Shámsha joly

Seısenbi, 9 qazan 2012 7:11

Osy bir janǵa bir aýyz sózdi artyq aıtýǵa bolmaıdy, bir aýyz sózdi kem aıtýǵa bolmaıdy. Oryndysy sol – anyǵyn aıtý kerek. Sondyqtan da aǵyl-tegil sezimiń bolsa da, kúmbirlegen kúıdeı kóńiliń bolsa da shyndyq súzgisinen súzilý qajet. Iá, Shámsha Kópbaıqyzy týraly ádil aıtý kerek. Sebebi ol – qazaq qyzynyń úırenerlik úlgisi, óreli ónegesi. 

Seısenbi, 9 qazan 2012 7:11

Osy bir janǵa bir aýyz sózdi artyq aıtýǵa bolmaıdy, bir aýyz sózdi kem aıtýǵa bolmaıdy. Oryndysy sol – anyǵyn aıtý kerek. Sondyqtan da aǵyl-tegil sezimiń bolsa da, kúmbirlegen kúıdeı kóńiliń bolsa da shyndyq súzgisinen súzilý qajet. Iá, Shámsha Kópbaıqyzy týraly ádil aıtý kerek. Sebebi ol – qazaq qyzynyń úırenerlik úlgisi, óreli ónegesi. 

Klassık jazýshymyz Muhtar Áýezov óziniń uly shyǵarmasyna «Abaı joly» degen ataýdy tegin bermegen ǵoı. Abaıdy tereń tanyǵan, danalyǵyna bala kezinen boılaǵan, 7 jasynda bar óleńderin jatqa oqyp, qarasózderin bilgen, oı qýǵan dana Muhtar ózi tańdap túsken Abaıdyń adamdyq jolyna óziniń týǵan halqyn, el-jurtyn, urpaǵyn túsirýdi kózdegen. Abaıdyń danalyq, arly joly barsha adamzattyń joly bolsa eken degen armany da bolǵan shyǵar. Izgi armannan týǵan shyǵarma shyn máninde álemdi sharlap ketti…

Sol sııaqty, óz basym Shámsha Berkimbaevanyń jolyna tússem dep armandaǵan jannyń birimin. Ápkemizben 1995 jyly tanystym. Sol jyly uly Abaı­­dyń 150 jyldyq torqaly toıy Iýnesko kóle­minde atap ótildi. Ol kezde Shámsha Berkimbaeva Bilim mınıs­­triniń orynbasary bolatyn. Bilim mınıstrligi men Y.Altynsarın atyndaǵy Bilim akademııasy birlese otyryp, Abaıdyń 150 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferensııa uıymdastyrýdy josparlady. Sol konfe­rensııanyń uıymdastyrý komıtetinde men de boldym. (Men onda Y.Altynsarın atyndaǵy Bilim akademııasynda ǵylymı qyzmetker bolatynmyn). Halyqaralyq konferensııa óte joǵary deńgeıde ótti. Másele onda emes. Shámsha Kópbaıqyzy konferensııaǵa daıyndyq barysynda: «Qymbatty áriptester! Abaı aqyn ǵana emes, Abaı fılosof qana emes, Abaı – bizdiń eldigimizdiń belgisi, tá­ýel­sizdigimizdiń aıǵaǵy, tilimizdiń, dilimizdiń tirilgendiginiń belgisi. Osy jaýapkershilikti umytpańyz­dar», – dedi. Kózine qaradym… muńdy da kórdim… rýhty da kórdim. Taǵy bir tapsyrmasy: «Alystan kelgen, mektepten kelgen ustazdardy qurmetteńizder. Abaıdyń toıy aldymen sol ustazdardyń toıy, qýanyp kelip, renjip qaıtpaıtyn bolsyn». Mine, Shámsha Kóp­baı­qy­zynyń osy eki sózi men úshin tumardaı qasterli boldy. Shámsha bıigi, Shámsha álemi meniń sanamda osylaı oryn aldy. Odan keıin Shámsha Berkimbaevanyń jazǵandaryn izdep júrip oqı­tyn, sóılegen sózderin den qoıyp tyńdaıtyn boldym.
