Prezıdent • 15 Mamyr, 2019

Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Qyzylorda oblysynda jumys saparymen boldy

888 retkórsetildi

Qyzylorda oblysynyń qatparly qazaq tarıhynda alatyn orny erekshe. Taǵdyr talaıynda eriksiz bodandyqtyń qamytyn kıgen, qol-aıaǵy buǵaýda bolǵan qazaq óktemshil ımperııa úshin «buratana, «kırgız-kaısak» atalyp kelgen edi. El astanasy Orynbordan Aqmeshit – Qyzylordaǵa aýysqanda, Alash ardaqtylary naq osy aımaqta 1925 jyly halyqqa qazaq ataýyn qaıtaryp bergen bolatyn. Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Syr – qazaqtyń anasy» degen qanatty sózin mundaǵy jurt qaster tutady.

Qazaqstan Prezıdenti jumys sapary ba­ry­synda áýeli oblystyq kópsalaly ba­lalar aýrýhanasyna bardy. Búginde eli­miz bal­alar densaýlyǵyna erekshe mán berip otyr. Taǵdyr jazýy­men tósekk­e tańylǵan, aqyl-oı, dene da­mýyn­da aýytqýy bar balalar mem­leket qamqorlyǵynan tys qalmaq emes. 2017 jyly paıdalanýǵa berilgen kóp­beıindi aýrýhana sonyń bir aıǵaǵy. Aýrý­hanada 11 bólim, 5 operasııalyq blok, rea­nı­masııalyq jáne anestezııaǵa arnal­ǵan bólimder bar. Sondaı-aq munda keńes berý-dıagnostıkalyq bólimi ju­mys isteıdi. Aýrýhana zamanaýı me­dı­sınalyq qural-jabdyqtarmen to­lyq qamtylǵan. Mamandar sheteldik klınıkalarda biliktiligin arttyrǵan. 500 adam qyzmet etedi.

Oblystyq aýrýhananyń bas dárigeri Zoıa Kóshenova Memleket basshysyna osyndaǵy jaǵdaıdy baıandap berdi. Joǵary medısınalyq qural-jabdyq­tar jetispegen burynǵy kezderi qyzylor­dalyq balalar Almaty, Nur-Sultan qalalaryna joldamamen baryp em­deledi eken. Qazir dárigerlik kómek qol­jetimdi, medısınalyq qondyrǵylar halyqaralyq standarttarǵa negizdelgen. Kópsalaly balalar aýrýhanasy kúrdeli operasııalar bolmasa, barlyq em-domdy ózderi jasaıdy.

Q.Toqaev balalar aýrýxanasy­nyń medı­sınalyq qyzmet kórsetetin kabınet­terin aralap kórip, dári­ger­lermen áńgi­me­lesti. Erkin áńgi­melesý barysyn­da Qa­zaq­stan Prezıdenti bala densaýly­ǵyn jaqsartý isi memlekettiń mańyzdy mindet­teriniń biri ekenin atap ótip, bul baǵyt­taǵy jumystar jan­dana túsetinin aıtty.

– Sizderdiń kún­delik­ti jumystary­ńyzdyń ońaı emes ekenin jaqsy bilemin. Bala­lardy emdep, halyqtyń alǵysyna bólenip júrsiz­der. Eńbekterińiz elene bersin! – degen.

Qasym-Jomart Kemeluly medısına mekemesi ujymynyń jumy­syna tabys tiledi.

Memleket basshysy budan keıin «Jan Araı» kúrish ósirý isine ma­man­dan­dyrylǵan agroındýstrııa ke­sheninde bolyp, atqarylyp jatqan jumystarmen tanysty. Seriktestik kúrish óndirisimen jáne kúrish daqylyn halyqaralyq standart talaptaryna sáıkes óńdeýmen aınalysady. Sondaı-aq jem daıyndaıdy.

«Jan-Araı» JShS-niń kúrish óń­deý jáne quramajem zaýyttary táýli­gine 150 tonna kúrish, 170 tonna un óń­deıdi. Táýligine 80 tonna jem ón­dire­di. Kásip­orynda 300-ge jýyq adam eńbek etedi.

