Aqtóbe men Londonnyń arasy

Sársenbi, 11 shilde 2012 7:31

Dúbir

Olımpıadaǵa 16 kún qaldy

Aqtóbe óńiri álemdik sport dodalarynda olja salyp júrgen saıypqyran sportshylardan kende emes. Alaıda, tórt jylda bir bolatyn Olımpııa oıyndarynda oblys sportshylarynyń  esesi ketip júrgeni de ras.

Sársenbi, 11 shilde 2012 7:31

Dúbir

Olımpıadaǵa 16 kún qaldy

Aqtóbe óńiri álemdik sport dodalarynda olja salyp júrgen saıypqyran sportshylardan kende emes. Alaıda, tórt jylda bir bolatyn Olımpııa oıyndarynda oblys sportshylarynyń  esesi ketip júrgeni de ras.

Sonaý 2000 jyly ótken Sıdneı Olımpıadasynda oblys namysyn qor­ǵa­ǵan boksshy Ermahan Ybyraıymovtyń altyn júlde alyp, aqtóbelikterdi ǵana emes, barsha qazaqstandyqtardy aqja­ryl­qap qýanyshqa bólegeni belgili. Sol Olım­pıa­daǵa qatysqan dzıýdoshy jer­les­terimiz Ashat Shaharov, Gúlnar Kósher­baeva júl­deli oryndarǵa jete almady. Odan keıingi olımpıadalarda da  aqtó­belik sport­shylardyń joly bolmady. 2004 jyl­ǵy Afına Olımpıadasyna úkili úmit­pen attandyrǵan boksshymyz Galıb Jafarov  álemniń azýly bylǵary qolǵap sheberlerine jóndem qarsylyq kórsete almady.  2008 jyly ótken Beıjiń Olımpıadasyna taǵy da boksshy Galıb Ja­fa­rovqa jáne dzıýdoshy Salamat Otarbaevqa senim artyldy. Ne baby kelispedi, ne baǵy janbady – bul joly da úlken ja­rysqa úkilep qosqan boksshymyz da, dzıýdoshy Salamat Otarbaev ta myqtylar qatarynan kórine almady. Ekeýi de álem­dik jarystarda jarqyraı kóringenimen, Olımpıadada álsizdik tanytty.

Endigi maqsat qaıtkende de ústi­mizdegi jyly ótetin XXX  Jazǵy London Olımpıadasynda aqtóbelik sportshylardy meılinshe kóbirek qatystyrý bolatyn. Qazir belgili bolǵanyndaı, bul Olımpıadada  oblys namysyn ziltemirshi Farhad Harkı men sýda júzýden Aleksandr Trabrın qorǵaıtyn boldy. Taǵy bir qýa­nysh­ty jáıt – Olımpıadanyń sharshy alań­darynda ótetin boksshylardyń básekesine halyqaralyq dárejedegi AIVA tóreshisi R.Ryspaevtyń qazylyq etetini. Bul jer­lesimizge kórsetilgen úlken senim ekeni sózsiz. Buǵan deıin ártúrli álemdik jáne halyqaralyq boks jarystarynda tóre­shilik etip, tájirıbe jınaqtaǵan R.Ryspaev bul joly da ádil qazylyq etip, abyroıǵa bólenedi degen senim mol.

Biz oblystyq sport jáne týrızm bas­qarmasynyń bastyǵy Asylbek Qulma­ǵam­be­tovke jolyǵyp, Olımpıadaǵa qaty­sa­tyn sportshylardyń daıyndyǵy jaıly syr tartqanbyz. Ol London Olımpıadasyna daıyndyqtyń jan-jaqty oılastyrylyp uıymdastyrylǵanyn jetkizdi. Sportshylardy daıyndaý byltyr paı­da­lanýǵa berilgen osy zamanǵy zaman talabyna saı jabdyqtalǵan Olımpıada re­zervin daıarlaý ortalyǵynda ótkizilgenin aıtty. Olardyń olımpıadaǵa daıyndyǵy oblystyń jáne Qazaqstan Respýblı­ka­sy­nyń bas jattyqtyrýshylarynyń basshy­ly­ǵymen júrgizilgen. Oqý-jattyǵý jıyndaryna jáne sportshylardyń respýb­lıkalyq jáne halyqaralyq jarystarǵa qatysý shyǵyndaryna oblystyq bıýdjetten jetkilikti qarjy bólingen. Olımpııa oıyndaryna qatysýdan úmitker bolǵan 15 sportshyǵa aı saıyn qarjylaı qoldaý kórsetilgen. Bul maqsatqa oblystyq bıýdjetten 1 456 200 teńge jumsalǵan.