Bizdiń qoǵamdaǵy elge qyzmet atqaryp júrgen tulǵalardyń óz orny, óz stıli, óz daýsy bar. Kózi qaraqty jurt ony biledi. Eńbektiń tóreshisi – halyq. Shámsha Berkimbaeva degende aldymen qazaq mektebi, aýyl mektebi degen uǵymdar oıǵa oralady. Shámsha Kóp­baıqyzy «Ulttyq mekteptiń uly muratyn umytpaıyq» (Qazaq tilinde oqytatyn muǵalimderge arnaý sóz) («Egemen Qazaqstan», jeltoqsan, 2002 jyl) atty maqala­synda «… Myńdaǵan jyldar boıy tirnektep jınaǵan halyqtyń osynaý rýhanı mol murasy álemdik ozyq úlgilermen astasa kelip, oqý-tárbıe berý qyzmetine negiz bolyp otyrǵan búgingi qazaq mektebi nashar bolýǵa tıis emes. Men muny qazaq mektebinde bilim sapasy tómen degen áńgime namysyma tıgen soń aıtyp otyrmyn. Onyń jumysyn durys uıymdastyra almaı, ulttyq mekteptiń atyna kir keltirip otyrǵan bilim berý júıesiniń basshylary, biz nashar shyǵarmyz. О́z mindetin jete túsinbeıtin shalaǵaı ­dırektorlar, bilimi jadaǵaı keıbir muǵalimder­diń kinási bolar. Endeshe, qurmetti áriptester, halyq namysyn tý etip, qazaq mektepteriniń jaqsy aty úshin eńbektenetin ýaqyt keldi.
HHI ǵasyr – qatań báseke ǵasyry. Bul ǵasyr marǵaý­lyq­ty kótermeıtin ǵasyr. Bizge serpilý kerek … Eldigi­mizdiń kepili, memlekettik tildiń baǵy janýynyń alǵy­shar­ty – qazaq mektebiniń oqý-tárbıe prosesin tıisti deńgeıde kóterý – bizdiń basty mindetimiz ekendigi, tipti týǵan halqymyzdyń aldyndaǵy perzenttik, azamattyq paryzymyz ekendigi árdaıym este bolsa», degen janaıqaı sózin isimen dáleldegen Shámsha Berkimbaeva Elbasy senip tapsyrǵan Bilim jáne ǵylym mınıstri qyzmetin «Aýyl mektebi» baǵdarlamasyn júzege asyrýdan bastady. «Aýyl mektebi» baǵdarlamasy tuńǵysh ret úkimet deńgeıinde qabyldanyp, sol merzimde aýylda 226 mektep salyndy, qanshama mektepter kúrdeli jóndeýden ótkizi­lip, hımııa, fızıka kabınetteri qaıta jabdyqtal­dy. Shyndyǵynda 2002 jyly aýyl mektebi respýblıka mektepteriniń 77 paıyzyn qurasa, onyń 65 paıyzy sha­ǵyn komplektili mektepter edi. Sol kezde aýyl muǵalim­deriniń 54 paıyzy ǵana joǵary bilimdi bolsa, eki jyl­dyń ishinde 44 myń muǵalim mektepten ketken, 342 mektepte maman jetispeı, shet tilderi júrmegen. Mine, osyn­daı jaǵdaıda mınıstr bolǵan Shámsha Kópbaıqy­zynyń eńbegi «túnde uıqy, kúndiz as ishpegen» ejelgi el qorǵany bolǵan batyrlardyń erligi syndy.
Shámsha Kópbaıqyzy aýyl mektebin damytý týraly oılaryn 1999 jyly saılaýaldy baǵdarlamasyna da engizgen eken. Onda: «…Meniń baǵdarlamamda bilim salasyna erekshe mán beriledi. Bilimdi azamattary bar memleket qana naǵyz órkenıetti jáne gúldengen memleket bola alady. … Ashyqqan qaryn toıynar, tozǵan kıim jańarar, bilimniń shańyraǵyn shaıqaltyp alsaq, keler urpaq qaıtip ońalar, kimge jalynar, kimge jaldanar.
…Ásirese, shalǵaıda jatqan shaǵyn komplektili mekteptiń jaǵdaıy qatty alańdatady. Ol qoǵam tarapynan aıryqsha nazar aýdarýdy, qoldaýdy qajet etedi. Menińshe, Úkimet tarapynan «Aýyl mektebi» baǵdarla­masy qabyldanyp, ol materıaldyq jáne qarjy resýrs­tarymen qamtamasyz etilýi tıisti» depti. Qarańyzd­ar­shy, shynaıy tilek, aýyzdan shyqqan sóz jandanady, oryndalady degenniń rastyǵy. Eń bastysy – nıet tazalyǵy. Nıet – elge qamqorlyq.
