«Búgingi jańa tehnologııalar zamanynda uıaly baılanys quraldary ómirimizdiń aıyrylmas bir bólshegine aınaldy. Alaıda, smartfondardyń artyqshylyǵy meılinshe artqan saıyn adam densaýlyǵyna zııany da soǵurlym kóbeıýde. Smartfonnyń elektr taratý qýaty 3 Vt. Al radıasııa taratýy 9 Gers. Jáne de elektromagnıttik óris arqyly magnıttik energııa bólip ózine táýeldi etedi. Ulybrıtanııa ǵalymdarynyń zertteýi boıynsha smartfon balalardyń 80 paıyz, jasóspirimderdiń 50 paıyz, al úlkenderdiń 30 paıyz mı bóligine kúsh túsiredi. Qazirgi balalar smartfonǵa táýeldi. Olar qursaqta jatyp radıasııamen nár alyp, vırtýaldy álemde shektelip ósýde. Smartfonnyń zııanyn bilsek te, paıdalanýdy jalǵastyra beremiz. Sebebi bul – qajettilik. Degenmen, onyń zııandy bólikterin báseńdetip, zardabyn azaıta alamyz», deıdi jas ónertapqysh E.Anarhanuly.
Jas ǵalym zııandy bólinister arqyly adamnyń júıke jasýshylary álsirep, depressııaǵa túsip, aýyz qýysy men mı obyryn týǵyzatynyn tilge tıek etti. Sondaı-aq ǵalymdardyń zertteýinshe, tós qaltasynda ustaýshylarǵa júrek aýrýyn týyndatýy, al qaltada ustasa jynystyq organdardyń embrıonynyń qyzmeti men fızıologııalyq damýyna teris yqpal etetinin aıtyp ótti. Osy zııandy aýrýlardyń aldyn alý úshin ózi oılap tapqan jańa antıradıasııalyq qaptamanyń ereksheligimen bólisti.
«Men jańa nárse oılap tapqan joqpyn. Zertteý nátıjesinde ata-babamyz oılap tapqan jáne paıdalanǵan kıizdi qazirgi kerek dúnıelerge engizdim. Antıradıasııalyq cheholdyń eń mańyzdy ıngredıenti – kıiz. Belgili etnograf Bolat Bopaıulynyń aıtýy boıynsha, kıiz jylý men sýyqty ustaıdy. Ýaqyt ótken saıyn sapasy arta túsedi», deıdi 1 kýrs stýdenti E.Anarhanuly.
Daryndy ónertapqyshtyń aıtýynsha, radıasııaǵa qarsy qaptama smartfondy sýyq pen ystyqta qalypty temperatýrada saqtap, óship qalýdan, qyzyp ketýden qorǵaıdy. Kıiz jáne qum arqyly taralatyn elektr energııasyn 3 vattan 1,85 vatqa deıin túsiredi. Al radıasııany 9-dan 6 gerstik kúshke deıin tómendetedi. Jáne kıiz telefonnyń vıbrasııa arqyly keletin elektromagnıttik óristi joǵarǵy júıeli aýaǵa taratyp adam boıyna ótkizbeıdi. Smartfon týǵyzatyn aýrýlardyń aldyn alyp, densaýlyqqa, qan aınalymyna, júıke júıesine jáne tynysh uıyqtap sergek oıanýǵa múmkindik beredi.
