«Samal jel» seriktestikke serpin beredi

Qazaqstan men Ońtústik Koreıanyń arasyndaǵy ekijaqty jáne halyqaralyq uıymdar sheńberindegi yntymaqtastyqtyń dostyq pen ózara senimge negizdelgen dástúrli joly qalyptasqan. Qos tarap ta osy yntymaqtastyqty ýaqyt talabyna saı odan ári jetildire túsýge múddeli.

Sonymen Aqorda rezıdensııasynda saltanatty qarsy alý rásiminen keıin memleketter basshylary birinshi kezekte shaǵyn quramda kelissózder ótkizdi.

Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Koreıa Respýblıkasynyń Pre­zıdenti Mýn Chje Inniń elimizge alǵash­qy memlekettik sapary Qazaqstan-Oń­tústik Koreıa arasyndaǵy saıası dıalog pen ekonomıkalyq is-qımyldardyń da­mýyna serpin beretinin atap ótti. Qa­zaq­stan Prezıdenti kún tártibindegi bar­lyq máselelerge qatysty ta­bysty kelissózder ótip, ekijaqty tıimdi she­shim­der qabyldanatynyna senim bildirdi.

– Prezıdent myrza, Nur-Sultan qa­­la­syna qosh keldińiz! Biz keshe ekijaq­ty yn­tymaqtastyqtyń mańyzdy máse­le­lerin talqyladyq. Bul Sizdiń Qazaq­stan Res­pýblıkasyna alǵashqy memle­kettik sa­paryńyz. Keshe Siz ulttyq batyr­lary­ńyzdyń máıitterin Otanǵa qaıtar­ǵan mańyzdy rásimge qatystyńyz. Osy oqıǵaǵa oraı quttyqtaýymdy qabyl alyńyz, – dedi Memleket basshysy.

О́z kezeginde Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti Mýn Chje In Qazaqstanǵa memlekettik saparmen shaqyryp, jyly qabyldaǵany úshin rızashylyǵyn bildirdi. Onyń aıtýynsha, bul sapar bıyl atap ótiletin Qazaqstan Respýblıkasy men Koreıa Respýblıkasy arasyndaǵy strategııalyq áriptestiktiń 10 jyldyǵy qarsańynda erekshe mańyzǵa ıe.

– Qazaqstan – Eýrazııa qurlyǵynda beıbitshilik ornatýǵa jáne eko­no­mı­kalyq yntymaqtastyqty keńeıtýge baǵyttalǵan Koreıa Respýblıkasynyń «Jańa soltústik saıasatyn» júrgizýdegi negizgi áriptesi. Meniń bul saparym ekijaqty qarym-qatynastardy ǵana emes, sonymen qatar Koreıa Respýb­lıkasy men Ortalyq Azııa elderi ara­syndaǵy kópjaqty ózara is-qımyldardy nyǵaıtýǵa serpin beredi dep úmittenemin, – dedi Ońtústik Koreıa Prezıdenti.

Kezdesýde taraptar saıasat, saýda-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanı­tar­lyq salalardaǵy ekijaqty yntymaq­tas­tyqty, sondaı-aq eki eldiń halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy ózara is-qımyldaryn talqylady.

Budan keıin taraptar keńeıtilgen qu­ramda kelissózder ótkizdi. Kelissózder barysynda Memleket basshysy Qazaqstan men Koreıa Respýblıkasynyń senimdi ári strategııalyq áriptes ekenin atap ótti.

– Eki halyqtyń mádenı jáne saýda baılanystary Uly Jibek joly zamanynda órkendep, ǵasyrlar boıy jalǵasyp keledi. Qazaq jáne koreı tilderiniń Oral-altaı tobynda bolýy halyqtarymyzdyń tarıhynyń da jaqyndyǵyn kórsetedi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev­tyń Qazaqstan men Ońtústik Koreıa qa­rym­-qatynastarynyń qalyptasyp, ny­ǵa­ıýyna zor úles qosqanyn erekshe atap ótti.