Rasynda da, aýyl mektebi, onyń qarapaıym muǵa­lim­deri, oqýshylar men ata-analar sol bir jyldarda bir erkin demalyp, eńseleri kóterilip qaldy. Kútimi jaqsy bolsa, jemis aǵashy da jaqsy ósedi emes pe? Danalardy da, daralardy da bergen qazaqtyń aýyly qasıetinen, tamyrynan aıyrylǵan joq. Nebir juldyzdar áli de shyǵady. Muqaǵalı Maqataev aıtqandaı: «Týady, týady áli naǵyz aqyn …» demekshi, aýyldan «shyǵady, shyǵady áli naǵyz ǵalym». Elbasymyzdyń «Dıplommen – aýylǵa» degen izgi bastamasy, jas mamandarǵa aýyl basshylarynan jasalyp jatqan qamqorlyq bulaq kózin ashqandaı áser qaldyrady.
2002 jyly Shámsha Kópbaıqyzy Bilim jáne ǵylym mınıstri bolyp taǵaıyndalyp, qazaq mektebi úshin janyn salyp shyryldaǵanda júrektegi qýanysh tolqyny bes-alty shýmaq jyrdy syrtqa shyǵaryp edi. Sonyń bir shýmaǵynda:
«Elim deýmen eljirep, kózin jaspen jýǵan qyz,
Saryarqada sarylyp, el muratyn qýǵan qyz.
Aýyrtty ma janyńdy japyraqty jýǵan kúz,
Anasynan o basta ustaz bolyp týǵan qyz»,– degen edik. El muraty úshin ǵumyryn arnaǵan Shámsha Kópbaı­qyzy bar qazaqtyń syzdap turǵan jarasyn óz jarasyndaı kórip, el bolashaǵy jastardyń tálimi men tárbıesine alańdap ǵumyr keship keledi.
Bir joly Shámsha ápkemmen áńgimeleskenimde jastar­dyń dinı aǵymdarǵa boı uryp, dástúrimizde joq áreket­terge baryp júrgenine qarny ashyp sóıledi: «Tynysh­tyǵy joq eldiń bilim-ǵylymy kenjeleıdi. Buny da bizge tarıh kórsetip otyr. Táýelsizdik, Beıbitshilik degen sózder – bizdiń halqymyz úshin Táńirdeı kıeli, anamyzdaı qasterli, qara jerimizdeı qasıetti uǵym. Biz basy­myzǵa qonǵan baqyt qusyn ushyryp, úrkitip almaýymyz kerek. Áldebir qııas oıy, qara júregi bar adamdar qaı zamanda da bolǵan, olar qazir de bar. Din jolyndamyz dep, ata-dástúrinen beziný nemese uldar qysqa shalbar kıip, saqal jiberý, qyzdardyń jabylyp tumshalanýy sııaqty kórinister shynymen ımandylyq pa? Iman ár adamnyń júreginde, júreginiń tazalyǵynda, Allaǵa degen aq seni­minde bolmaı ma? Júrek tazalyǵy, adamzattyń bárine degen meıirbandyq sezimi, keshire bilý, túsine bilý, adam ómirin saqtaý eń basty dúnıe emes pe? О́zimiz kózimiz kó­rip otyrǵan ıslam elderindegi jaǵdaıdan jan túrshigedi. Ǵasyrdan-ǵasyrǵa jetken, adamzattyń aqyl-oıymen jasalǵan qundylyqtardy joıyp, birin-biri qyryp jatýy qandaı aqylǵa sııady? Men jastarǵa, olardyń tár­bıeshilerine: «Aınalaıyn jastar, kún jaryqta adas­pań­dar. Iman nury júrekterińde bolsyn, adam balasy – ba­ýyryń, tabıǵat – baǵyp-qaqqan, aýa bergen arý anań. Endeshe, tirshiliktiń saqtaýshysy – ózińsiń. Sony umytpańdar.
Qadirli ata-analar, jahandaný zamanynda álem keńı túsedi, barys-kelis ońaılaıdy, bul jaqsy jaǵy bolsa, ata-ana men balalarynyń arasy alshaqtaıdy. Ananyń kóńili balada, balanyń kóńili dalada bolady degendeı zaman bolady. Balalar bilim izdese de, kásip izdese de alysta júredi. Sol úshin balalar qolda bolǵanda, mektepte oqyǵanda ar tárbıesimen júrekterine ata-ana, baýyrǵa, týǵan jerine, ana til, ata-dástúrine degen adaldyqqa tárbıeleýimiz kerek.
