Qazaqstan Prezıdenti jumys sapary barysynda áýeli oblystyq kópsalaly balalar aýrýhanasyna bardy. Búginde elimiz balalar densaýlyǵyna erekshe mán berip otyr. Taǵdyr jazýymen tósekke tańylǵan, aqyl-oı, dene damýynda aýytqýy bar balalar memleket qamqorlyǵynan tys qalmaq emes. 2017 jyly paıdalanýǵa berilgen kópbeıindi aýrýhana sonyń bir aıǵaǵy. Aýrýhanada 11 bólim, 5 operasııalyq blok, reanımasııalyq jáne anestezııaǵa arnalǵan bólimder bar. Sondaı-aq munda keńes berý-dıagnostıkalyq bólimi jumys isteıdi. Aýrýhana zamanaýı medısınalyq qural-jabdyqtarmen tolyq qamtylǵan. Mamandar sheteldik klınıkalarda biliktiligin arttyrǵan. 500 adam qyzmet etedi.
Oblystyq aýrýhananyń bas dárigeri Zoıa Kóshenova Memleket basshysyna osyndaǵy jaǵdaıdy baıandap berdi. Joǵary medısınalyq qural-jabdyqtar jetispegen burynǵy kezderi qyzylordalyq balalar Almaty, Nur-Sultan qalalaryna joldamamen baryp emdeledi eken. Qazir dárigerlik kómek qoljetimdi, medısınalyq qondyrǵylar halyqaralyq standarttarǵa negizdelgen. Kópsalaly balalar aýrýhanasy kúrdeli operasııalar bolmasa, barlyq em-domdy ózderi jasaıdy.
Q.Toqaev balalar aýrýxanasynyń medısınalyq qyzmet kórsetetin kabınetterin aralap kórip, dárigerlermen áńgimelesti. Erkin áńgimelesý barysynda Qazaqstan Prezıdenti bala densaýlyǵyn jaqsartý isi memlekettiń mańyzdy mindetteriniń biri ekenin atap ótip, bul baǵyttaǵy jumystar jandana túsetinin aıtty.
– Sizderdiń kúndelikti jumystaryńyzdyń ońaı emes ekenin jaqsy bilemin. Balalardy emdep, halyqtyń alǵysyna bólenip júrsizder. Eńbekterińiz elene bersin! – degen.
Qasym-Jomart Kemeluly medısına mekemesi ujymynyń jumysyna tabys tiledi.
Memleket basshysy budan keıin «Jan Araı» kúrish ósirý isine mamandandyrylǵan agroındýstrııa kesheninde bolyp, atqarylyp jatqan jumystarmen tanysty. Seriktestik kúrish óndirisimen jáne kúrish daqylyn halyqaralyq standart talaptaryna sáıkes óńdeýmen aınalysady. Sondaı-aq jem daıyndaıdy.
«Jan-Araı» JShS-niń kúrish óńdeý jáne quramajem zaýyttary táýligine 150 tonna kúrish, 170 tonna un óńdeıdi. Táýligine 80 tonna jem óndiredi. Kásiporynda 300-ge jýyq adam eńbek etedi.
Q.Toqaev seriktestikte aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshilermen júzdesip, pikir alysty. Qazaqstan Prezıdenti aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilermen áńgime kezinde bul salany órkendetýdiń basty baǵyttaryn atap kórsetti.
– Aýyl sharýashylyǵy – áleýeti óte zor, strategııalyq mańyzdy sala. Bul saladaǵy máselelerdi jaqsy bilemiz. Memleket olardy sheshýdiń barlyq múmkindigin qarastyrady, – dedi Memleket basshysy.
Oblystyń aýyl sharýashylyǵy óndirisi keshenindegi eksporttalatyn ónimder túri sońǵy 6 jylda 3-ten 15-ke deıin artty. Al 2018 jyldyń qorytyndysy boıynsha eksporttyń 97%-y qaıta óńdelgen ónim úlesine tıesili. Oblystyń agroónerkásip keshenin damytý úshin «Agrokarta» ázirlendi. Onyń maqsaty – eksporttyń ósýin jáne ózindik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Sapar aıasynda Qasym-Jomart Toqaev Qyzylorda qalasynyń sol jaǵalaýynyń qurylysyn kórdi. Munda oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev sol jaǵalaý qurylysynyń Qazaqstan Úkimet bekitken bas josparyn tanystyrdy. Sol jaǵalaýdaǵy jańa qalanyń jalpy aýmaǵy 1532 gektardy qurap otyr. «Búginde Qyzylordada 280 myńǵa jýyq adam turady. 2025 jylǵa qaraı halyq sany 350 myńǵa jetedi dep kútip otyrmyz. Iаǵnı, turǵyn úı qurylysyn damytý úshin qosymsha aýmaqtar qajettiligi týady», dedi oblys ákimi.
