǵasy», «Dástúr taǵylymy», «Ańyz­dan romanǵa», «Ǵasyr­lar tolǵaýy», «Qazaq tarıhı romany», «Bıik paryz», «Zamana sazy», «Muhtar shyńy» sekildi monografııalary men kitaptary kópshilikke jol tartty.

R.Berdibaı dáýirdiń jazýshy shyǵarmashylyǵyna tıgi­zer áseri, sıýjet pen minez, zamandas beınesi, janr sıpattary jaıly tereń tolǵamdy tujy­rym­dar jasap, maqa­la­lar jazdy. Ǵalymnyń «Sar­qyl­mas qa­zyna», «Káýsar bu­laq», «Epos – el qazynasy», «Jyrshylyq dástúr», «Qazaq túrki epos­tary­nyń másele­leri» sııaqty kúrdeli zertte­ý­leri qazaq hal­qy­nyń asa baı epostyq mura­synyń másele­lerin zertteýge ar­naldy. Ol «Qazaq tarıhı jyr­larynyń máseleleri», «Folklor shyn­dy­ǵy», «Qa­zaq folklo­rıs­tı­kasynyń tarıhy», «Qazaq folklorynyń poe­tıkasy», «Qazaq folk­lory­nyń tıpologııasy» sekildi ir­geli akade­mııa­lyq zertteý­ler­diń jazylýyna jetekshilik jasady, osy zertteýlerdiń negizgi taraýlaryn jazysty.

Týysqan túrki halyq­tary­nyń ádebıetine, rýhanı baılanystaryna, tarıhı tamyrlaryna arnalǵan «Gúlstan­nyń bulbuldary», «Dostyq kemesinde», «Baıqaldan Balqanǵa deıin», «Juldyzdar jaryǵy» kitaptary jaryq kórdi. Ultjandy ǵalymnyń «El bolamyz desek» atty kitabynda halqymyzdyń aldynda turǵan uly murattar rýhanııat aıasynda batyl kóterildi.

R.Berdibaı – birshama halyqaralyq akademııalardyń akademıgi, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Ulttyq Ǵylym akademııasy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy, Mahmud Qashqarı atyndaǵy halyqaralyq, «Túrki álemine sińirgen eren eńbegi úshin» syılyqtarynyń ıegeri. «Parasat» ordenimen jáne birneshe medaldarmen marapattalǵan.

О́mirde sypaıy qalpynan aınymaǵan, óresi bıik ǵalym, ulaǵatty ustaz, ultyn shyn súıgen qaıratker tulǵanyń asyl beınesi el jadynda árdaıym saqtalady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti.

Ulttyń adal uly

Men onymen keshe ǵana (2 sáýirde) sóılesken edim. Hal-jaǵdaıyn surap, «Almatyǵa kele alasyń ba, meniń sálem hatymdy aldyń ba» dep suradym (týǵan kúnime shaqyrǵanym ǵoı). Ol: «Men júristen qalyp qoıdym, jedelhat jiberdim» dedi. Búgin, mine, qaıǵyly habar alyp otyrmyn.

Biz Rahmanqulmen bir jyldyń tóli, sanaly ǵumy­ry­myzdy birge ótkizip, bir teriniń pushpaǵyn ılegen dos adamdarmyz. Sol dostar men zamandastar ortasynda Rahman­qul­dyń orny qashanda bıik edi.

Taǵdyr oǵan ózgeshe ultshyldyq minez, qajymas qaırat, ójettik, keń daryn darytqan. Ol synshylyq, ǵalymdyq, us­tazdyq, pýblısıstik eńbekteriniń bárinde de ultyna, qazaǵyna qyzmet etti. О́tken ǵasyrdyń 50-jyldary «jylymyq» saıasatyn paıdalanyp, qazaq ádebıetiniń betinde oıyn kernep júrgen ult dástúri men ony jańǵyrtý jónindegi ıdeıalaryn ashyq aıtqan sol edi. Ol bizdiń dáýirimizdiń birinshi ultshyly atandy. Bireýler ony «Ahmet ıdeıalaryn jańartýshy» dep jazdy. Sol úshin taıaq ta jedi. Biraq ol bul oılarynan eshqashan bas tartqan emes. Folklordy, eski ádebıetti zertteı júrip, sol arqyly qazaqtyń ulttyq dástúrlerin, túrki halyqtary ádebı, tarıhı baılanystary jaıly úzbeı jazyp ótti.