Ustazdar, urpaǵymyzdy ǵylym men bilimniń nurly jolyna túsirip, minez baılyǵyna, sulýlyǵyna tárbıe­leıik. Qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan zamandy babalarymyz da ańsaǵan. Elbasymyz Nursultan Ábish­uly­­nyń da bar armany osy. El men eldi eldestirip, din men dindi bitimgershilikke shaqyryp, kóp ultty elin uıytyp otyr. Ol ońaı sharýa emes. Qabyrǵaly halqy Elbasyna kómektesýi kerek. Shańyraqtyń bir ýyǵy da túspeý kerek»,– deımin.
Shámsha Berkimbaevanyń «Atamura» baspasynan 2011 jyly shyqqan «Áli de izgilikti izdep kelem…» degen kitaby qolyma tústi. Ishindegi ár maqalasyn oqyǵanda izgiliktiń tunbasynan shólińdi qandyryp sý ishkendeı bolasyń. О́zi jaýapkershiligi mol qyzmetterde júrip, osy qoǵamnyń tynysyna ún qosyp, jetistigine qýanyp, kemshiligine qynjylyp, talaı-talaı maqalalardy jazyp, baspasóz betine jarııalady. Sol maqalalary men jýrnalısterge bergen suhbattaryn jınaq etip shyǵarǵan eken. Mazmuny da, máni de tereń, oqyrmanǵa oı salatyn, elge adal qyzmet jasaýǵa tárbıeleıtin kitap bolyp shyǵypty. Kitaptyń kirispesi «Egemen Qazaqstan» gaze­tine (2010 jyl, 6 shilde) jarııalanǵan «Aq tilek» degen maqalasynan bastalady. Elbasy Nursultan Ábishuly­nyń qazaq tarıhyndaǵy atqarǵan eńbegine sana bıiginde baǵa beredi. Qııalynan eshnárseni qıystyrmaıdy. Ma­qa­lany oqyp otyrǵan oqyrman erik­siz kelisip, basyn ızep otyrady. Sonymen qatar, Shámsha Kópbaıqyzy oı júıe­sin sulý sózben kelisti etip jaza biledi. Maqalanyń myna bir tustaryna nazar aýdarsaq: «…Nursultan Ábish­uly­nyń bolmysynda jaryqqa, jańalyqqa qushtarlyq bar. Saıyn sahara tósinde, ashyq aspan astynda Astanadaı murajaı qalany ómirge ákeldi. «Murajaı qala» degeni­mizdiń syry – Astana qalasyn kórgen árbir jan tańda­nyp, tańdaı qaǵady. Beıne qoldan soǵylǵan emes, nebir ǵajaıyp ǵımarattar ádemi ertegilerden túsip, ornaı qalǵandaı áser beredi. Bul, sóz joq, Elbasynyń uly týyndysy», dep óziniń júrekjardy qýanyshyn jetkizse, endi Astananyń máni týraly: «Elorda erkindikke kenelgen eldiń ulttyq qudiret kúshin álemge pash etti. Astananyń eń basty tálimi – ultynyń tórden, ulanynyń órden kórinetin áleýetine álemdi sendirdi. Elorda – ulty­myzdyń qany men janynda, rýhy men tektiliginde bar baýyrmashyldyǵyn, darqandyǵyn tanytyp, álemge qa­zaq­ty tabystyrdy, tanystyrdy. Elorda osy jyldary sátti júzege asyrylǵan arhıtektýralyq sheshimder arqy­ly Batyspen baýyrlasyp, Shyǵyspen tamyrlasyp úlger­di. Qazaq eliniń Eýropa órkenıetin talǵammen tanı alatyn, Shyǵystyń shuǵylaly shyńynan kórine alatyn jáne olardy baıyrǵy túrki mádenıetine tán syrbaz­dyq­pen baıyta alatynyn dáleldep, sol arqyly jahandy jarasylymdylyqqa, birlikke shaqyrǵan sımvol sıpatyna ıe boldy» («Áli de izgilikti izdep kelem» «Atamura», 2011 jyl, 4-5 bb.) deıdi. Shámsha Kópbaıqyzynyń elimiz­diń ordasy Astana týraly tereń tolǵamy Ekinshi ustaz Ábý Nasyr ál-Farabı babamyzdyń: «Mártebesi, rýhy bıik shahar – adamdardy bir-birine jaqsylyq ja­saýǵa qushtar etetin, ózderiniń tamasha qadir-qasıetterin baǵa­lap qabyldaýǵa ózge de jurttardy yntyzar etetin qala» degen oıymen ushtasyp jatqandaı kórindi.