Q.Toqaev seriktestikte aýyl sharýa­shy­lyǵy ónimderin óndirýshilermen júz­desip, pikir alysty. Qazaqstan Prezı­denti aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilermen áńgime kezinde bul salany órkendetýdiń bas­ty baǵyttaryn atap kórsetti.

– Aýyl sharýashylyǵy – áleýeti óte zor, stra­tegııalyq mańyzdy sala. Bul sala­daǵy máselelerdi jaqsy bilemiz. Memleket olardy sheshýdiń bar­lyq múmkindigin qarastyrady, – dedi Mem­leket basshysy.

Oblystyń aýyl sharýashylyǵy óndirisi keshenindegi eksporttalatyn ónimder túri sońǵy 6 jylda 3-ten 15-ke deıin artty. Al 2018 jyldyń qorytyn­dysy boıynsha eksporttyń 97%-y qaıta óńdelgen ónim úlesine tıesili. Oblystyń agroónerkásip keshenin damytý úshin «Agrokarta» ázirlendi. Onyń maqsaty – eksporttyń ósýin jáne ózindik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.

Sapar aıasynda Qasym-Jomart Toqaev Qyzylorda qala­sy­nyń sol jaǵalaýynyń qury­ly­syn kórdi. Munda oblys áki­mi Qyrym­bek Kósherbaev sol jaǵa­laý qu­rylysynyń Qazaq­stan Úkimet bekitken bas jos­paryn tanys­tyrdy. Sol jaǵa­laýdaǵy jańa qalanyń jalpy aýmaǵy 1532 gektardy qurap otyr. «Búginde Qyzylordada 280 myńǵa jýyq adam turady. 2025 jylǵa qaraı halyq sany 350 myńǵa jetedi dep kútip otyrmyz. Iаǵnı, turǵyn úı qurylysyn damytý úshin qosymsha aýmaqtar qajettiligi týady», dedi oblys ákimi.

Aımaq basshysy qazirgi ýa­qyt­ta sol jaǵalaýda «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy aıa­­synda ústimizdegi jyldyń birin­­shi jartysynda paıdalanýǵa berilýi josparlanǵan 460 páter­lik 8 turǵyn úıdiń qurylysy aıaq­talýǵa jaqyn ekenin aıtty. Budan basqa, áleýmettik jáne kom­mer­sııa­lyq sıpattaǵy 1190 páter­­lik qosymsha 28 turǵyn úı­diń qury­lysy bastalǵan. Jalpy, sol jaǵa­laýdaǵy 3 tur­ǵyn úı aýdanyn­da ústimizdegi jyly 2340 pá­ter­lik 50 turǵyn úı saly­nady. Onyń ishinde 431 páter az qam­tylǵan kóp balaly otba­sy­larǵa beriledi.

Qalanyń jańa bóliginde mem­leket-jekemenshik áriptestigi tetigi boıynsha 320 oryndyq bala­baqsha salyndy. Sondaı-aq jeke qurylys salýshylardyń qa­ra­jaty esebinen 14 kópqabat­ty turǵyn úı boı kóterdi, «Bola­shaq» ýnıversıteti kampýsynyń qury­lysy aıaqtalýda. 2019-2020 jyldary emhanasy bar kópbeıindi aýrýhana, otbasylyq medısına ortalyǵy, jataqhanasy bar fızıka-matematıka mektebi, jeke mektep jáne taǵy basqa nysandar salý josparlanyp otyr.

Qazaqstan Prezıdenti kelesi kezekte Qyzylorda oblysyndaǵy óńirlik «Rýhanı jańǵyrý» orta­lyǵynda boldy. Memleket basshysyna ortalyqtyń negizgi qyz­meti jóninde málimet berildi. Jer­gilikti bıýdjet esebinen boı kóter­gen bul ortalyq «Rýhanı qazyna», «Tárbıe jáne bilim», «Atameken», «Aqparat tolqyny» sııaqty baǵyttar boıynsha ju­mys isteıdi. Ǵımaratta Qyzylorda qalasynyń tarıhyna arnalǵan murajaı ornalasqan. Q.Toqaev murajaı ekspozısııasymen tanysty.