Aımaq basshysy qazirgi ýaqytta sol jaǵalaýda «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda ústimizdegi jyldyń birinshi jartysynda paıdalanýǵa berilýi josparlanǵan 460 páterlik 8 turǵyn úıdiń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn ekenin aıtty. Budan basqa, áleýmettik jáne kommersııalyq sıpattaǵy 1190 páterlik qosymsha 28 turǵyn úıdiń qurylysy bastalǵan. Jalpy, sol jaǵalaýdaǵy 3 turǵyn úı aýdanynda ústimizdegi jyly 2340 páterlik 50 turǵyn úı salynady. Onyń ishinde 431 páter az qamtylǵan kóp balaly otbasylarǵa beriledi.
Qalanyń jańa bóliginde memleket-jekemenshik áriptestigi tetigi boıynsha 320 oryndyq balabaqsha salyndy. Sondaı-aq jeke qurylys salýshylardyń qarajaty esebinen 14 kópqabatty turǵyn úı boı kóterdi, «Bolashaq» ýnıversıteti kampýsynyń qurylysy aıaqtalýda. 2019-2020 jyldary emhanasy bar kópbeıindi aýrýhana, otbasylyq medısına ortalyǵy, jataqhanasy bar fızıka-matematıka mektebi, jeke mektep jáne taǵy basqa nysandar salý josparlanyp otyr.
Qazaqstan Prezıdenti kelesi kezekte Qyzylorda oblysyndaǵy óńirlik «Rýhanı jańǵyrý» ortalyǵynda boldy. Memleket basshysyna ortalyqtyń negizgi qyzmeti jóninde málimet berildi. Jergilikti bıýdjet esebinen boı kótergen bul ortalyq «Rýhanı qazyna», «Tárbıe jáne bilim», «Atameken», «Aqparat tolqyny» sııaqty baǵyttar boıynsha jumys isteıdi. Ǵımaratta Qyzylorda qalasynyń tarıhyna arnalǵan murajaı ornalasqan. Q.Toqaev murajaı ekspozısııasymen tanysty.
Sol jaǵalaýdaǵy taǵy bir mańyzdy nysan – mamyr aıynyń basynda paıdalanýǵa berilgen táýlik boıy jumys isteıtin Jastar ortalyǵy. Ortalyqta shaǵyn jáne orta bıznes, turǵyn úı, jumyspen qamtý, densaýlyq saqtaý máseleleri, memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysý múmkindikteri týraly keńes berý kabınetteri men psıholog, ádistemelik jáne medısınalyq keńes berý kabınetteri, sondaı-aq «Jas sarbaz» áskerı-patrıottyq ortalyǵy jumys isteıdi. Sonymen qatar ınternet-kitaphana, antıkafe, IT-park, konferens-zal jáne jattyǵý zaly bar. Ortalyqtyń jalpy aýdany – 3870 sharshy metr, ol aýysymyna 670 kelýshige eseptelgen, munda 32 maman jumys isteıdi.
Prezıdent ortalyqtyń qyzmetimen tanysyp, aımaq jastarymen kezdesti. Sankt-Peterbýrg memlekettik ónerkásiptik tehnologııalar jáne dızaın ýnıversıtetiniń túlegi Jazıra Smaıylova jas urpaqqa jasalyp jatqan qamqorlyq men qoldaý úshin alǵysyn bildirdi. Oblysta 2014 jyldan bastap aımaq basshylyǵynyń bastamasymen qyzylordalyq mektep túlekteri Reseı Federasııasy Úkimetiniń granty esebinen Máskeý men Sankt-Peterbýrgtiń aldyńǵy qatarly tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynda bilim alý múmkindigine ıe bolǵan edi. 2018 jyly 32 túlek oqýyn támamdap, aımaq kásiporyndaryna jumysqa ornalastyryldy. 2019 jyly taǵy 132 bilim alýshy oqýyn aıaqtaıdy dep kútilip otyr. Barlyǵy 520 syrboıylyq jas Reseıdiń ozyq ınjenerlik joǵary oqý oryndarynda bilim alýda.