Osy kitaptan ózim úshin alǵan taǵy bir taǵylymym – Shámsha ápkemniń tálimger, aqylshy ustazy, belgili qoǵam qaıratkeri Asanbaı Asqarov týraly eki maqalasy. Biri – «Ustaz týraly sóz» dep, ekinshisi «Ulaǵatty ustaz Asanbaı Asqarov sabaqtary» dep atalady. Ondaǵy bir úzik oı mynadaı edi: «Biz sóıleý mádenıetin Asekeńnen úıre­nýge tyrysatynbyz. Bilimdiligi, tabıǵatynan sheshendigi ómir tájirıbesimen ushtasqanda tyńdaýshylaryn úıirip áketý­shi edi…» (9-bet), dep ustazynyń óz sózin beripti: «Jınalystar, kezdesýler jastarmen suhbattasýdyń tıim­di joly, ıaǵnı ony durys paıdalaný kerek. Ekin­shiden, trıbýna adamdy kópshilikke tanytady. Biraq qalaı bolsa, solaı shyǵa salmaı, daıyndalý kerek. Esińde bolsyn, oı joq jerde sóz shyqpaıdy. Al oı bolý úshin kóp oqyp, kóp bilý kerek ári bilgenińdi oryndy paıdalanyp úıren, ómirmen baılanystyra bil. Ádemi sóılegen jaqsy, biraq syrtqy ádemiligin túgendeımin dep, áńgime­niń mazmunyn joǵal­typ alma. Basshynyń sózin otyr­ǵandar kútedi. Sondyqtan syldyr sýdaı aǵyp ketpeı, istiń tetigin kórsetetindeı sózde naqty túıin bolǵany jón». Ult qamyn jegen Asanbaı Asqarovtyń osy bir aýyz tálimgerlik taǵylymyn Shámsha Kópbaıqyzynyń kitabynan alyp, óz basym stýdentterge dáris oqyǵanda paıdalandym. Stýdentterdiń jurt aldynda sóıleý daǵdylaryn qalyptastyrýda iri tulǵalardy úlgi etemiz. О́zim qyzmet jasaıtyn Nazarbaev Ýnıversıtetinde eldiń erteńgi kóshbasshylary tárbıele­nip, bilim alýda. Olardy búgin de, erteń de álem minber­leri, álem jýrnalısteri kútip tur. Sol sebepti de biz olardy synaqtyń san túrine búginnen ázirlep jatyrmyz. Shákirtterine Asanbaı Asqarov aıtqan aqyldy sózimizge tirek etip, biz de aıtamyz. Bul – ustaz paryzy.
Sh.Berkimbaeva kóptegen jyldar boıy Bilim mınıs­tri bolǵan Qajahmet Balahmetovtyń sanaly basshy­ly­ǵyn, adamdarmen qarym-qatynasyndaǵy mádenıettiligin, komandany jumysqa jumyldyrýdaǵy ádis-tásilderin «On klımat nasheı shkoly ızmenıl» («Kazahstanskaıa pravda», ııýl, 2006 g.) degen maqalasynda shynaıy jet­kizgen. Maqa­lany oqyp shyqqan soń óziń ózińe mindetti túrde syn kózben qaraısyń, ózińdi ózińnen artyq kim tanıdy, Abaı aıtpaqshy, ishtegi uıatyń ózińdi qysa túsedi, minińdi túzetesiń. Maqalanyń adamǵa bulaı áser etýi – onyń shynaıylyǵynda.