Keńes ádebıeti synynda, ádebıet tarıhyn zertteýde ol bu­ryn­ǵy jáne búgingi ádebı qubylystardyń baılanysyna kóńil aý­dardy, kórkemdik izdenisterdi qoldady. Qazaqtyń tarıhı romanyn tııanaqty zerttedi. Onyń eńbekteri qazaq ádebıettaný ǵy­lymynyń jarqyn betterin quraıdy. Keshigip bolsa da eńbegi baǵalanyp, aqsaqal ádebıetshiniń mártebe­sine ıe bolǵan edi.

Qosh dosym, janyń jánnatta bolsyn. Táýelsiz Qazaq­stan­nyń ulttyq ıdeıasy tarıhynda seniń ornyń aıryqsha baǵalanar. Ultyńa adal qyzmet etkeniń umytylmas.

Serik QIRABAEV, akademık.

Qosh, jan dos!

О́rteńge shyqqan urpaqtan qalǵan úsheýdiń biri ediń, Raman! 85 jyldyǵyńdy toılamaı Sen de attandyń-aý. «Dekabrskıe malchıshkı» Zeınolla, Nyǵmetter dem alyp jatqan máńgilik baqqa. Bul dúnıege, el-jurtqa qaryzdar bolǵan joqsyń. So­nyń ózi bile-bilgenge úlken abyroı. Táýbe!

Sonaý 60-jyldary Myrzabek Dúısenov úsheýmiz «Trı mýshketera» bolyp qol ustasyp júrgende M.Áýezov, S.Muqanov, E.Ysmaıylov, Q.Jumalıev, B.Kenjebaev, M.Qa­ra­taevtar basqarǵan 6 kitaptan, 3 tomnan turatyn «Qazaq áde­bıetiniń tarıhyn» jazý tusynda azamat-ǵalymdy­ǵy­my­z­dy tanytqan sátter eriksiz oıǵa oralyp otyr. Odan keıin de talaı iri de ıgilikti isterdiń basynda júrgeniń belgili.

Ásirese, 1956 jyly «qazaq tili men qazaq mektepteriniń taǵdyry týraly» «Qazaq ádebıeti» gazetinde másele kóter­genińde Qazaqstan kommýnıstik partııasy Ortalyq Komı­te­ti­niń janyndaǵy Partııa tarıhy ınstıtýtynyń segiz ǵylymı qyzmetkerin uıymdastyryp, seni qostap, 1956 jyly 10 jeltoqsanda partııa qaýlysyna iligip edik qoı. Sony jeleý etken sol kezdegi partııalyq gazetter ózderiniń redaksııalyq maqalalarymen dýyldatqany bizdiń dostyq nıetimizdi burynǵydan da nyǵaıta túsirgen edi. Myna qazań bizdi máńgilikke ajyratqanmen, nıetimizdiń birligine qylaý túsire almaıdy.

Almatyǵa sońǵy joly kelgenińde baqılasqanymyzdyń sońy sen úshin mynadaı bolǵanda, men úshin de jeńil bolmaı tur. Dárigerlerdiń «qamqorlyǵyna» kóshkennen beri júrip-turý armanǵa aınaldy. Topyraq sala almasam, ók­peleme. Aldyń jaryq, artyń kenish bolsyn, jan dosym Raman.

Jan dosyń  Tursynbek KÁKIShEV, professor.

Qazaqtyń bir báıteregi

Ardaqty Rahańnyń baqılyq bol­ǵanyn estý áriptesteri úshin aýyr tıdi. Onymen uzaq jyldar birge qyzmet istep, ádebıettaný, folklortaný ǵy­lym­da­ry­nyń nebir túıindi máse­le­lerin or­taq­ta­sa talqylap, aıtýly-aıtýly eńbekter jazyp edik. Rahmanqul Berdibaev degende ultynyń taǵdyry men rýhanııaty úshin ystyǵyna kúıip, sýyǵyna tońǵan kúres­ker azamat eske túsedi. HH ǵasyr­dyń 50 jyldary qa­zaq tiliniń memle­kettik már­tebesin kóterý kerek dep respýb­lıkaǵa úndeý salǵan edi, sol úshin biraz qýǵyn da kórgen bolatyn. Kóp jyldar boıy «Halyq ýnı­versıtetin» basqaryp, hal­qymyzdyń asyl jaýharlaryn jurtshy­lyqqa nasıhattap, eline eren eńbek sińirgen azamatymyz edi. Ol barynsha ádil bolatyn, ózi óte eńbekqor jáne basqa­lardan da osyny talap etetin. Qazaqtyń taǵy bir báıteregi qulady. Qosh, asyl aǵa, qadirli áriptes! Janyń jánnatta bolǵaı!

