Erejelermen retteletin másele

Degenmen, turǵyndardyń ataýly áleýmettik kómekke qatysty suraǵy kóp. Aıdyń basynda óńirdegi aýdandardy aralaǵan Májilis depýtattarymen bolǵan kezdesýlerde saılaýshylar tarapynan da ataýly áleýmettik kómekke qatysty másele kóp kóterildi. Mysaly, otbasynda birge turatyn zeınetkerlerdiń zeınetaqysy da qosa eseptelip jatqany kópshilik arasynda túsinbeýshilik týǵyzýda. Sebebi ony eseptese otba­sy­nyń tabysy artyp kete­di. Bul oraıda Báıdibek aýdanynyń ákimi Baqytbek Tana­gózov Májilis depýtat­ta­ryna turǵyndardyń bir­qatar ótinishin jetkizdi. «Aýdany­myz­da kóp balaly analardy bazaǵa engizip, qarjylaryn tóleý barysynda maqsatty sharalar ótti. Baıqaǵanymyz, kóp balaly analar otbasy ta­bysynyń mol bolýyna baı­lanysty memleketten ataýly kómekti ala almaı qalyp jatyr. Sebebi jas otbasylar ata-analarymen, aǵaıyndarymen birge turǵandyqtan sol úıdegi azamattardyń barlyǵynyń tabysy esepke alynady. Son­dyq­tan kóp balaly analar ózderine kerekti qarjyny ala almaýda. Tipti keıbir otbasylarda ata-anamyzdan bólinemiz, bólek tursaq memleketten qarjy alamyz degen de áńgime shyǵypty. Menińshe, bes balasy barlardyń jaǵdaıy bar bolsa da, joq bolsa da tóleý kerek sııaqty. Keıbir otbasylarda 8-10 baladan bar. Osyǵan kóńil aýdarsańyzdar», dedi aýdan ákimi. Depýtattar bul másele zań arqyly emes, mınıstrliktiń erejelerimen retteletinin aıta kele, tıisti oryndarǵa jetkizýge ýáde bergen-di. Sol kezdegi derekter boıynsha, 55 myńǵa jýyq halqy bar Báıdibek aýdanynda ataýly áleýmettik kómekke 627 otbasy qujat tapsyrǵan. Aýdan komıssııasynyń sheshimimen 428 otbasyna ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndalypty. Árbir otbasynyń esepshotyna qarjy bólinip, bul maqsatta bıýdjetten jalpy 98 mln teńge qaralǵan. Alaıda aýdanda ataý­ly áleýmettik kómekti ala alma­ǵan­dar da bar. «Qarjylyq kómek­ke muqtaj 627 otba­sy­­nyń 150-iniń qujattary keri qaıtaryldy. Bir úıde tu­ra­tyn qart ata-analarynyń zeı­netaqysy da eskerilip, tabys­­tary asyp túsken. Olarǵa ataý­ly áleýmettik kómek beril­meı­­di. Talap solaı», deıdi Báı­dibek aýdandyq jumyspen qamtý ortalyǵynyń basshysy Shadııarbek Otynshıev. Bul másele depýtattarǵa da málim eken. «Problema bar. Tabysy asyp, naqty kómekti qajet etetin otbasylar ala almaýda. Bul máseleni Úkimetke jetki­ze­miz. Erejege ózgeris engizý bo­ıynsha usynys jasaımyz. Bul Túrkistan oblysyna ǵana tán másele emes, ózge óńirlerde de túsinbeýshilik bar», dedi saılaýshylarmen kezdesýde Májilis depýtaty Shavhat О́temisov.

Iаǵnı, turǵyndar ataýly áleýmettik kómekke baılanysty máseleler tolyq sheshimin tabady degen úmitte. Al Túrkistan oblysynda Elbasy bastamalaryna sáıkes arnaıy shtab qurylyp, áleýmettik karta jasalǵan. «Áleýmettik karta boıynsha oblystaǵy 86,6 myń kóp balaly otbasynyń 19 myńy az qamtylǵan qatarǵa engizildi. Bıylǵy 1 sáýirden bas­tap ataý­ly áleýmettik kómekke júgin­gen 56,9 myń azamatqa zańdyq keńes berilip, oblys boıynsha qabyldanǵan 32 326 otbasy ótinishteri «E-halyq» aqparattyq elektrondy júıege engizildi. Aǵymdaǵy jyly, engen ózgeristerge baılanysty shartty aqshalaı kómek 12 aıǵa, shartsyz aqshalaı kómek 6 aıǵa taǵaıyndalatyny kózdeldi. Bir otbasyna ataýly áleýmettik kómektiń aılyq mólsheri orta eseppen 100-150 myń teńgeni, jyldyq mólsheri 1,8 – 2 mln teńgeni quraıdy. Osyǵan baılanysty, qomaqty qarjyny tıimdi paıdalaný úshin jáne óz isin ashyp, qosymsha tabys tabý maqsatynda oblys­ta az qamtylǵan azamattardy kásipkerlikke tartý boıynsha jumystar júrgizilýde», dedi oblys ákiminiń orynbasary Erbol Sadyr óńirlik kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte. 

О́tken jyldyń tájirıbesi negizinde ataýly áleýmettik kómektiń birjolǵy tólemine basymdyq berip, atalǵan qarjy esebinen ázirlengen 15 kishi bıznes-joba iske asyrylýda. «Nátıjesinde 2019 jyldyń 1 toqsanynda 400-ge jýyq otbasy óz isin ashty. «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip «Eńbek» mem­le­kettik baǵdarlamasyna tıis­ti ózgerister engizilgennen keıin kóp balaly otbasylarǵa qaı­tarymsyz 500 myń teńge mem­le­kettik granttar beriletin bo­la­dy», dedi oblys ákiminiń oryn­basary. 

Sondaı-aq oblysta kóp balaly otbasylarǵa arnalǵan «Yrys» mıkroqarjy uıymy tarapynan 2 mln teńgege deıin jeńildetilgen shaǵyn nesıe berilýde. Osy maqsatqa 100 mln teńge qarjy bólingen. Budan bólek, bıyl respýblıkalyq bıýdjet esebinen 1248 otbasyn turǵyn úımen qamtamasyz etý josparlanyp otyr. Al oblystyq bıýdjetten halyqtyń osal toptaryna 44 turǵyn úıdiń (2309 páter) qurylysyna 7,3 mlrd teńge bólindi. Kóp balaly otbasylardy turǵyn úımen qamtamasyz etý jumystary demeýshiler esebinen de júrgizilýde. Aǵymdaǵy jyly demeýshiler tarapynan 18 kóp balaly otbasy turǵyn úımen qamtylyp, 34,3 myń kóp balaly otbasyna 285 mln teńgege qarjylaı jáne zattaı materıaldyq kómek kórsetilgen.