Shámsha Kópbaıqyzy «Táýelsizdik jáne qazaq qyzdary» degen maqalasynda: «…Batyrlar jyryndaǵy áıelderdiń barlyǵy derlik er azamatyna senimdi serik jáne el qorǵany – batyr uldaryna qamqorshy ári aqyl­shy bolýymen kózge túsedi. Meıli, ol el bastaǵan han bolsyn, sóz ustaǵan bı bolsyn, qol bastaǵan batyr bolsyn janyndaǵy jary, aq sútin bergen anasy er azamatty birde sabyrǵa shaqyryp, birde namysyn ushtap, aqy­lyna aqyl qosyp, maqsatyna qýat berip otyrǵan. Qazaq eposyndaǵy Qurtqanyń, Gúlbarshynnyń, Aqjúnistiń, Nazymnyń, Qarlyǵanyń asyl qasıetteri arqyly ǵasyr­lar boıy qanshama qyzdar tárbıelendi deseńizshi!
Degenmen, qazaq qyzdary tek oı batyry bolýdy ǵana mise tutpaǵanyna kári tarıhtyń kýá bolǵany barshaǵa aıan. Qadyr Myrza Áli «Qazaq qyzy» degen óleńinde:
Taǵdyr seniń jıǵyzbady esińdi.
Tózim saýyt taýqymetten tesildi.
Jaýǵa shaptyń azamattyń janynda,
Oramalmen tartyp tastap tósińdi…
…………………………………………………
О́zderińniń bastaryńda
Qazaqtyń
Jazylmaǵan azaby men erligi», – dep sýrettegen».
Shámsha Kópbaıqyzynyń osy maqalasyn úlken monografııalyq eńbektiń bastaýy dep aıtýǵa bolady. Avtor qoǵamdaǵy qyzdardyń, analardyń rólin sonaý Saq dáýirinen bastap, búgingi tańdaǵy Táýelsiz Qazaqstannyń baıandy bolashaǵyna aıanbaı eńbek sińirip júrgen áıelzatynyń eseli eren eńbekterinen mysal keltire otyryp, dáleldi, senimdi ýájderin aıtady.
Qyzyna qamqor bolýǵa ákelerdi, qorǵan bolýǵa aǵa­laryn, aǵa bolýǵa azamattardy shaqyrǵan Shámsha Kóp­baıqyzynyń daýsy minberlerden de estildi. Ol birde: «…Eger halqymyzdyń ózine ǵana tán pedagogıkalyq máde­nıetin jaqsy meńgersek, qazaq qyzynyń, Áıel-ananyń ult bolyp uıysýymyzǵa, halyq bolyp qalypta­sýymyzǵa qosar úlesi búgingiden de mol bolar edi. Sebebi, qazaq úshin erekshe qasıetti, Quran sózindeı qudiretti úsh uǵym bar. Ana! Jer-Ana! Otan-Ana!» – dedi. Ras, bilim keńistigi keń. Adamzat jınaǵan bilimdi ózge elden de emin erkin alýǵa bolady. Al tárbıeniń eń úlken keńistigi – týǵan el, týǵan úı, ata-ana, Muhtar Áýezov túsinigindegi – BESIK. «El bolamyn deseń – besigińdi túze». Shámsha Berkimbaeva aıtqan «halqymyzdyń ózine ǵana tán pedagogıkalyq mádenıetin jaqsy meńgersek» degeni de osyǵan saıady.
«Ul ósirgeniń – urpaq ósirgeniń, qyz ósirgeniń – ult ósirgeniń» degen halqymyzdyń ejelden kele jatqan qasıetti taǵylymyn umytpaı, ómirlik saltymyzda berik ustansaq, kóńilge kóleńke túser sátter az bolar edi-aý degen oılar keledi.
Shámsha Kópbaıqyzyna Shyǵystyń danasy, uly ustaz Konfýsııdiń myna bir danalyq oıymen bir tilek, bir tapsyrma aıtqymyz keledi.
«On besimde oqýǵa peıil ettim,
Otyzymda kámeletke jettim,
Qyryqta kúmán-tumannan aryldym,
Elýde Aspannyń ámirin tyńdadym,
Alpysta qulaǵym ashyldy,
Jetpiste júregimniń qalaýyn taptym, bar isim baıypqa tústi»(Konfýsıı).
Qadirli Shámsha Kópbaıqyzy, júregińizdiń qalaýy tabylyp, halqyńyz úshin tól pedagogıkanyń, onyń ishindegi qyz bala tárbıesiniń tujyrymdamasyn jasap, nátıjesin kórińiz, qýanyńyz deımiz.
Gúltas QURMANBAI, 
Nazarbaev Ýnıversıtetiniń professory, 
qazaq tili kafedrasynyń meńgerýshisi.
ASTANA.