Toqsanǵa aıaq basqan aqsaqal atamekendi amalsyz tastap ketýge májbúrlegen sol kezeńniń surqııa saıasatyn eske alsa, tamaǵyna óksik tyǵylyp, janaryn muń shalady. – 1944 jyly qystyń qaqaǵan aıazynda aýyl turǵyndaryn jınap, orys tilinde sóılegen áskerı adamdar jarty saǵattyń ishinde býynyp-túıinip, tez arada jolǵa shyǵýǵa buıryq berdi. Oıyn balasymyz. Ne aıtyp jatqanyn túsinbeımiz. Áıelderdiń jylap, ýlap-shýlaǵanyna qarap bir jamandyqtyń bolǵanyn sezgendeımiz. Jastar ashýǵa erik berip, kónbeıtin pıǵyl tanytyp edi, aqsaqaldar jaǵy basý aıtyp, sabyrǵa shaqyrdy. Bul da Allanyń mańdaıymyzǵa jazǵan bir synaǵy shyǵar. Joǵarynyń aıtqanyn tyńdamasańdar aıamaıdy. Bosqa qyrylyp qalasyńdar. Áli-aq bári ornyna keledi desti.
Sodan Qazaqstanǵa 18 táýlik júrip kelipti. Jel azynaǵan qyryq jamaý vagondarǵa tıelgen adamdar kúnine bir ret qana tamaqtandyrylypty. Onyń ózi syldyr sý sekildi birdeńe. Qazaqstanǵa jetkenshe ashtyqtan, aýrýdan kóz jumǵandar az bolmapty. Iаvloevter otbasy Petropavl stansasyna túskende inisi qatty aýyryp, anasy ekeýin aýrýhanaǵa jatqyzǵan. Et jaqyn týystarynan kóz jazyp qalǵan ony qazir turyp jatqan Penkovo aýylyna ákelip, bir otbasyna qonystandyrǵan. Tabıǵatynan ashyq, aqkóńil, eti pysyq ol jańa jerden dostar taýyp, tez úırenisip ketti.
1957 jyly deportasııalanǵan ulttarǵa elderine qaıtýǵa ruqsat berilip, Muharbek te Kavkazǵa oralady. Munda Qaraǵandy qalasynyń týmasy Goshta degen boıjetkenmen kezdesip, dám-tuzdary jarasady. Keıin jas otaý ıeleri Qazaqstanǵa kelip, sodan birjola turaqtap qalady. Bir shańyraq astynda jarty ǵasyrǵa jýyq tútin tútetip kele jaqtan erli-zaıyptylar jeti bala ósirip, ulyn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyrǵan.
– Tuńǵyshymyz áli jasqa tola qoımaǵan kez. Birde kúıeýim 4 jastaǵy qazaq balasyn jetelep ákelip tur. Qatarynan kem qylmaı tárbıele, dedi. Aty Talǵat eken. О́z tegimizdi berdik. Balalarymyzdy «Tımýr jáne onyń dostary» deıtinbiz. Baýyrlary onyń aıtqanyn eki etpeıtin. Aqyldy, baısaldy bolyp ósip kele jatqanda 30 jasynda júrek talmasynan kóz jumdy, – degen Goshta ájeı ótkendi muńaıa oıǵa oraltty. Ol qazir mektep oqýshylaryna arnap ulttyq kıimder tigýmen aınalysady.
Ákimshil-ámirshil zamannyń teperishin az kórmegen olar «balapan basyna, turymtaı tusyna» sekildi qıyn-qystaý kezde týǵanyndaı qabyldap, jatsynbaı baýyryna basqan, jarty qurtty birge bólip jegen qazaq halqynyń jomarttyǵyn, meımandostyǵyn esh umytpaq emes. Alǵystary sheksiz, qurmetteri zor, peıilderi aq. Qazaqstandaı elde turyp, ádemi qarttyq keship jatqandaryna shúkirshilik etedi. Kishipeıildilik te – kisilik. Odan eshkim kishireıip qalmaıdy. О́skeleń urpaq bizdiń tatýlyq, birlik, túsinistikke negizdelgen dástúrimizdi sabaqtastyqpen jalǵastyrsa, ótken shynaıy tarıhymyzdy bilip ósse, umytpasa degen tilekterin qaıtalaýdan jalyqpaıdy.
Soltústik Qazaqstan oblysy
