Sport • 06 Mamyr, 2019

Batys Altaıdaǵy balǵyn shańǵyshylar

784 retkórsetildi

Rıdder dese, Poltoranın, Poltoranın dese, Rıdder eske túsedi. Rıd­der dese, kóz aldyńyzǵa taý basyn­da quıyn­da­typ shańǵy teýip júrgen adamdar elesteıdi. Shynynda, Rıdder – shańǵy­shylar shahary. Úsh-tórt jyl buryn oblystyq «Dıdar» gazetindegi áriptes­terimizben birge osy qalaǵa shańǵy tebýge (durysy, úırenýge, kórýge) kelgenimizde bıik taýda qolyna qundaqtaǵy balasyn baılap alyp, zyryldatyp shańǵy teýip júrgen áıeldi kórip, tańǵalǵanymyz bar. Batys Altaı­daǵy jurttyń eńbektegen bala­sy­nan eńkeıgen qarııasyna deıin qys­qy sporttyń qyzyǵyna berilgenin sol kezde anyq baıqaǵanbyz.

Sózimizdi áıgili shańǵyshy Alekseı Poltoranınnen bekerge bas­tap otyrǵanymyz joq. Biz jaqynda ataqty shańǵyshyny ǵana emes, Galına Vıshnevskaıa, Igor Zakýrdaev, Dıas Keneshov, Erdos Ahmadıev, Iаn Savıskıı sekildi dańqty qysqy sport sheberlerin tárbıelep, qanat qaqtyrǵan shaǵyn shahar Rıdderge arnaıy baryp, bolashaqtaǵy Poltoranınderdi sportqa baýlyp jatqan olımpıadalyq rezervtegi respýblıkalyq mamandandyrylǵan mektep-ınternat kolledjiniń tynys-tirshiligimen tanysyp qaıttyq.

Knaýbtyń armany – bar qazaqtyń armany

Osy kolledjdiń basshysy, sport janashyry Vladımır Knaýbpen buryn betpe-bet júzdespesek te syrttaı jaqsy biletin edik. Oıyndaǵysyn búkpesiz jetkizetin, ashyq-jarqyn, ańqyldaǵan jan eken. Qazaqshasy da táýir kórinedi. Sút pisirim mezettegi shaı ústinde ózi basqaratyn shańyraq jaıynda áńgime qozǵap, oryndalǵan hám oryndalmaǵan arman-maqsattaryn bizge suraq qoıdyrmaı-aq aıta jónelgen. Eki sóziniń biri – aýyl. «Bizdiń kolledjde bári tegin. Barlyq jaǵdaı jasalynǵan. Ata-analar osyny durys túsinbeıdi. Balalaryn ákelýge seskenedi. Ásirese, alys aýyldaǵy ata-analar. Aýyldyń balalaryna erekshe kóńil bólý kerek dep únemi aıtyp júremin. Talantty sportshylar aýyldan kóp shyǵady. Qazaqtar tek boks pen kúreske ǵana beıim degen sóz durys emes. Kezinde Ǵusman Qosanovtar, Asqar Orazalınovtar qazaqqa tańsyq delingen sport túrleri – jeńil atletıka men sý dobynan top jarǵan joq pa? Másele – ynta-yqylasta. Tek talantty jastardy taba bilý kerek», – degen bapker óziniń eń úlken armany qazaq jastary arasynan shańǵy sportynan Olımpıada chempıonyn shyǵarý ekendigin jasyrmady. Kóptiń kókeıinde de kópten júrgen oı. Knaýbtyń armany bar qazaqtyń armany emes pe?!