Sol jaǵalaýdaǵy taǵy bir mańyzdy nysan – mamyr aıynyń basynda paıdalanýǵa berilgen táýlik boıy jumys isteıtin Jas­tar ortalyǵy. Ortalyqta sha­ǵyn jáne orta bıznes, turǵyn úı, ju­myspen qamtý, densaýlyq saq­taý máseleleri, memlekettik baǵdar­lamalarǵa qatysý múmkindikteri týraly keńes berý kabınetteri men psıholog, ádistemelik jáne me­dı­sınalyq keńes berý kabı­net­teri, sondaı-aq «Jas sarbaz» áskerı-patrıottyq ortalyǵy jumys isteıdi. Sonymen qatar ınternet-kitaphana, antıkafe, IT-park, konferens-zal jáne jat­t­yǵý zaly bar. Ortalyqtyń jal­­py aýdany – 3870 sharshy metr, ol aýysymyna 670 kelý­shige eseptelgen, munda 32 maman jumys isteıdi.

Prezıdent ortalyqtyń qyz­meti­men tanysyp, aımaq jastary­men kezdesti. Sankt-Peter­býrg memlekettik ónerkásip­tik teh­nologııalar jáne dızaın ýnı­ver­­sıtetiniń túlegi Jazıra Sma­ıylova jas urpaqqa jasalyp jatqan qamqorlyq men qoldaý úshin alǵysyn bildirdi. Oblysta 2014 jyldan bastap aımaq bas­shylyǵynyń bastamasymen qy­zyl­­ordalyq mektep túlekteri Reseı Federasııasy Úkimetiniń granty esebinen Máskeý men Sankt-Peterbýrgtiń aldyńǵy qatarly tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynda bilim alý múm­kin­digine ıe bolǵan edi. 2018 jy­ly 32 túlek oqýyn támamdap, aımaq kásiporyndaryna jumys­qa ornalastyryldy. 2019 jyly taǵy 132 bilim alýshy oqýyn aıaqtaıdy dep kútilip otyr. Bar­lyǵy 520 syrboıylyq jas Reseı­diń ozyq ınjenerlik joǵary oqý oryndarynda bilim alýda.

Qasym-Jomart Kemeluly Qyzylorda oblysynyń qurylys salasyndaǵy kórsetkishi joǵary ekenin atap ótip, shahardyń ór­ken­dep kele jatqanyna toq­taldy.

– Qala qurylysyna osy sala­daǵy úzdik tájirıbelerdi qoldaný kerek. Jańa texnologııa men qu­ry­­lys materıaldaryn paıdala­nyp, «Aqyldy qala» (Smart City) júıesiniń komponentterin bel­sen­di túrde engizý qajet, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Prezıdent Q.Toqaev budan keıin «Sultan Plaza» qonaqúıin­de Qyzylorda oblysynyń jurt­shy­lyǵy­men kezdesti. Kez­desýge 400-den astam qyzylor­dalyq qatysty.

Memleket basshysy aımaq­tar­dan túsip jatqan usynys­tardy eskere otyryp, óńir­ler­di damytýǵa baǵyttalǵan ar­naıy keshendi memlekettik baǵ­darlamanyń iske qosylatynyn aıtty. Sondaı-aq Qazaqstan Pre­z­ıdenti osy maqsat-mindet­ter­di júzege asyrý úshin oblys bas­shylyǵy sheshýi tıis birqatar máselege toqtaldy.

– Aımaqtaǵy azamattardyń jalaqysyn ósirý – Úkimet pen oblys ákiminiń basty mindeti! Laıyqty jalaqy tóleıtin jańa jumys oryndaryn ashýǵa basa mán berý qajet. Bul baǵytta iri kásiporyndardyń qýatyn tıimdi paıdalanýdy nazarǵa alý kerek, – dedi Q.Toqaev.

Memleket basshysy shetel kompanııalarynda jumys isteı­tin otandastarymyzdyń múdde­lerin qorǵaýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy. Sonymen qatar ob­lystyń áleýmettik saladaǵy jetis­tikterine toqtaldy.