– Ekijaqty seriktestiktiń bastaýynda Elbasy tur. Ol elderimiz ben halyqtarymyzdyń arasyndaǵy dostyq pen yntymaqtastyqtyń berik irgetasyn qalady, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń táýelsizdik jyldarynda eki eldiń qarym-qatynastary is júzinde barlyq baǵyt boıynsha yqpaldastyqtyń sapaly ári jańa deńgeıine kóterilgenin aıtty. Sondaı-aq Úkimetaralyq komıssııa men Qazaqstan-Ońtústik Koreıa iskerlik keńe­siniń jumysyn joǵary baǵalady.

– Ońtústik Koreıa – Qazaqstan úshin saýda-ınvestısııalyq jáne tehnolo­gııa­lyq yntymaqtastyqty damytý turǵy­synan mańyzdy 10 eldiń biri. О́zara ta­ýar aınalymy kóleminiń qarqyndy ósýin erekshe atap ótemin. Byltyrǵy jyldyń qorytyndysy boıynsha onyń kórsetkishi rekordtyq deńgeıge, ıaǵnı 4 mıllıard dollarǵa jetip, 2017 jylǵa qaraǵanda eki eseden astam ósti. Investısııa salasyndaǵy yntymaq­tastyǵymyz jos­parly túrde damyp keledi. Ońtústik Koreıadan Qazaq­stanǵa tartylǵan tikeleı ınvestısııa kólemi 7 mıllıard dollarǵa jetti. Oń­tústi­k­koreıalyq bıznes tamaq ónerkásibi, ken baıytý, avtomobıl jáne ekonomı­kamyzdyń basqa da salalarynda tabysty eńbek etýde, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy eki eldiń mádenı-gýmanıtarlyq baılanystaryn nyǵaıtýǵa koreı dıasporasy zor úles qosqanyn atap ótip, koreılerdiń Qazaqstandaǵy iri etnostyq toptardyń qataryna kire­tinin aıtty. Qasym-Jomart Toqaev eli­mizde turatyn koreılerdiń etnomádenı ereksheligin saqtaý úshin Qazaqstan Úkimeti budan bylaı da barlyq jaǵdaı jasaıtynyn aıtty.

– Qazaqstan Koreı túbegindegi beıbit úderisti qoldaıdy. Osy sátti paıdalanyp, qoldaý kórsetkenderińiz úshin rızashylyǵymdy bildiremin. Qazaqstan ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tart­qan­nan keıin ekonomıkalyq damýǵa qol jet­kizdi. Bul Koreı túbegi úshin óte mańyzdy úlgi, – dedi Mýn Chje In.

Kezdesý sońynda Qasym-Jomart Toqaev eki el arasyndaǵy yntymaq­tas­tyqty odan ári órkendetý turǵysynan qaraǵanda, búgingi sapardyń máni zor ekenin, Memleket basshysy retinde Qa­zaqstan men Ońtústik Koreıanyń dosty­ǵyn odan ári nyǵaıtýǵa yqpal etetinin jetkizdi.

Budan keıin Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev pen Koreıa Pre­zıdenti Mýn Chje In júrgizilgen kelissózderdiń qorytyndysy boıynsha BAQ ókilderine arnap brıfıng ótkizdi.

Jýrnalıster aldynda sóılegen sózinde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Prezıdent Mýn Chje In bastaǵan ońtústikkoreıalyq delega­sııany qonaqjaı qazaq jerinde qabyldaý úlken mártebe ekenin aıta kelip, bul memlekettik sapardyń eki eldiń strategııalyq qarym-qatynastarynyń 10 jyldyǵyna oraı ótýi ózindik mánge ıe ekenin jetkizdi.

Memleket basshysy Koreıa Respýb­lıkasyn saýda-ekonomıkalyq turǵydan Azııadaǵy eń iri ekinshi áriptes ekenine jáne jahandyq, aımaqtyq deńgeılerdegi ártúrli máseleler boıynsha yntymaqtastyqtyń joǵary deńgeıi qa­lyptasqanyna toqtaldy.

Qazaqstannyń álemdik ıadrolyq qarýǵa qarsy qozǵalystaǵy kóshbasshylyq rólin atap ótken Qasym-Jomart Toqaev Koreı túbegin denýklearızasııalaý boıynsha Seýldiń qadamyn qoldaıtynyn aıtty. Prezıdenttiń pikirinshe, bul másele álem boıynsha qaýipsizdikti, turaqtylyq pen ornyqty damýdy qamtamasyz etý úshin óte mańyzdy.

