Osyǵan baılanysty Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń memlekettik tildi erkin meńgerýi tıis degen másele boıynsha Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi Lázzat Súleımen baıandama jasady. Onda ol Qazaqstan Respýblıkasy prezıdenttigine kandıdattyń memlekettik tildi erkin meńgerýin (Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 41-babynyń talaby) Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń qaýlysymen qurylǵan quramynda til mamandary jáne ózge de mamandar bar kem degende 5 adamnan turatyn lıngvıstıkalyq komıssııanyń qorytyndysy anyqtaıtyndyǵyn aıta otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq saılaý komıssııasy Bilim mınıstrligimen, jetekshi ýnıversıtettiń rektorlarymen keńes ótkizip jáne Ortalyq saılaý komıssııasynyń janyndaǵy lıngvıstıkalyq komıssııanyń quramyna qazaq tili men ádebıeti salasyndaǵy kórnekti ǵalymdardyń usynylǵanyn jetkizdi. Atap aıtqanda, elimizge belgili ǵylym doktorlary, professorlar Myrzataı Joldasbekov, Ádil Ahmetov, Ǵarıfolla Esim, Seıit Qasqabasov, Gúltas Qurmanbaı jáne Erden Qajybek usynyldy.
Mine, osyǵan baılanysty Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq saılaý komıssııasynyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń prezıdenttigine kandıdattardyń memlekettik tildi erkin meńgergendigin anyqtaý jónindegi lıngvıstıkalyq komıssııany qurý týraly» 2015 jylǵy 27 aqpandaǵy №6/263 qaýlysynyń lıngvıstıkalyq komıssııa quramy bóligine ózgerister engizildi.
Al Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 41-babynyń 2-tarmaǵyn resmı túsindirý týraly» 1998 jylǵy 9 qazandaǵy №280 qaýlysyna sáıkes, «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 41-babynyń 2-tarmaǵy normasynyń «memlekettik tildi erkin meńgeretin» degen bóligin qazaq tilinde saýatty túrde oqıdy, jazady, óz oılaryn qınalmaı ońaı jetkizedi jáne kópshilik aldynda sóıleı alady dep uǵý kerek» dep anyqtalǵandyǵy belgili. Soǵan oraı prezıdenttikke kandıdatty memlekettik tildi erkin meńgergendigin anyqtaý úshin olardan lıngvıstıkalyq komıssııa usynǵan taqyryp boıynsha kólemi eki betten aspaıtyn jazbasha tapsyrma jazý, sosyn lıngvıstıkalyq komıssııa usynǵan kólemi úsh baspa betten aspaıtyn mátindi oqý jáne lıngvıstıkalyq komıssııa usynǵan taqyryp boıynsha kópshilik aldynda on bes mınýttan kem emes sóz sóıleý talap etilmek.
Ol úshin jazbasha jattyǵý, qazaq ádebıeti klassıkteriniń týyndylaryn oqý jáne erkin taqyrypqa sóıleý úshin birneshe taqyryptardy lıngvıstıkalyq komıssııa aldyn ala aıqyndaıdy, úmitker emtıhandaǵydaı tapsyrmalardyń úsh túriniń árqaısysynan bir birden tańdap alady. Bul oraıda prezıdenttikke kandıdatqa emtıhannyń ár kezeńine daıyndalý úshin jetkilikti ýaqyt beriledi. Al jazbasha tapsyrmaǵa qajet bolsa, bir saǵattan kem emes ýaqyt beriledi. Sonymen qatar 15 mınýt kópshilik aldynda sóz sóıleýge daıyndalý úshin 1 saǵat ýaqyt beriledi. Sóıtip lıngvıstıkalyq komıssııanyń otyrysy ashyq jáne jarııaly bolady, dedi L.Súleımen.
Al kandıdattardy tirkeýdiń keıbir máseleleri týraly sóz alǵan Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi Baqyt Meldeshev, saılaý týraly zańnyń 59-babynyń 2-tarmaǵynda kandıdattyń jáne onyń zaıybynyń turǵylyqty jeri boıynsha memlekettik kirister organdaryna usyný merzimi bastalǵan aıdyń birinshi kúnindegi, ıaǵnı 2019 jylǵy 1 sáýirdegi kiristeri men múlki týraly deklarasııany usynýy kózdelgen, dedi.
Sondaı-aq kandıdattyń respýblıka Prezıdentiniń mindetterin oryndaýyna kedergi keltiretin aýrýlarynyń joqtyǵyn rastaý úshin oǵan medısınalyq kýálandyrý júrgiziledi, onyń qorytyndysy densaýlyq jaǵdaıy týraly tıisti medısınalyq qorytyndymen resimdeledi. Al medısınalyq qorytyndyǵa qoıylatyn talaptar Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen birlesken normatıvtik-quqyqtyq aktimen belgilenedi.
Jalpy birlesken normatıvtik-quqyqtyq aktisinde Qazaqstan Respýblıkasynyń prezıdenttigine kandıdat retinde tirkeýge kedergi keltiretin 107 aýrý tizbesi kórsetilgen. Densaýlyq jaǵdaıy týraly medısınalyq qorytyndyny kandıdat «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq zańynyń 59-babynda kózdelgen qujattarmen birge kandıdat retinde tirkelý úshin Ortalyq saılaý komıssııasyna usynady.