– Kóp balaly jáne turmysy tómen otbasylarǵa qoldaý kór­setý úshin oblysta Áleýmet­tik jol kartasy iske qosylǵan. Bıyl «Aýyl – el besigi» baǵdar­la­masynyń aıasynda bilim, den­saý­lyq saqtaý, mádenıet, jol qury­lysy salalarynda quny 1,7 mıl­lıard teńge bolatyn 60 joba josparlanǵan. Oblys ákimine solardy ýaqtyly ári tıimdi júze­ge asyrýdy tapsyramyn, – dedi Qazaq­stan Prezıdenti.

Q.Toqaev damýdyń jańa draı­verlerin qalyptastyrý qa­jet ekenin aıtyp, qýatty ekono­mı­kaǵa qol jetkizýdiń mańyz­dyly­ǵyn atap ótti.

– Indýstrııalandyrý saıasaty óziniń jemisin berdi. Bul baǵyt odan ári jalǵasady. 2013 jyldan beri Qyzylorda oblysynda óńdeýshi ónerkásip salasy eki ese ósti. Iri sement zaýyty iske qosy­l­dy. «Shalqııa» ken ornynda qýat­ty kombınattyń qurylysy bas­taldy. Budan bólek, oblys­taǵy shyny zaýytynyń qury­lysyn aıaqtaý qajet. «Báıterek» holdıngi men oblys ákimdigine zaýytty iske qosyp, Qazaqstannyń alǵashqy shynysyn shyǵarýdy tapsyramyn, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy aýyl­dar­dyń ósip-órkendeýi agro­sek­tordyń ilgerileýine septi­­gin tıgizetinin aıtyp, Qyzyl­orda oblysynyń aýyl sharýashy­ly­ǵyn­daǵy áleýeti áli tolyq paıdalanylmaı otyrǵanyna nazar aýdardy.

– Sýarmaly jerlerde sý tap­shy­lyǵy bar. Sondyqtan ja­ńa sý qoımalaryn salý qajet. Úki­met oblys ákimdigimen birge atal­ǵan máseleni sheshý úshin ma­ǵan naqty jumys josparyn usyn­syn. Búkil el boıynsha aýyl ınfraqurylymyn jańǵyrtatyn kez keldi. Jergilikti joldardyń, sý qubyrlarynyń, elektr jeli­leri­niń, mádenı-sport keshen­deri­niń bári jańarýy qajet, – dedi Qasym-Jomart Kemeluly.

Qazaqstan Prezıdenti óńir­degi ekologııalyq problemalarǵa, sonyń ishinde, Aral problemasyna, aınalasyna zııanyn tıgizip otyrǵan munaı-gaz jáne ýran qaldyqtaryna nazar aýdardy.

– Ekologııa – qyzylordalyq­tardy tolǵandyratyn máseleniń biri. Halyq Aral taǵdyryna alań­daıdy. Elbasynyń bastamasy boıynsha «Syrdarııa arnasyn retteý jáne Aral teńiziniń sol­tústik bóligin saqtap qalý» joba­sy iske asyrylýda. Osy jo­ba­nyń jáne Kókaral bógetiniń ar­qa­synda Kishi Araldaǵy sý qal­­pyna keldi. Bul balyq sharýa­shy­ly­ǵyn jandandyrýǵa septigin tıgiz­di. Taǵy bir mańyzdy másele – bú­ginde turǵyndardy munaı-gaz ben ýran­nyń zııandy qaldyqtary alań­­datyp otyr. О́ńirdegi kásip­oryn­darǵa jańa tehnologııalar en­gizip, eko­lo­gııalyq qaýip­siz­dikti ha­lyq­aralyq standart­tarǵa saı etý qajet, – dedi Memleket basshysy.

Q.Toqaev Baıqońyrdy Qazaq­stannyń ǵarysh salasynyń negizi retinde atap ótip, bul keshen ob­lys­qa joǵary tehnologııalardy da­my­týǵa múmkindik beretinin aıtty.

