Júıke juqartqan jónsiz júgiris
Beısenbi, 7 aqpan 2013 7:48
Elimizde kóp balaly otbasylarǵa memleket tarapynan túrli jeńildikti-járdemder berilip turatyny belgili. Biraq, soǵan qol jetkizýde kóptegen qıyndyqtar men keıde tipti, zańsyzdyqtarǵa da jolyǵatynymyz jasyryn emes.
Mysaly, tórt nemese odan da kóp balaly otbasylar ul-qyzdyń tuńǵyshy kámelet jasqa jetkenshe Úkimet taǵaıyndaǵan alty jarym myń teńgege jýyq járdemaqyny alyp turady. Aıtqandaı, bul járdemaqy mólsheri jyl basynan beri taǵy 40 paıyzǵa artty.
Beısenbi, 7 aqpan 2013 7:48
Elimizde kóp balaly otbasylarǵa memleket tarapynan túrli jeńildikti-járdemder berilip turatyny belgili. Biraq, soǵan qol jetkizýde kóptegen qıyndyqtar men keıde tipti, zańsyzdyqtarǵa da jolyǵatynymyz jasyryn emes.
Mysaly, tórt nemese odan da kóp balaly otbasylar ul-qyzdyń tuńǵyshy kámelet jasqa jetkenshe Úkimet taǵaıyndaǵan alty jarym myń teńgege jýyq járdemaqyny alyp turady. Aıtqandaı, bul járdemaqy mólsheri jyl basynan beri taǵy 40 paıyzǵa artty.
Sonda, shamamen 8 myńdaı qarjyny qurady deýge bolady. Sondaı-aq, kóp balaly otbasylarǵa, memlekettiń baqylaýyndaǵy bıýdjettik mekeme – bilim oshaqtary tarapynan da birqatar kómekter kórsetiledi. Máselen, mektepishilik uıymdastyrylatyn aqyly sharalarǵa tegin qatystyrylady, túrli konsertter men sırkke nemese saıahat t.t. mádenı sharalarǵa jeńildik jasalyp, qoǵamdyq kólikte tegin júretin jolaqy bıleti men kitap úlestirilýde de osyndaı otbasynan shyqqan balalar aldymen nazarda bolýǵa tıis. Ákimshilik tarapynan uıymdastyrylyp turatyn qamqorlyq ta alǵashqy kezde jartykesh otbasylar men ákesiz nemese sheshesiz ósip jatqan búldirshinderge kórsetiledi.
Aıtpaǵymyz, osyndaı ımandy isterdiń bir olqylyǵy sońǵy kezderi qylań bere bastaǵan sııaqty. Kisini jónsiz ábigerge salýdyń jaǵymsyz bir túrine naqty dálel keltirsek, jýyrda jas otbasyly bolsa da, qudaı jarylqap, kóp balaly bolyp úlgergen áriptesimiz baspanasyzdyqtan kóship-qonyp júrip, balalaryn birneshe mektepke amalsyz aýystyrýǵa májbúr bolǵan-dy. Kishkentaı jeńildikti keremetteı kóretin otaǵasy, ul-qyzynyń qujattaryn mektepke tapsyryp, beriletin azdy-kópti jeńildikten qur qalmaý úshin, áleýmettik pedagogtan qajetti qujattar tizbesin alady.
Mine, qyzyq! Mektep tarapynan kórsetiletin azdy-kópti kómekti alý úshin, 12-15 qujat tizbesin qurap shyǵypty. Ata-anasy men balanyń týý týraly kýáligi, erli-zaıyptynyń neke kýáligi, jumys ornynan anyqtama, aılyq tabysy jóninde, meken-jaıynyń anyqtamasy… tizbe osylaı jalǵasyp kete beredi. Munyń bári nege jáne kimge kerek, neni dáleldeý úshin qajet degen oı keledi. Jaraıdy, muny da qoıalyqshy, qujattyń kóshirmesin jasatyp, jumys ornyńnan tıisti anyqtamany alýǵa bolar. Al endi sol qujattar tizbesiniń arasynda mynadaı bir shartty tarmaq bar eken: «Otbasy quramy týraly anyqtama». Áleýmettik pedagog tapsyrylýy tıis dep tapqan mindetti qujattardyń biri osy anyqtamany qaıdan, kimnen alýǵa bolady?
Ádettegideı, júgirip jumys ornyna kelgen. Kadr bólimindegiler zańgerlermen aqyldasyp, «qyzmetkerdiń otbasy quramyn anyqtap beretindeı, bizdiń eshqandaı da zańdyq quzyretimiz joq» dep shyǵaryp salypty. Sodan, bir berse, sen beresiń dep, jurt jabyla maqtaǵan «bir tereze» – halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna barǵan. Ondaǵylar tipten tań-tamasha qalyp, ondaı anyqtama bermeıtin bolyp shyǵypty. Basqa qandaı qujat kerek bolsa, bárin beredi. Bere almaıtynyna jón siltep, jol kórsetip jiberedi. Olardyń aıtýyna qaraǵanda, ádilet departamenti berýi yqtımal eken.
Entigip oǵan da jetken. «Net, my ne dadım takýıý spravký», dep olar da syrǵytpa jaýappen shyǵaryp salǵan. Qoıshy áıteýir, qaısy mekemege barsa da qajetin taba almaı, álgi áleýmettik pedagogke jaǵdaıdy aıtyp qaıta keledi. Talap etilgen anyqtamany beretin keńseni tabý qıynǵa soǵyp turǵandyǵyn aıtyp, múmkin, ózi kómektesip jiberer dep dámelenedi. Sóıtse, álgi áleýmettik pedagog: «Á, bermeı me eken eshkim, jaraıdy, onda jıǵan-tergen qujatyńyzdy tapsyra qoıyńyz», depti esh yńǵaısyzdanbastan.
Mundaı da sumdyq bolady eken dep jaǵamyzdy ustadyq. «Ákel» deıdi, al onysy orynsyz ekendigin eskertseń, «já, qoıa sal onda» deıdi. Bul ne qylǵan mazaq, nendeı beıbaqtastyq? Osyndaı qateligi úshin ár sheneýnik zań aldynda jaýap berýge tıis bolsa, onda mundaı soraqylyq ta azaıar ma edi, kim bilsin? Múmkin bul jas otbasylardy tıesili áleýmettik kómekke qol jetkizbeý úshin áldekimder qoldan jasap otyrǵan qıturqy amal bolar? Sonda júıke juqartqan jónsiz júgirtý kimge kerek?
Nurbaı ELMURATOV.