Balǵyn shańǵyshylar tamaqtanatyn ashanada tańǵy asymyzdy ishken soń jas sportshylar sabaq oqıtyn ári jataqhana ispetti kók tústi ǵımaratqa qaraı tarttyq. Rıdderge barmas buryn «osyndaǵy shańǵymen shuǵyldanyp júrgen qazaq balalaryn kórsek» dep tilek bildirgenbiz. Ul-qyzy aralas, bir top balalardy birinshi qabatqa qazdaı tizip otyrǵyzyp qoıypty. Kópshiliginiń keýdesi toly – medal. Syńǵyr-syńǵyr etedi. Balǵyn shańǵyshylardy áńgimege tartpas buryn V.Knaýb pen onyń oqý isi jónindegi orynbasary Natalıa Jotabaeva mektep-ınternat jaıynda qysqasha maǵlumat berdi. Búginde munda shańǵy, bıatlon, taý shańǵysy, snoýbord, frıstaıl, tramplınnen sekirý, jeńil atletıka sekildi sport túrleri boıynsha uzyn-sany 200-den astam jas tárbıelenip jatyr eken. Onyń 177-i mektepte, 60-y kolledjde oqıdy. Qysqy sportqa qyzyǵýshy balǵyndar mektepke 7 synyptan bas­tap konkýrs arqyly qabyldanady eken ári qaraı oqýdy kolledjde jalǵastyram dese, óz erki. Qazaq synyptary endi-endi ashylyp jatyr. Qazir munda eki top (7-8 synyp oqýshylary) qazaq tilinde bilim alyp jatqan kórinedi. 

Poltoranındi tańǵaldyrǵan bozbala

Astana, Almaty, Qostanaı, Qyzylorda, Batys Qazaqstan, Almaty oblysy, Aqtóbe... Jas shańǵyshylar elimizdiń túkpir-túkpirinen jınalypty. Tárbıelenýshilerdiń basym bóligi – jergilikti balalar. Paıyzǵa shaqsaq, mundaǵy balǵyn sportshylardyń 45 paıyzy Rıdderden, 33 paıyzy oblystyń aýdan-qalalarynan, qalǵany respýblıkanyń oblys-qalalarynan. «11-synypta oqımyn. Meniń osynda kelgenime 5 jyl boldy. Áýelde meni jıynǵa jattyqtyrýshym ertip keldi. Sol kezde bul jer maǵan birden unap qaldy», – deıdi biz birinshi áńgimege tartqan úrjarlyq balǵyn Dıdar Qasenov. Ol 2-synypta oqyp júrgende Poltoranın júldesine ótken jarysta top jaryp, jattyqtyrýshylardyń nazaryna iligipti. Jýyqta «Azııa balalary» I qysqy halyqaralyq sport oıyndaryna qatysyp, tórtinshi oryn ıelenipti. Mártebeli jarystyń ashylý saltanatynda elimizdiń Týyn ustap shyǵypty. Aqerke men Aıdana da Úrjardyń týmasy eken. Astanalyq Asanáli Bostyq Rıdderge 9-synypta kelipti, qazir kolledjdiń 3-kýrs stýdenti. «Shańǵyny elordada júrip úırendim, qalalyq jarystarda oryn aldym. Maǵan osynda túsýge jattyqtyrýshym keńes berdi. Qaryndasym da osynda oqıdy», – deıdi ol. Keýdesine 5 medal taqqan Ámir Muratbekov eki jyl buryn Poltoranın týrnırine qatysqanda «Bul kim? Tehnıkasy qandaı?» dep Poltoranınniń ózi tańǵalypty. Úrjarlyq bozbala sońǵy eki jylda Qazaqstannyń jazǵy chempıonatynda úsh altyn medal jeńip alypty. Qazir eresekter arasyndaǵy el chempıonatyna qatysa bastapty. «Kelesi jyly dostarym, synyptastarym osynda keledi. Shaqyryp jatyrmyn» degen ol eń úlken armany Olım­pıadaǵa qatysý ekendigin aıtty. Oral­da júrgende basqa sport túrimen shuǵyldanǵan Ermek Edilbek Batys Qazaqstan oblysynyń Báıterek aýdanynan kelipti. Qazir 7-synypta oqıtyn semeılik Eraly Jumabekov munda 2018 jyly túsipti. «Semeıde aǵam osy sport túrimen aınalysqan. Meni osynda sol aǵam ertip ákeldi», – deıdi ol.

Oqýshylarmen bizdiń kezdesýimizge keýdesine taqqan jalǵyz medalin jarqyrata keshigip kelgen Batyrjan Demeýjan Aqtóbe oblysynyń týmasy eken. Joǵaryda aıtqan «Azııa balalary» halyqaralyq sport oıyndarynda altynnan alqa taǵynypty. Jańaǵy keýdesinde jarqyraǵan úlkendigi judyryqtaı medaldy osy saıysta alypty. 