– Olımpııa oıyndaryna daıyndyq – bul úzilissiz júretin úderis. Olımpıadaǵa  qatysatyn bir sportshyny daıarlaý úshin kemi on jyl ýaqyt kerek. Úlken sporttan Jafarov, Shaharov, Otarbaev qol úzgen soń, jastardy shyǵarýǵa den qoıdyq. Sondyqtan biz  bolashaqqa baǵyttalǵan josparly jumys júrgizýdemiz. Bolashaq olımpıadashylardy tárbıeleý úshin bú­gin­gi kúnmen jumys isteý nátıje bermeı­tini belgili. Sondyqtan erteńgi olımpıadashylardy daıarlap shyǵarý úshin sport álemine endi-endi aıaq basqan balǵyn sport­shylardyń tájirıbe jınaýyna, shyń­da­lýy­na kóńil bólýdemiz. Al ol úshin buqa­ra­lyq sportty damytý basty nazarda us­talýda. «Júırikten júırik ozar jarys­qan­da» dep halqymyz beker aıtpasa kerek. Osy baǵytta oblysta sońǵy jyldary sport alańdary, stadıondar, manejder, tennıs korttary, basseınder, basqa da sport oryndary kóptep salynyp, sportpen aınalysýshylardyń ıgiligine qyzmet etýde. Oblysta biraz ilgerileý bar.  Bizdiń óńirden de álemdik jáne olım­pıadalyq sport oıyndaryna qaty­sý­shylar qatary arta túsetinine senim mol, – deıdi Asylbek Qulmaǵambetov.

Buryn oblys  sport túrleriniń damý kórsetkishteriniń reıtıngi boıynsha soń­ǵy oryndarda bolsa, qazir bel ortadan  be­rik oryn alyp otyr. Sondaı-aq, Elba­sy­nyń buqaralyq sportpen halyqtyń 30 paıyzyn qamtý jónindegi tapsyr­ma­sy­nyń  oryndalýy da kóńil toǵaıtady. Qa­zir oblys halqynyń 22,9 paıyzy sportpen aınalysady. Oblysta negizinen dzıýdo, sambo, grek-rım kúresteri, boks, ý-shý, karate jaqsy damyp otyr.

Onyń aıtýynsha, qazirgi olımpıadashylardan basqa grek-rım kúresinen eli­mizdiń chempıony Ashat Qudaıbergenov, kúrestiń osy túrinen jasóspirimder ara­syndaǵy elimizdiń tórt dúrkin jeńimpazy, Azııa jáne álem chempıony Meırambek Aınaǵulov, sýda júzýden Azııa chempıony Rýslan Baımanov, áıelder kúresinen 2011 jylǵy Qazaqstan kýbogynyń jeńimpazy, el chempıony, 2012 jylǵy Azııa chem­pıo­natynyń qola júldegeri Aıjan Ysma­ǵulova, grek-rım kúresinen el  chempıony, túrki tildes stýdentterdiń arasyndaǵy álem birin­shi­ligi­niń jeńimpazy Áset Ádi­lov, erkin kúresten Azııa chempıonatynyń qola júldegeri Ǵanı Izmaǵambetov, dzıýdodan Azııa chempıonatynyń kúmis júl­de­geri Aıgúl Baıqulova, bokstan Azııa birinshiliginiń qola júldegeri Kamran Shahvýsarly, dzıýdodan Qazaqstan chem­pıo­natynyń kúmis júldegeri Qaljan Taıjanov, konkı sportynan el chem­pıo­natynyń kúmis júldegeri Evgenııa Savına bolashaǵynan úmit kúttiretin jastar. Úlken sportta ketken eseni túgeldeýge ba­ǵyttalǵan josparly jumystyń nátı­je­sin­de aldaǵy olımpıadalarda óner kórse­tip qalar degen sportshylardyń bir shoǵyry osylar.

Al London Olımpıadasyna qatysýǵa joldamalardy jeńip alǵan aýyr atlet Farhad Harkı men sýda júzgish Aleksandar Trabrındi  oblys ákimi Arhımed M­uham­betov jeke qabyldap, 500 myń teńge kóleminde qarjylaı qoldaý kórsetti. Olımpıadaǵa qatysýshylardyń eńbek ujymdarynda, joǵary jáne orta oqý oryndarynda kezdesýleri uıymdasty­rylyp, aqtóbelikter olardy úkili úmitpen shyǵaryp saldy. Olımpıadashylar qazir jattyqtyrýshylarymen birge aldaǵy jan alyp, jan berisetin sport dodasyna alańsyz daıyndalýda.

– Aldaǵy London Olımpıadasyna oblystan attanyp bara jatqan ziltemirshi Farhad Harkı men sýda júzýshi Aleksandr  Trabrınnen úmitimiz mol. Olardyń bizdiń oblystyń namysyn qorǵaǵanyna úsh-tórt jyldyń júzi boldy. Osyndaı álemdik jáne Olımpııa oıyndaryna qaty­syp júrgen sportshylardy tartý arqyly jastardyń sportqa degen qulshynysyn oıatýdy maqsat etip otyrmyz. Shyn­dy­ǵyn­da da, osy sport túrlerimen aınalysýshylar qatary kóbeıe túsýde. Al jergilikti sportshylar olarǵa qarap boı túzeıdi, solardaı bolýǵa talpynady, – deıdi Asylbek Qulmaǵambetov.