Qasym-Jomart Kemeluly Qyzylorda oblysynyń qurylys salasyndaǵy kórsetkishi joǵary ekenin atap ótip, shahardyń órkendep kele jatqanyna toqtaldy.
– Qala qurylysyna osy saladaǵy úzdik tájirıbelerdi qoldaný kerek. Jańa texnologııa men qurylys materıaldaryn paıdalanyp, «Aqyldy qala» (Smart City) júıesiniń komponentterin belsendi túrde engizý qajet, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Prezıdent Q.Toqaev budan keıin «Sultan Plaza» qonaqúıinde Qyzylorda oblysynyń jurtshylyǵymen kezdesti. Kezdesýge 400-den astam qyzylordalyq qatysty.
Memleket basshysy aımaqtardan túsip jatqan usynystardy eskere otyryp, óńirlerdi damytýǵa baǵyttalǵan arnaıy keshendi memlekettik baǵdarlamanyń iske qosylatynyn aıtty. Sondaı-aq Qazaqstan Prezıdenti osy maqsat-mindetterdi júzege asyrý úshin oblys basshylyǵy sheshýi tıis birqatar máselege toqtaldy.
– Aımaqtaǵy azamattardyń jalaqysyn ósirý – Úkimet pen oblys ákiminiń basty mindeti! Laıyqty jalaqy tóleıtin jańa jumys oryndaryn ashýǵa basa mán berý qajet. Bul baǵytta iri kásiporyndardyń qýatyn tıimdi paıdalanýdy nazarǵa alý kerek, – dedi Q.Toqaev.
Memleket basshysy shetel kompanııalarynda jumys isteıtin otandastarymyzdyń múddelerin qorǵaýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy. Sonymen qatar oblystyń áleýmettik saladaǵy jetistikterine toqtaldy.
– Kóp balaly jáne turmysy tómen otbasylarǵa qoldaý kórsetý úshin oblysta Áleýmettik jol kartasy iske qosylǵan. Bıyl «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasynyń aıasynda bilim, densaýlyq saqtaý, mádenıet, jol qurylysy salalarynda quny 1,7 mıllıard teńge bolatyn 60 joba josparlanǵan. Oblys ákimine solardy ýaqtyly ári tıimdi júzege asyrýdy tapsyramyn, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Q.Toqaev damýdyń jańa draıverlerin qalyptastyrý qajet ekenin aıtyp, qýatty ekonomıkaǵa qol jetkizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti.
– Indýstrııalandyrý saıasaty óziniń jemisin berdi. Bul baǵyt odan ári jalǵasady. 2013 jyldan beri Qyzylorda oblysynda óńdeýshi ónerkásip salasy eki ese ósti. Iri sement zaýyty iske qosyldy. «Shalqııa» ken ornynda qýatty kombınattyń qurylysy bastaldy. Budan bólek, oblystaǵy shyny zaýytynyń qurylysyn aıaqtaý qajet. «Báıterek» holdıngi men oblys ákimdigine zaýytty iske qosyp, Qazaqstannyń alǵashqy shynysyn shyǵarýdy tapsyramyn, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy aýyldardyń ósip-órkendeýi agrosektordyń ilgerileýine septigin tıgizetinin aıtyp, Qyzylorda oblysynyń aýyl sharýashylyǵyndaǵy áleýeti áli tolyq paıdalanylmaı otyrǵanyna nazar aýdardy.
– Sýarmaly jerlerde sý tapshylyǵy bar. Sondyqtan jańa sý qoımalaryn salý qajet. Úkimet oblys ákimdigimen birge atalǵan máseleni sheshý úshin maǵan naqty jumys josparyn usynsyn. Búkil el boıynsha aýyl ınfraqurylymyn jańǵyrtatyn kez keldi. Jergilikti joldardyń, sý qubyrlarynyń, elektr jelileriniń, mádenı-sport keshenderiniń bári jańarýy qajet, – dedi Qasym-Jomart Kemeluly.
Qazaqstan Prezıdenti óńirdegi ekologııalyq problemalarǵa, sonyń ishinde, Aral problemasyna, aınalasyna zııanyn tıgizip otyrǵan munaı-gaz jáne ýran qaldyqtaryna nazar aýdardy.
– Ekologııa – qyzylordalyqtardy tolǵandyratyn máseleniń biri. Halyq Aral taǵdyryna alańdaıdy. Elbasynyń bastamasy boıynsha «Syrdarııa arnasyn retteý jáne Aral teńiziniń soltústik bóligin saqtap qalý» jobasy iske asyrylýda. Osy jobanyń jáne Kókaral bógetiniń arqasynda Kishi Araldaǵy sý qalpyna keldi. Bul balyq sharýashylyǵyn jandandyrýǵa septigin tıgizdi. Taǵy bir mańyzdy másele – búginde turǵyndardy munaı-gaz ben ýrannyń zııandy qaldyqtary alańdatyp otyr. О́ńirdegi kásiporyndarǵa jańa tehnologııalar engizip, ekologııalyq qaýipsizdikti halyqaralyq standarttarǵa saı etý qajet, – dedi Memleket basshysy.
Q.Toqaev Baıqońyrdy Qazaqstannyń ǵarysh salasynyń negizi retinde atap ótip, bul keshen oblysqa joǵary tehnologııalardy damytýǵa múmkindik beretinin aıtty.
– Bizdiń maqsat – ǵarysh tehnologııalaryn Otanymyzdyń, halqymyzdyń múddesi úshin qoldaný. Baıqońyr qalasynyń ınfraqurylymyn jańǵyrtý jumysy jalǵasýda. Munda 30 jyl ishinde alǵash ret kópqabatty úıler jáne medısınalyq ortalyq salyndy. Bes mektep Qazaqstannyń bilim standartyna kóshti. Qazir álemde ınvestorlar ǵarysh startaptaryna keń qoldaý kórsetýde. Biz de Baıqońyrdyń áleýetin tıimdi paıdalanyp, bul úrdisten shet qalmaýymyz kerek, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sondaı-aq Qyzylorda óńiriniń jurtshylyǵy atynan ardagerler, kásipkerler, muǵalimder, sportshylar sóz sóılep, ózderiniń usynys-tilekterin jetkizdi.
Sońynda Memleket basshysy xalyqtyń ál-aýqatyna qatysty máselelerdiń barlyǵy jeke óziniń baqylaýynda bolatynyn aıtyp, jıynǵa qatysýshylardy Qyzylorda ólkesin damýdyń jańa deńgeıine shyǵarý úshin atsalysýǵa shaqyrdy.
Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı damýyna qosqan úlesi úshin «Syr marjany» JShS dırektory M.О́teevti, kópsalaly balalar aýrýhanasynyń dárigeri A.Shúlenbaevty, Qyzylorda qalalyq máslıhatynyń depýtaty, Qyzylorda oblysynyń qurylysshylar qaýymdastyǵynyń jetekshisi Q.Ernazarovty, dańqty sportshy, mánerlep syrǵanaýdan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi E.Tursynbaevany jáne «Nartaı óner mektebi» kommýnaldyq memlekettik qazynalyq kásipornynyń dırektory M.Bekpeıisovti alǵys hattarmen marapattady.
Prezıdent Q.Toqaev Qorqyt ata memorıaldyq keshenine de baryp, mýzeıdiń jańartylǵan eksponattarymen tanysty. Qyzylorda oblysynyń Qarmaqshy aýdanynda 1980-jyldary Túrki álemine ortaq rýhanı ustaz Qorqyt atanyń qurmetine memorıaldyq keshen salynǵan. 2014 jyly Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy N.Nazarbaevtyń tapsyrmasymen keshenge qaıta jańǵyrtý jumystary júrgizilip, qosymsha zııarat etý nysany turǵyzylǵan bolatyn.
Saparynyń sońynda Q.Toqaev Baıqońyr qalasyna baryp shahardyń damý barysymen tanysty. Qazaqstan Prezıdentine qalanyń qazirgi axýaly men áleýmettik-ekonomıkalyq damý barysy jáne onyń negizgi kórsetkishteri baıandaldy.
Qyzylorda oblysy ákiminiń orynbasary – Prezıdenttiń «Baıqońyr» keshenindegi arnaýly ókili B.Namaev qaladaǵy turǵyn úı salý, gazben jáne sýmen qamtamasyz etý júıelerin jańartý jónindegi jobalardyń iske asyrylyp jatqanyn málimdedi.
Sonymen qatar Memleket basshysy «Baıqońyr» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn qurý jónindegi tujyrymdamamen tanysty.
Qyzylorda oblysy