Seıit QASQABASOV,  akademık.

Zııalylar zerdesinde

Rahmanqul qurdas, meniń baıqaýymsha, qazaq ádebıeti jáne onyń ǵylymı oıly­ly­ǵy árqashan da aýqymdy kórsetý men taldaý arqyly erekshelenedi. Qazaq poe­zııa­synyń tereńdigi onyń ulttyq ádet-ǵurypty barynsha sıpattaı bilýinde jatyr. Osyndaı ıntellektýaldyq salada Siz aldyńǵy qatardaǵy oıshyldardyń birisiz.

Shyńǵys AITMATOV.

* * *

Áli esimde, maǵan Ortalyq Komıtetke hatshy bolyp saılanysymen arada on kún ótpeı jatyp, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń plenýmynda sóı­leý­ge týra kelgen edi. Rahmanqul Berdibaı sol kezdesýde zııaly qaýymnan birin­shi bolyp Naýryz meıramyn atap ótý jóninde másele qoıǵan bolatyn.

О́zbekáli JÁNIBEKOV.

* * *

Rahań – qazaq mádenıetiniń kógine óte erte shyǵyp, erte marqaıǵan azamat, kósh bastar aǵa bolǵanyna ne zaman! Rahań-oıy ushqyr, qalamy júırik, alys­qa talmaı shabatyn has dúldúl. Ol ensık­lo­pedııalyq bilimdi jan.

Manash QOZYBAEV.

* * *

Kemel ádebıet zertteýshisi, ǵalym, tolymdy synshy Rahmanqul Berdibaı­dyń aıryqsha eki qasıeti bar dep bile­min. Birinshi qasıeti – ultjandylyǵy, aıta berseń, túrkijandylyǵy. Ǵalym­nyń bar maqsaty – búkil túrki dúnıe­siniń balasyn qaıtsem biriktiremin, jet­pis jyl boıy jaýyz saıasat ádeıi alshaq­tat­tyryp jibergen túrki halyq­taryn qaıt­sem jaqyndastyramyn, ejelgi tamyry bir, birtekti tilderdi bir-birine qaıtsem kiriktiremin degen uly ıdeıany júzege asyrý. Bul – Rahmanqul shyǵarma­lary­nyń úzilmes ózegi. Ekinshi qasıeti – ǵa­lym­nyń izdenimpazdyǵy.

Safýan ShÁIMERDENOV.

* * *

Ne istemesin, meıli maqala jazsyn, kitap shyǵarsyn, halyq ýnıver­sı­teti­niń jumysyna aralassyn, aýdıtorııada, ǵyly­mı májiliste, radıoda sóılesin, mártebeli mekemelerge usynys túsirsin, eń aqyry dastarqan ústinde keńes qur­syn, – báribir túptep kelgende, Rah­man­qul Berdibaıdyń barlyq qalam­ger­lik áleýmettik áreketiniń altyn ózegi, qulaq kúıi bireý: ol – ult qamy, azattyq ıdeıasy, erkindik saryny.

Rymǵalı NURǴALI.

* * *

Dede Qorqyt, Ahmet Iаssaýı amanatyn arqalaǵandaı bolyp, túrik dúnıesi birligi jolynda aıanbaı eńbek etip kele jatqan azamattar arasynda kórnekti ǵalym Rahmanqul Berdibaıdyń jóni bólek. Biz Rahmanqul Berdibaıdy syndarly ǵalym, úlken tulǵa tutyp, aı­ryq­sha qadirleımiz. Qazaq jerindegi kesheli-búg­ingi folklor men halyq aýyz áde­bıetinen bastap, Uly Túrki­standa qa­lyp­tasqan mádenıet pen talǵam birligi­niń jemisine qol jetkizgen Rah­man­qul Berdibaı túrik birliginiń únine aınal­ǵan asqaq tulǵa. Rahmanqul Berdi­baı – búgingi Dede Qorqytymyz.

Sherıf AQTASh, túrik ǵalymy.

* * *

Árbir sózi ertegi,

Kóne dana oǵyzdaı.

Kókiregi sher toly,

Qara shanaq qobyzdaı…

Oıǵa toly ár kúni-aı,

Boıynda bar tektilik.

Rahmanqul Berdibaı,

Kók bórili kók túrik.

Temirhan MEDETBEK.

Bir ózi – halyq ýnıversıteti

Zaman kóship barady, zamanmen adam kóship barady. Dáýir kóship barady, dáýirmen táýir kóship barady.