Aleksandr Trabrın Reseıdiń Astrahan oblysynda týǵan. Ol 2010 jyly kúzde Olımpıada rezervin daıarlaý orta­ly­ǵymen ınternet arqyly baılanysqa shyǵyp, sol kezden bastap osynda jatty­ǵyp júrgen kórinedi. Onyń jattyq­ty­rý­shysy Azamat Sarbasovtyń málimdeýin­she, osy  ýaqyttan beri  50, 100 jáne 200 metrge júzýden el rekordyn birneshe ret jańartypty. Pavlodarda ótken Qazaqstan Prezıdentiniń Kýbogy jolyndaǵy jarys­ta 100 metr, al Qazaqstan quramasy sapynda 4h100 metr qashyqtyqta estafe­ta­lyq shalqalap júzýden lısenzııa quqyn bekitti.  A.Trabrın 200 metr qashyqtyqta  olımpıadalyq normatıvti oryndady.

– 100 metrlik qashyqtyqta London Olımpıadasynda jartylaı fınalǵa shyǵý úlken jetistik bolar edi. Bul álemdegi on altynshy kórsetkish bolmaq. Árıne, A.Trabrınniń júrek túkpirinde budan da jaqsy kórsetkishke jetý jat­qa­ny anyq. Alaıda, báseke kúshti, qarsy­las­tar da qarap qalmaıdy. 100 jáne 200 metr qashyqtyqqa júzýde 140-qa jýyq sportshy baq synasady dep kútilýde. «Aryq aıtyp, semiz shyǵyp» jatsaq, elimizge abyroı bolatynyn da túsinemiz. Sportshyny qoldap qana qoımaı, onymen birge jıyndarda júrgen aqtóbe­lik­terge de jaǵdaı jasap otyrǵan oblystyq sport jáne týrızm basqarmasyna rıza­shy­­ly­ǵy­myz sheksiz, – deıdi Aleksandr Trabrın­niń jattyq­tyrý­shysy Azamat Sarbasov.

Al London Olımpıadasyna qatysýǵa joldamany jeńip alǵan ekinshi sportshy shtangashy Farhad Harkı – Qytaıda týyp-ósken, dúngen halqynyń ókili. Qy­taı­lyq sportshy «SNPS-Aqtóbemu­naı­gaz» aksıo­nerlik qoǵamynyń arqasynda Aqtóbege keldi. Kompanııa Qytaı aýyr atletıka mektebiniń ókilin Olımpıada  qar­sańynda oblysqa aldyrdy. Qytaı Halyq Respýblıkasynda aýyr atletıka jaqsy damyǵan, ásirese, olar jeńil salmaqta kúshti.

– Legıonerlerdiń ekinshi eldiń namysyn qorǵaýynda turǵan eshteńe joq. Onyń ústine Farhad Harkıdiń ulty – dúngen, dini – musylman. Reseıdiń erkin kúres sheberleri álemniń 25-ten astam elinen jınalǵan, Ázerbaıjan ziltemir­shi­lerdi Bolgarııadan, mánerlep syrǵanaý­shy­lardy AQSh-tan aldyryp júrgen joq pa. F.Harkı áli álemdik aýyr atletıka are­nasynda «jumbaq» sportshy, múm­kin­digi mol. Onyń sheberligin ulttyq qurama­nyń bas jattyqtyrýshysy Alekseı Nı men Túrkııadan kelgen keńesshi Ánýar Túrkelerı shyńdaýda. Harkıdiń jasy nebári 21-de. Olımpıadadan keıin Aqtó­bede qalady. Bul óńirde aýyr atletı­ka­nyń qarqyndy damýyna qozǵaý salady dep oılaımyz. Álemdik deńgeıdegi dzıýdoshy Ashat Shaharovtyń tabysynan keıin kóptegen dzıýdoshylar ósip shyqty. Al Ermahan Ybyraıymov pen Galıb Jafarovty úlgi tutqan qanshama jas boksshylar boks zaldaryna keldi. «Bolmasań da uqsap baq, bir ǵalymdy kórseńiz», dep uly Abaı atamyz aıtqandaı, álemge áıgili sportshylardyń úlgisi arttarynan jańa tolqyn jastardy ilestiretini sózsiz. Qazirdiń ózinde 18-19 jastaǵy bir top sportshymyz Brazılııanyń Rıo-de Janeıro qalasynda ótetin kelesi XXXI Olımpıadaǵa qatysýǵa baǵyt ustaýda, – deıdi oblystyq sport jáne týrızm bas­qar­masynyń bastyǵy Asylbek Qul­ma­ǵam­betov.

Aqtóbelikter qos sańlaq sportshynyń London Olımpıadasynda baby kelisip, baǵy janýyna tilektes kóńilde. Olardyń Olımpıadadan oljaly oralatyndaryna senimdi. Jerlesteriniń seniminen qanat­tanǵan sporshylardyń bıikterden kórinýge múmkindikteri mol. Olaı bolsa, áliptiń artyn baǵyp, Olımpıadanyń jarys joldaryna kóz tigeıik, aǵaıyn.

Satybaldy SÁÝIRBAI,

«Egemen Qazaqstan»

Aqtóbe oblysy.