Vladımır Knaýb oqý ornynda sońǵy jyldary qarakózderimizdiń qatary kóbeıip kele jatqanyn aıtady. «Men alǵash osynda kelgende qazaq balalary saýsaqpen sanarlyq edi. Qazir 60-tan asty. Jyl saıyn Úrjar aýdanynyń ózinen 10-nan astam bala keledi», – deıdi kolledj dırektory. 

Natalıa Jotabaeva sóz arasynda ózderin tolǵandyryp júrgen bir máseleni tilge tıek etti. «Júkteme kóp. Biz gımnazııa baǵdarlamasymen oqı­myz. 39 saǵat – memlekettik standart júktemesi, 36 saǵat – sporttyq jattyǵý. Sonda bala aptasyna 70 saǵattan astam ýaqyt jumys isteýi kerek. Saǵat sanyn kishkene azaıtyp, jalpy bilim beretin mektepterdiń standartyna sáıkestendirse jaqsy bolar edi», deıdi ol.

Bir qýanyshtysy, qazir kolledj janynan respýblıkalyq bıýdjetten bólingen qarjyǵa jańa tıpti mektep, stadıon, bıatlon stadıony, shańǵyǵa arnalǵan rollerli tas jol salynyp jatyr eken. «Qysqy sporttyń 15 túri bolsa, bizde sonyń altaýy ǵana bar. Mektep boı kóterse, bala sany da arta túser edi. Tolyq qazaq bólimin ashqymyz keledi. Kishkene muz aıdyny salynsa, short trekti, konkıdi, mánerlep syrǵanaýdy damytýǵa bolady. Short trekte negi­zi­n­en úzdikter azıattar. Japondar, koreıler men qytaılar. Qazaqtar olardan kem be? Ýnıversıada, Azııa oıyndarynda júldeger boldyq. Qysqasy, bizde talantty balalar kóp. Ataqty shańǵyshy Alekseı Poltoranınniń bapkeri Alekseı Nakonechnyı aýyl-aýyldy arnaıy aralap, deneshynyqtyrý muǵalimderimen kezdesti. Efım Tarasovty, úrjarlyq Aıdanany osylaı tapty. Árıne, bizdiń oqý ornyndaǵy tárbıelenýshilerdiń barlyǵy chempıon bolmas, biraq eldiń myqty azamaty, bilikti maman shyqsa, onyń ózi biz úshin úlken mártebe», – deıdi sport janashyry Vladımır Knaýb.


Shyǵys Qazaqstan oblysy, Rıdder qalasy
Sońǵy jańalyqtar

Apple Store dúkeni ne úshin qorshalýda?

Tehnologııa • Búgin, 18:41

Qostanaı oblysynda joldar jóndeledi

Aımaqtar • Búgin, 18:07

Elbasy Baýyrjan Baıbekti qabyldady

Elbasy • Búgin, 17:57

Qazalyda 42 joba júzege asady

Aımaqtar • Búgin, 17:47

300 baspaǵa sýbsıdııa beriledi

Aımaqtar • Búgin, 17:37

«Baıqońyr» ǵarysh keshenine - 65 jyl

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Qazaqstandyq ásker qatary tolyqty

Aımaqtar • Búgin, 16:57

Búgin «Tarzannyń» týǵan kúni

Sport • Búgin, 16:29

Aptap ystyqta qalaı qorǵanamyz?

Aımaqtar • Búgin, 14:57

Balalar arasynda baıqaý uıymdastyryldy

Aımaqtar • Búgin, 13:27

Úsh oblysta egis jumystary aıaqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

«Baqytty balalyq» onlaın konserti ótti

Aımaqtar • Búgin, 12:20

Qaraǵandy oblysynda 24 adam KVI juqtyrdy

Aımaqtar • Búgin, 12:13

Qazaqstanda jol sapasy qashan jaqsarady?

Qazaqstan • Búgin, 12:00

Uqsas jańalyqtar