Ekonomıka • 24 Sáýir, 2019

Elektromobıl naryǵy damyp keledi

1172 ret

kórsetildi

4 mın

oqý úshin

Álemdik avtoóndiriste elektromobıl qurastyrý isi jyl sanap qarqyn alýda. Halyqaralyq energetıkalyq agenttiktiń (HEA) sońǵy boljamy boıynsha, 2040 jylǵa qaraı kómirsýtegine táýelsiz kólik quraldarynyń álemdik parki 150 mıllıonǵa deıin óspek. Al OPEK onyń sany 200 mıllıonnan asyp jyǵylady dep qaýiptenip otyr.

Egemen Qazaqstan

Halyqaralyq uıymnyń alańdaýshylyǵy negizsiz emes. Qazirdiń ózinde halyq sanyna shaqqanda elektromobıl shyǵarý sany boıynsha Norvegııa alǵashqy orynda tur. Al bul el asa iri munaı eksporttaýshylardyń biri sanalatynyn aıta keteıik. Qazirgi tańda eldiń jalpy avtoparkindegi elektrmen júretin kólikterdiń úlesi 30 paıyzdan asady. Iаǵnı, elektromobıl shyǵarý kórsetkishi boıynsha aldyńǵy qatardaǵy AQSh, Japonııa, Qytaı elderinen áldeneshe ese ozyp ketti degen sóz. Budan birneshe jyl buryn elektrokarlar ekzotıka bolyp kóringenimen, búgingi naryq elektromobılderdiń básekege qabilettiligin aıqyndap bergendeı.

Sarapshylar bul ındýstrııanyń ósý qarqyny munaı eksporttaýshylardyń ál-aýqatyna aıtarlyqtaı qaýip tóndirip otyr dep sanaıdy. Sandardy sóıletsek, Qytaıda satylǵan elektr kólikterdiń sany sońǵy birneshe jylda 59 myńnan 189 myńǵa deıin kóbeıgen. Bul el zamanaýı kólikterdi satýdyń negizgi naryǵyna aınalyp, satý kólemi jaǵynan AQSh-ty basyp ozýǵa jaqyn qalypty.

Eýropadaǵy kólik saýdasynyń ósýine qaramastan, burynǵysynsha qytaılyqtardan artta qalyp keledi. Máselen, Ulybrıtanııada jylyna 28 myńǵa deıin elektrkólik shyǵarylsa, Fransııada bul meje 27 myń birlikti qurap otyr. Norvegııada 20 myńnan 25 myńǵa deıin barady, al Germanııada jyl saıyn 13 myńnan 23,5 myńǵa deıin kólik óndiriledi eken. Germanııanyń qurlyqtaǵy eń iri avtoóndirýshi ekendigin eskerý qajet. Mamandar, eldegi elektromobıl naryǵynyń damýy birinshi kezekte bıliktiń saıasatyna baılanysty deıdi.

– Keıbir memleketter kómirsýtegi ónimderin paıdalanbaıtyn kólikterdiń kóbirek shyǵarylýyna, satylýyna múddeli. Sol sebepti oǵan barynsha qoldaý kórsetýge tyrysady. Mysaly, Qytaıda bul baǵyt sýbsıdııalanady. Ekologııalyq qaýipsiz avtomobılderdi óndirýge arnalǵan birlesken kásiporyn qurylyp, elektromobıldi satyp alýshylarǵa jeńildikter beriledi, – deıdi PhD doktory Jibek Abylqasymova. Ǵalym optımıstik boljamdarǵa saı jahandyq avtoparktegi elektr kólikteriniń úlesi 2040 jylǵa qaraı 40%-ǵa ósýi ábden múmkin deıdi. Qazir bul kórsetkish 0,2%-ǵa endi jetken.

Jaqynda AQSh-tyń Los-Andjeles qalasynda ótken Tesla kóliginiń kezekti serııasynyń tanystyrylymy ótkeni belgili. Kompanııa jetekshisi Ilon Mask osy jıynda elektrkarlarǵa arnalǵan Supercharger qýattaý stansalarynyń Qazaqstanda salynýy múmkin ekenin joqqa shyǵarǵan joq. Ol óziniń Twitter-degi paraqshasynda: «Biz Qazaqstanda qýattaý stansalaryn salamyz», dep bekite túsken-di. Búgingi dáýirdiń da Vınchıine balanyp júrgen Ilon Masktiń sózi qanshalyqty júzege asatynyna ýaqyt tóreshi. Dese de, Úkimet bul bastamanyń júzege asýyna atsalysýǵa daıyn syńaıly. Máselen, Shymkent shaharynyń ısteblıshmenti, zaýyt qurylysyna arnaıy jer telimin bólýge, jeńildikti nesıe alyp berýge, tipti bolashaq kásiporyndy salyqtyq mindettemelerden bosatýǵa deıin kómektesýge ázir eken. Osy jóninde qala basshysynyń orynbasary áleýmettik jelide arnaıy jazba qaldyrǵany esimizde.

Qalaı desek te, elektromobılderdiń zamany týyp kele jatqanyna qazir kúmán keltiretinder az. Shıkizatqa zárý elderdi aıtpaǵanda, munaı-gazy mol elderdiń ózi osy baǵytqa moıyn buryp jatyr. Ýaqyt talabyna ilesý úshin Qazaqstanǵa da jańa ındýstrııaǵa qadam basýǵa qazirden qam jasaı bergen artyq bolmasy anyq.

Jaqsylyq MURATQALI,

jýrnalıst

SEMEI