– Bizdiń maqsat – ǵarysh tehnologııalaryn Otanymyzdyń, hal­qymyzdyń múddesi úshin qol­daný. Baıqońyr qalasynyń ın­fraqurylymyn jańǵyrtý ju­mysy jalǵasýda. Munda 30 jyl ishinde alǵash ret kópqabatty úı­ler jáne medısınalyq orta­lyq salyndy. Bes mektep Qazaq­stannyń bilim standartyna kósh­ti. Qazir álemde ınvestorlar ǵarysh startaptaryna keń qoldaý kór­setýde. Biz de Baıqońyrdyń áleýetin tıimdi paıdalanyp, bul úrdi­sten shet qalmaýymyz kerek, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Sondaı-aq Qyzylorda óńiri­niń jurtshylyǵy atynan ardagerler, kásipkerler, muǵalimder, sportshylar sóz sóılep, ózderiniń usynys-tilekterin jetkizdi.

Sońynda Memleket basshysy xalyqtyń ál-aýqatyna qatysty máselelerdiń barlyǵy jeke ózi­niń baqylaýynda bolatynyn aıtyp, jıynǵa qatysýshylardy Qy­zylorda ólkesin damýdyń jańa deńgeıine shyǵarý úshin at­sa­lysýǵa shaqyrdy.

Qazaqstan Prezıdenti elimiz­diń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı damýyna qosqan úlesi úshin «Syr marjany» JShS dırektory M.О́teevti, kópsalaly bala­lar aýrýhanasynyń dárigeri A.Shú­lenbaevty, Qyzylorda qala­lyq máslıhatynyń depýta­ty, Qy­zylorda oblysy­­nyń qury­lys­shylar qaýymdas­tyǵy­nyń jetek­shisi Q.Ernazarov­ty, dańqty sport­shy, mánerlep syrǵanaýdan halyq­aralyq dárejedegi sport she­beri E.Tursynbaevany jáne «Nar­­taı óner mektebi» kom­mý­nal­dyq memlekettik qazyna­lyq kásip­­or­ny­nyń dırektory M.Bek­peıisovti alǵys hattarmen marapattady.

Prezıdent Q.Toqaev Qorqyt ata memorıaldyq ke­sheni­ne de baryp, mýzeıdiń jańar­tyl­ǵan eksponattarymen tanys­ty. Qyzylorda oblysynyń Qar­maqshy aýdanynda 1980-jyldary Túrki álemine ortaq rýhanı us­taz Qorqyt atanyń qurmetine me­morıaldyq keshen salynǵan. 2014 jyly Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy N.Nazarbaevtyń tapsyrmasymen keshenge qaıta jań­ǵyr­tý jumystary júrgizilip, qo­sym­sha zııarat etý nysany tur­ǵyzylǵan bolatyn.

Saparynyń sońynda Q.Toqaev Baıqońyr qalasyna baryp shahar­dyń damý barysymen tanysty. Qazaqstan Prezıdentine qalanyń qazirgi axýaly men áleý­mettik-ekonomıkalyq damý barysy jáne onyń negizgi kórset­kishteri baıandaldy.

Qyzylorda oblysy ákiminiń orynbasary – Prezıdenttiń «Baıqońyr» keshenindegi arnaý­ly ókili B.Namaev qaladaǵy tur­ǵyn úı salý, gazben jáne sýmen qam­tamasyz etý júıelerin jańar­tý jónindegi jobalardyń iske asy­rylyp jatqanyn málimdedi.

Sonymen qatar Memleket basshysy «Baıqońyr» arnaıy ekono­mıkalyq aımaǵyn qurý jónindegi tujyrymdamamen tanysty.

 

Qyzylorda oblysy

 

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Hat qorjyn (23.09.2019)

Qoǵam • Keshe

Qostanaı qysta tońbaıdy

Aımaqtar • Keshe

«Mal da joq, qaıyr da joq»

Qazaqstan • Keshe

Halhyn-gol shaıqasynyń qaharmany

Rýhanııat • Keshe

Aqyn toıyna daıyndyq qalaı?

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar