Gýaıdonyń sátsiz umtylysy

Búginde Venesýela halqynyń 80 paıyzy jaryqsyz otyr. El­degi eń iri Gýrı elektr stansasyn­da aqaýlar shyqqan. Modýro máse­leni sheshýdiń ornyna «AQSh ım­pe­ralısteri bizdiń halyqqa ja­rııa­laǵan elektrondy soǵysy toq­taıdy. Bolıvar jáne Chaves hal­qyn eshkim jeńe almaıdy. Pa­t­­rıot­tar barynsha biriksin» dep týıt­terinde jazyp qoıdy. Quddy bir Keńes Odaǵynyń ıdeolo­gııa­lyq urany dersiń. Jaǵdaıdy Gýaıdo da paıdalanyp ketti. Sóı­­tip ol da týıtterinde «2009 jyly bılik elektro energetıkada apatty rejim engizdi. 2013 jyly ony mılıtarızasııa jasady. Ener­gojúıesinen 100 mlrd dol­lar­daı urlanǵan» dep jarııa­lap qoıdy. Jalpy búginde saıası málim­deme­ler osylaısha áleýmettik jeli arqyly jıi jasalady. Bul ádet­ti kezinde Donald Tramp aına­lymǵa engizgen edi. Eki saıasat­ker osylaısha týıt aty­­syp júr­gen­de sońǵy 4 aıda ja­­ryq­­tyń jo­ǵy­nan aýrýhanalar­da 79 naýqas kóz jum­ǵan. Dári-dár­mek, azyq-túlik saqtaı­tyn oryn joq. Transport jú­ıesi toq­tap qaldy. Tamaq jetis­peıdi. El valıýta­sy bolı­­var qun­syzdanyp ketken. Gıpe­rınf­lıa­sııa 1,6 mln paıyzdy qura­dy. En­di keshe ǵana Brazılııa Vene­sýela­nyń valıýtasy bolıvardy basyp shy­ǵar­maıtyny málim boldy. Bul jaǵ­daı sońǵy 5-6 jyldan beri jal­ǵa­syp keledi. Sonyń kesirinen 3 mln-daı azamat ózge elderge kóship ketken.

Gýaıdo osy jyldyń qańtaryn­da ózin jańa prezıdent dep ja­rııalaǵan soń ony álemniń 50 mem­leketi moıyndady. Modýrony Reseı, Belarýs, Túrkııa, Qytaı, Kýba ǵana jaqtap otyr. Tek jaqta­maıdy, ara-arasynda kómegin de berip tur. Batys álemi Modýrony moıyndamady, sebebi byltyrǵy prezıdent saılaýynda ol úlken zańsyzdyqtarǵa jol bergen deıdi. Sonymen qańtardan beri elde eki bılik rejimi ornady. Gýaıdo osy proseske núkte qoıý úshin jaqynda Azattyq operasııasyn jasaýǵa tyrysty.

Operasııanyń máni – halyqtyń jáne Gýaıdo tarapyna kóshken keıbir áskerılerdiń kómegimen mem­lekettik tóńkeris jasaý bo­latyn. Sebebi Karlota áýebaza­syn­daǵy biraz áskerıler oppozısııa tarapyna kóship ketken edi. Endi Venesýelada áskerıler men áskerıler bir-birine qarsy shyǵa bastady. Biraq Azattyq ope­ra­sııasy áli maqsatyna jetken joq. Gýaıdo óz sózinde armııa onyń tarapyna kóshkenin aıtyp júr. Ol áskerılerdi oppozısııaǵa kóshirý úshin kelissózder júrgizip te keledi. Biraq áli de bolsa Qor­ǵanys mınıstri Vladımır Lopec bastaǵan áskerıler Nıko­las Modýroǵa adal. Osy adaldy­ǵyn pash etý úshin Modýro áskerıler­diń aınalasynda turyp, televıdenıeden birneshe ret sóıledi de.