Rahmanqul Berdibaı! Bul – bir kisiniń aty ǵana emes, otarsyzdanýdyń urany, altynnyń synyǵy, jaqsynyń kózi de edi.

1990 jyly QR UǴA Ádebıet jáne óner ınstıtýtyna jumysqa qabyldan­ǵanymda sondaǵy kónekózder: «Bizde Muhtar Áýezovtiń ózi otyrǵan ústel bar» dedi. Eski jıhaz bitken kúresinge laqtyrylǵanda, Rahań M.Áýezov úste­lin attaı qalap, óz kabınetine alypty…

50-jyldary ultshyldyǵy úshin «Qa­zaq ádebıeti» gazetinen jumystan qýyl­ǵan Rahmanqul Berdibaı 70-jyl­dar­dyń basynda Almaty zııalylaryn dúr etkizip serpiltken «Halyq ýnıver­sıteti» atty ulttyq-rýhanı jobany dú­nıege alyp keldi. Ol – keńes tusyn­daǵy otanshyldyq pen elshildiktiń eleýli qaınary boldy.

Ár aptada – bir jańalyq, ár ju­mada – zııaly jurt pen jastardy ju­myl­dyrǵan rýhanı kúsh-jiger. M.O.Áýezov mýzeı-úıiniń akt-zalynda ıne shanshyr oryn qalmaıtyn. Qaptal toly – ıin tiresken jastar, tipti ju­mysshy jastar. Rahań jaryqtyq qo­ńyr daýysyn sozyp taqyryp pen dárisshini tanystyrady. Sodan jańa álem bastalady. Alashtyń ary oıanady, táýelsizdiktiń lebi esedi. Álqıssa, bul oqıǵa Qazaqstan azatty­ǵy­nan 10-15 jyl buryn bolyp jatqan-dy.

Elshil R.Berdibaı qazaqtyń qaı qa­lasyna, aýdanyna, aýylyna barsyn úsh jumysty qatar atqaratyn: birinshisi, halyq aldynda sóıleý; ekinshisi, bilim nemese mádenıet ordasyna soǵyp, dıdarlasý; úshinshisi, jergilikti BAQ-qa shyǵý. Osy «halyqqa shyǵýynyń» bárin ol rýhanııat suranymy men talabyna qaraı quratyn.

Rahań – zertteý arnasyn búgingi áde­bıetten folklortanýǵa tez ári tıimdi burǵan birtýar ǵalym. Ol kisiniń el ádebıetin eldik minberge aınaldyrýy – fenomen derlik qubylys.

Alash zııalylaryn aqtap, óz tuǵy­ryna qondyrýda da akademık R.Berdi­baı júıeli, parasatty jumystar atqardy.

90-jyldary Táýelsizdiktiń býymen «Halyq ýnıversıtetine» az adam jınalatyn úrdis shyqty (men sońǵy ǵalym-hatshylarynyń biri edim). Sonda 500 túgenshe dárisin ashqan Rahań marqum: «Qazir ál-Farabı tirilip, dáris oqýǵa kelse de, osynsha adam jınalady, bas­taı bereıik…» deıtin.

Sodan akademık aǵamyz qasıetti Túrkistanǵa qonys aýdardy. Bul sapary da otanshyldyqtan týǵan sheshim edi.

2000 jyldary R.Berdibaı Astanaǵa bir­neshe márte keldi, konferen­sııa­lar­ǵa qa­tysyp, álgi úsh baǵytty josparyn jú­ze­ge asyrdy. Sol joly akademık: «Astana – basty orda, onyń mártebesi men aıbaty – ulttyń kelbeti» dep ataly sóz aıtqan-dy.

Endi búgin marqumnyń ımanyna salamattylyq tilep, halqyna «Rah­manqul Berdibaı – ult zııalylyǵy men ǵylymı qaıratkerliginiń bir aty» dep senimmen aıta alady ekenbiz. Shúkir eteıik, aǵaıyn!..

Dıhan QAMZABEKULY, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ prorektory, professor.

Asyl qasıeti qalady

Rahmanqul Berdibaı qazaq ádebıeti men óneriniń, ǵylymy men mádenıeti­niń damýyna, qoǵamdyq sananyń jań­ǵyrýyna asa zor eńbek sińirgen ǵulama ǵalym, ulaǵatty ustaz edi. Marqumnyń ǵylymı-zertteý salalary kóp qyrly, kóp salaly boldy. Tilimizden dil­i­miz­ge, halyq aýyz ádebıetinen qazirgi áde­bıetke, kóne epostan kemel epopeıaǵa, Túrkistannan tutas túrki álemine deıingi aralyqta Rahań qalam terbegen irgeli ǵylymı máseleler­diń ulanǵaıyr keń álemin kózben sholyp shyǵýdyń ózi ońaı emes. Ǵalymnyń sol ǵajaıyp áleminiń bıiginde jaryq tógip turǵan ulttyq murat pen ulttyq ıdeıa, ult múddesi týraly oılarynda urpaqtan ur­paqqa jetetin asyl qasıeti qaldy.