– Biz koreıaralyq dıalogtyń damýyn jiti baqylap otyrmyz. Ońtústik Koreıa Prezıdenti Mýn Chje In myrzanyń osy taǵdyrsheshti úderiste beıbitshilik pen múddeli taraptar arasyndaǵy kelissózderdi qaıta bastaýǵa baǵyttalǵan eńbegin joǵary baǵalaımyz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy jýrnalısterge koreılik áriptesimen bolǵan kelissózder barysynda ekijaqty yntymaqtastyqtyń, ha­lyqaralyq jáne óńirlik kún tárti­bin­de­gi máseleler talqylanǵany jóninde aıtty.

Qasym-Jomart Toqaev eki el ara­syndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyq máselelerine arnaıy toqtaldy.

– Qazaqstan Ońtústik Koreıamen Birikken Ulttar Uıymy, Dúnıejúzilik saýda uıymy, «Ortalyq Azııa – Koreıa Res­­pýblıkasy» forýmy jáne taǵy basqa qu­rylymdar aıasynda tyǵyz qarym-qa­tynas jasap otyr. Búgingi sapardan ke­ıin bizdiń áriptestigimizdiń aıasy keńe­ıe túse­tini sózsiz, – dedi Qazaqstan Prezı­denti.

Memleket basshysy saýda-ekono­mı­kalyq baılanystardy nyǵaıtýdyń mańyzdylyǵyn atap ótip, bul jumys­tardyń negizgi basymdyǵy Qazaqstan men Ońtústik Koreıa arasynda búgin qol qoıylǵan «Samal jel» jańa ekonomıkalyq yntymaqtastyq baǵdar­la­masynda kórinis tapqanyn aıtty.

– Bizdiń elderimiz qazirdiń ózinde mashına jasaý, jol qurylysy jáne ınfraqurylym, aýyl sharýashylyǵy, qarjy sektory, densaýlyq saqtaý, aqparattyq jáne kommýnıkasııalyq tehnologııa salalary boıynsha iri jobalardy júzege asyryp jatyr. Koreıa bıznesiniń yntymaqtastyqty jandandyrýǵa múddelilik tanytýy qýantady. Búginde 500-den astam birlesken kásiporyn Qazaqstan aýmaǵynda belsendi jumys isteıdi. Bulardyń qatary arta túsedi dep oılaımyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Brıfıng barysynda Qazaqstan Pre­zıdenti elimizdiń koreıalyq ınves­tı­sııalyq tehnologııanyń engizilýine múd­deliligin taǵy da naqtylady. Sondaı-aq saýda-ekonomıkalyq jáne ǵylymı-tehnologııalyq yntymaqtastyq jónindegi úkimetaralyq komıssııanyń jumysyn jandandyrýǵa qatysty ýaǵdalastyq týraly jáne Nur-Sultan qalasynda Qazaqstan – Ońtústik Koreıa halyqaralyq IT-ortalyǵyn ashý jóninde aıtty.

Sonymen qatar Memleket basshysy kólik-ınfraqurylym salý jónindegi yntymaqtastyqty tereńdetý máselesine erekshe nazar aýdaryp, «Nurly jol» ınfraqurylymdy damytý baǵdarlamasy men ońtústikkoreıalyq «Jańa soltústik saıasat» baǵdarlamasynyń strategııalyq basymdyqtarynyń jaqyndyǵyn aıtty.

– Biz birlesken ınfraqurylymdyq jobalardy qatar júzege asyra otyryp, kólik-tranzıt baǵdaryn damytý qajettigi jóninde ózara túsinistikke qol jetkizdik. Qytaıdyń Tynyq muhıty jaǵalaýyndaǵy Lıanıýngan portynda jumys istep turǵan qazaqstandyq termınaldyń múmkindigin koreı tarapynyń belsendi paıdalaný máseleleri týraly túsinistikke qol jetkizildi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qazaqstan Prezıdenti ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýǵa qatysty shaǵyn jáne orta bıznestiń múmkindikterin yntalandyrý isindegi eki eldiń bankteri men qarjy ınstıtýttarynyń ózara yq­paldastyǵynyń mańyzdy ekenin atap ótti. Sondaı-aq ońtústikkoreıalyq ká­sip­­kerlerdi Ortalyq Azııa naryǵyna shyǵý úshin «Astana» halyqaralyq qar­jy or­ta­lyǵynyń alańyn paıdalanýǵa shaqyrdy.