Venesýela halqy Modýroǵa qansha qarsy bolsa da, álemniń basym bóligi ony synap jatsa da, bılikti saqtaýda negizgi róldi qarý ıesi armııa atqaryp tur. Sebebi áskerıler Modýro bıligin qor­ǵash­tap otyr ári kóshege narazylyq kórsetýge, mıtıng­ke shyqqan azamattardy jaza­lap keledi. Máselen, 2019 jyly tek sol mıtıng, pıketterden Vene­sýelada 57 adam kóz jumǵan. Damý­shy elderde saıası daǵdarys orna­sa, iri derjavalardyń aralasa­tyn ádeti bar. Sırııa, Lıvııa, Ýkraı­na, Grýzııany eske alyńyz. Osy joly da Modýroǵa ózge elder­den úlken qysym jasalyp jatyr. Máselen, Donald Tramp Venesýe­lanyń jańa basshysy dep oppozısııa jetekshisi Hýan Gýaıdony moıyndady. Keıin AQSh ádetine salyp, osy eldiń eń iri munaı kompanııasy PDVSA-dyń aktıvterin buǵattady. Alaıda elde ashtyq bastalǵanyn kórip, gýmanıtarlyq kómek jibermek bolǵan. Modýro ony qabyldaýdan bas tartty.

Endi Venesýelaǵa shetelden ásker kirgizý máselesi tur. Vashıng­ton bul joldy da qarastyryp jatqanyn birneshe ret ashyq má­lim­dedi. Oppozısıoner Hýan Gýaıdo oǵan qarsy emes ekenin aıtqan-dy. Jaqynda AQSh-tyń Memlekettik hatshysy Maık Pompeo: «Eger qajettilik týyn­dasa, áskerı áreketke barýymyz múmkin. Bul – AQSh-tyń qolynan keledi. Árıne, jaǵdaıdy zorlyq-zombylyqqa jetkizbeý úshin qoldan kelgenniń bárin jasaımyz. Sol úshin barlyq taraptardy oqys áreketterden aýlaq bolýǵa shaqyramyz. Biz Madýro ornynan ketip, jańa saılaý ótip, Venesýelada bıliktiń beıbit jolmen aýysqanyn qalaımyz» dedi.

Alaıda Reseı oǵan jol ber­meý­ge tyrysyp baǵýda. Bıyl jyl basynda Máskeý Karakasqa Modýrony oppozısııadan qorǵaý úshin «Vagner» atty jeke áskerı kompanııasynyń 400 jaldamaly jaýyngerin jiberdi degen málimet tarady. Bul kompanııa buǵan deıin de sarbazdaryn jibergen sekildi. Reseı Modýrony qorǵaý úshin 400 adammen shektelmeıdi. Máselen, bıyl Venesýelada Kalashnıkov avtomatyn shyǵaratyn zaýyt ashylady. Sondaı-aq Reseı Sý-30MK2 joıǵysh ushaqtaryn, Mı-35M tikushaqtaryn, T-72 tankterin, BMP-3 ı BTR-8 brondalǵan mashı­nalaryn jiberipti. Endi bul kómekke, ásker sany odan ári art­­qanyna qarsy emespsiz dep Vene­sýela­nyń áskerı basshylary jaqyn­da málimdeme jasady.

Sonymen, Venesýela búgin ash­tyq­tan da, saıası daǵdarystan da tı­ty­ǵyp, sharshaǵan el. Joǵaryda aıt­qandaı, Nıkolas Modýro bar kúshi­men bılikte qalýǵa tyrysyp baǵý­da. 35 jasar oppozısıoner Gýa­ı­do onyń ornyna kelýdiń ama­lyn jasap jatyr. AQSh pen Reseıd­iń kúresi de osy elde qatar júrýde. Burynǵy qyrǵı-qabaq so­ǵys­tyń XXI ǵasyrdaǵy jalǵasy. Biraq qos tarap ta osy daǵdarysqa núkte qoıý úshin áskerı shabýylǵa jol berilse, talaı jan beker kóz ju­matynyn túsinedi. Sebebi Vene­sýe­la­nyń óz ar­mııasy da álsiz emes. Jal­py osy jaǵ­daı bu­ryn­nan kele jat­qan saıası tezıs­ti qaıta eske túsi­redi. Sheteldikterdiń ishki isińe ara­las­qany – memlekettiń berekesi qashqany.