Rahmanqul Berdibaı HH ǵasyrdyń ekinshi jartysynda qyryq jylǵa jýyq ýaqyt boıy M.Áýezovtiń ádebı-memo­rıal­dy mýzeı-úıiniń janynda jumys jasaǵan halyq ýnıversıtetiniń rektory bola júrip, ulttyq oıymyzdy oıatýǵa, halyqtyń mádenı murasyn nasıhattaýǵa asa zor eńbek sińirdi. Sol ýnıversıtette ótken bes júzden astam sabaqtyń birin Álkeı Marǵulan júr­giz­geni esimde. Lektor sabaǵynyń sońy­na qaraı M.Áýezov týraly oıyn jınaqtap kele jatyp, eńkildep jylap jibergen edi. Sabaqty júrgizip otyr­ǵan Rahań úndemedi, basyn aldyndaǵy qaǵazynan kótermedi. Qatty tolqyp otyrǵanyn ishteı sezdik. Rahań dúnıe­den ótti degen habardy estigende, meniń kóz aldyma osy sýret, sondaǵy jaryqtyq Álekeńniń kirpi­ginen úzilip túsken jas keldi.

Rahmanqul Berdibaı jaqsy adam edi. Alla rahym etsin, marqumnyń rýhyna baǵyshtadyq osy qoshtasý sózimizdi.

Janǵara DÁDEBAEV, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor.

Almaty.

Zamandasym, syrlasym

Ol qashan kózi jumylǵansha qoly­nan qalamyn tastaǵan joq. Qoǵamnyń kúrdeli máselelerin kóterip, ony bu­qaralyq aqparat quraldarynda jarııalap jatty. Solardyń biri – qazir biz jappaı merekeleıtin naýryz meıramy. Keshegi solaqaı keńestik zaman­nyń ózinde ulttyq merekemizdi toılaý jó­nin­de másele kóterip, jurttyń nazaryn aýdarǵan osy Rahmanqul edi. Sol úshin qýǵyn da kórdi. Partııalyq tur­ǵydan jazalandy da. Biraq sonyń birde birine moıymaı, naýryz meıramyn toı­laýǵa kúndelikti ómirimizde qol­daný­ǵa dáneker boldy. Eger táýel­siz Qazaq eli búginde naýryzdy merekelep, baıaǵy dástúrimizdi qaıtaryp alsaq, onda Rahańnyń eńbegi zor dep aıtýǵa tolyq quqylymyz.

Munymen qosa meniń óz basym kóterip júrgen jer máselelerine qoldaý kórsetken birinshi azamat ta, oqymysty da osy Rahmanqul. Otar­shy­lyq jyldarynda 45 mıllıon desıatınadan astam nýly alqaptan aıyryl­ǵany­myz týraly «Qazaq qasi­reti» degen taqyryppen 5 kitap ja­z­ǵanmyn. Muny qazaq ǵalymdary arasynda bi­rinshi bolyp túsinip, qoldaý kórset­ken Rahmanquldyń eńbegin qalaı umy­taıyn. Ol óziniń otbasynda bolatyn jaqsylyqtardan da qal­dyrmaı, syılap, erekshe iltıpat kórsetetin. Buǵan keıbir oqy­mys­tylar qaıran qalyp: «Osy seniń Rahmanqulmen qandaı jaqyndyǵyn bar, naǵashyly-jıendi me, álde dostyq jaǵdaılaryń bar ma?» dep suraıtyn edi. Oǵan men: «Akademıkter men qazaq oqymystylary arasynda jer máselesin birinshi bolyp túsingen Rahmanqul. Sondyqtan da ol meni erekshe baǵalap, iltıpat kórse­tedi», dep jaýap beretinmin.

Ajal aramyzdan osyndaı aıaýly azamatymyzdy alyp ketti. Endigi aıtar tilek – ımany joldas, topyraǵy torqa bol­syn. Búgin qaıǵyly habardy esti­gen soń, artta qalǵan otbasyna, týǵan-týysqandaryna, el-jurtyna kóńil aıtqannan basqa amal qalmaı tur.

Sapabek ÁSIPULY, jazýshy.