Qasym-Jomart Toqaev kelissózder barysynda bilim, densaýlyq salalary, Aral teńiziniń problemasyn sheshý, ekologııalyq apat aımaǵyndaǵy jaǵdaıdy ońaltý jáne parlamenttik dıplomatııa sııaqty birqatar máseleler boıynsha ýaǵdalastyqqa qol jetkizilgenin aıtty.

Sońynda Qazaqstan Prezıdenti ońtústikkoreıalyq delegasııaǵa jáne Prezıdent Mýn Chje In myrzaǵa mazmundy kelissózder úshin rızashylyǵyn jetkizip, bul sapar Qazaqstan men Koreıanyń arasyndaǵy dostyq pen ózara senimge, áriptestikke negizdelgen yntymaqtastyqtyń odan ári damýyna tyń serpin beretinine senim bildirdi.

Brıfıng barysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti Mýn Chje Inge koreı halqy úshin qundy kitap syılady.

– Sizderdiń tarıhtaryńyzdyń taǵy bir paraǵynan syr shertetin kitapty syıǵa tartqym keledi. Osynaý biregeı kitap 1937 jyly Qıyr Shyǵystan Qazaqstanǵa koreılerdiń kúshtep kó­shi­rilýi jaıynda tereńirek bilýge múmkindik beredi dep oılaımyn. Bul kitapta stalındik totalıtarlyq júıe kezeńindegi qaıǵyly oqıǵalarǵa qatysty sırek kezdesetin qujattar men sýretter jınaqtalǵan. Kitap HH ǵasyrdyń 30-40-jyldaryndaǵy koreı halqynyń tarıhyn barynsha oı eleginen ótkizýge múmkindik beredi dep úmittenemin, – dedi Q.Toqaev týyndyny ońtústikkoreıalyq áriptesine syıǵa tartý barysynda.

Taǵy bir erekshe toqtala keter jaıt, kelissózder qorytyndysy boıynsha birqatar ekijaqty qujatqa qol qoıyldy. Olar: Qazaqstan Respýblıkasy men Koreıa Respýblıkasynyń birlesken málimdemesi (Málimdeme mátini bólek jarııalanyp otyr); Qazaqstan Respýblıkasy men Koreıa Respýblıkasy arasyndaǵy Sottalǵan adamdardy berý týraly shart; Qazaqstan Respýblıkasy men Koreıa Respýblıkasynyń «Samal jel» jańarǵan ekonomıkalyq ynty­maq­tastyq baǵdarlamasy; Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Sıfrly damý, qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi men Koreıa Respýblıkasynyń Ǵylym jáne aqparattyq-kommýnıkatıvtik tehnologııalar mınıstrligi arasyndaǵy Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııasy jónindegi memorandým; Qazaqstan Respýblıkasynyń Sıfrly damý, qorǵanys jáne aero­ǵarysh ónerkásibi mınıstrligi men Koreıa Respýblıkasynyń Ǵylym jáne aqpa­rattyq-kommýnıkatıvtik tehnologııa­lar mınıstrligi arasyndaǵy Birles­ken Halyqaralyq IT-ortalyǵyn qurý jónindegi nıettestik týraly hattama; Qazaqstan Respýblıkasynyń Sıfr­ly damý, qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi men Koreıa Res­pýb­lıkasynyń Ǵylym jáne aqparattyq-kommýnıkatıvtik tehnologııalar mı­nıstrligi arasyndaǵy Ǵarysh keńistigin beıbit maqsatta birlese zertteý jáne paıdalaný salasynda ózara túsinistik týra­ly memorandým; Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstr­ligi men Koreıa Respýblıkasynyń Den­saýlyq saqtaý jáne áleýmettik qamsyz­dandyrý mınıstrligi arasyndaǵy Den­saýlyq salasynda «Samal jel» baǵdar­lamasyn júzege asyrý jónindegi jos­par; Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mı­nıstrliginiń Memlekettik kiris komı­teti men Koreıa Respýblıkasynyń Keden qyzmeti arasyndaǵy ýákiletti ekono­mıkalyq operatorlardy moıyndaý jó­nindegi ózara túsinistik týraly memorandým.