Rýhanııat • 03 Maýsym, 2019

Án men kúıge bólengen Tobyl-Torǵaı

1443 ret

kórsetildi

7 mın

oqý úshin

Torǵaı dalasy men Tobyl jaǵasy Ǵafý aqyn aıtqan «tarıhtyń qoıyp ketken arbasyndaı», halqymyz basynan keshken talaı tarıhtyń kýási ǵana emes, ónerdiń de ordasy bolǵan jer. Torǵaı óńirindegi ári jyraý, ári kúıshi, ánshi ónerpazdar Ýaq Jumabaı, Qarpyq Sholaquly, odan beri Ahmetbek Ábiqaev, Júsipbek Salyqov, Qashqynbaı Qazuly, Nurhan Ahmetbekov, kompozıtorlar Baqytjan Baıqadamov, Bolat Hamzın, qobyzshy Qajybek Ábenov, Abaı Baıtoǵaev, olardyń izi kompozıtor, ánshiler Qalıbek Derbisaldın, Baqytjan Sáýekenov, Gúlnar Úsenova, jyraý Naǵashybaı Alpysov, taǵy basqalar bolyp kezeń-kezeńimen jalǵasa beredi. Al Tobyl óńirinde ótken Basyqaranyń Qanapııasynyń ózi nege turady? Aqyndyǵymen qatar birneshe áni qalǵan Nurjan Naýshabaevtyń, án atasy Ábilahat Espaevtyń, Ehsan Esetovtiń, ánshiler Muhamedjan men onyń balasy Baıǵonys Muhamedjanovtyń qazaq án ónerine qosqan úlesi az emes. Qazaq teatr óneriniń paıǵambarlary týraly sóz bólek.

Názıra JÁRIMBET

Tobyl-Torǵaı óńirinde ótken aspandaǵy aqqýǵa ún qosqan ánshiler men dombyranyń qulaǵynda oınaǵan kúıshilerdi, arǵy-bergi ónerpazdardy tizbelep otyrǵanymyz, ýaqyttyń qandaı zulmatyn kórse de, rýhanı ashyqpaǵan ata-babanyń ishki rýhy da myqty bolǵanyn, synbaǵanyn aıtqymyz kelgen edi. Qazaqtyń kóńilin uly dalanyń samal jelindeı jelpigen, adamgershilik pen ımannyń, zııalylyqtyń qazyǵyna aınalǵan rýhanı dúnıeni búgin jalǵap, oǵan qyzmet etip júrgen mádenıet pen óner salasy qyzmetkerleriniń eńbegi qalaı ulyqtasa da laıyq. Elimizde bıyl segizinshi ret atalyp otyrǵan Mádenıet jáne óner qyzmetkerleriniń kúnine oraı «О́nerimiz saǵan, Qazaqstan!» atty HHHIII oblystyq kórkemónerpazdar festıvali jáne «Rýhanı qazyna» respýblıkalyq forýmynyń oblystyq deńgeıi ótken Qostanaı qalasyndaǵy myń adam syıatyn, záýlim Jastar saraıynda ıne shanshar oryn bolǵan joq. Bul festıval oblys qalalary men aýdandarynyń barlyǵynda ótkizilip, 4000-nan asa ónerpazdy qamtyǵan dýman máresine jetti. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde oblysta da ulttyq óner men mádenıetti damytýǵa úlken múmkindikter jasaldy. Jyldaǵy dástúr boıynsha «Jas tulpar» mektep oqýshylary aıtysy, «Ǵasyrlar pernesi» ansamblder festıvali, «Altyn mıkrofon» halyqaralyq án baıqaýy, «Djaz-bomond» halyqaralyq djaz festıvali ótip, jańa esimderdi tanytty. Qostanaıda ótken respýblıkalyq aqyndar aıtysy eldiń rýhyn kóterdi. Qostanaı jerinde halyqaralyq dırıjerler forýmy, alǵash ret «Naýryz dostaryn shaqyrady» halyqaralyq bı óneriniń festıvali ótkizildi. Ádette, óner de, mádenıet te qoldaýdy súıedi, sonyń arqasynda órkenin jaıady. Mundaı qoldaýdy ónerpazdar jergilikti atqarýshy organdar, ákimdikter tarapynan ylǵı da sezinip keledi.

– О́mirsheń jobalar arqyly biz óskeleń urpaq jadyna ulttyq qundylyqtardy sińire otyryp, álemdik deńgeıde óner kórsetýge qabiletti jastardy tárbıeleımiz. О́ner adamdaryna, sonyń ishinde shyǵarmashyl jastarǵa qoldaý kórsetý maqsatynda búgingi shara ótip otyrǵan Jastar saraıy boı kóterdi. Demeýshiler qarajatyna salynǵan bul ǵımarat sońǵy úlgidegi dybys jáne jaryq quraldarymen, orkestr qazandyǵymen jabdyqtalǵan. Endi bizdiń ónerpazdarymyz halyqaralyq talaptarǵa sáıkes jabdyqtalǵan sahnada óner kórsetetin bolady. О́tken jyly oblystaǵy mádenıet nysandarynyń jóndeý jumystaryna oblystyq jáne jergilikti bıýdjetterden 545 mıllıon teńge jumsaldy. Al jalpy mádenıet oshaqtarynyń materıaldyq bazasyn nyǵaıtý úshin 1,3 mıllıard teńge baǵyttaldy, bul burnaǵy jyldarmen salystyrǵanda 3 ese kóp, – dedi oblys ákimi Arhımed Muhambetov.

Osyǵan sáıkes mádenıet oryndary «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy qoıǵan tapsyrmalar údesinen shyǵý úshin izdenispen jumys isteıdi. Jaqynda Nur-Sultan qalasynda ótken II respýblıkalyq «Rýhanı qazyna» forýmynda Lısakov qalalyq tarıhı jáne Joǵary Tobyl mádenıeti mýzeıi qalalyq mýzeıler arasynda úzdik atandy.

Halyq kórkemónerpazdar shyǵarmashylyǵy aýyl-qalanyń mádenı ómiri qazyǵynyń biregeıi desek artyq emes. Qazir oblys óńirinde 277 mádenı-demalys uıymy jumys isteıdi. 1632 shyǵarmashylyq qurylymda 22 myń adam súıikti isimen aınalysady, ónerin ushtaıdy. 63 óner ujymy «Halyqtyq» degen joǵary ataqqa ıe bolǵan. О́tken jyly 19 shyǵarmashylyq uıym, 62 qostanaılyq talantty ónerpaz Qazaqstandaǵy, alys-jaqyn shetelderdegi festıvaldar men baıqaýlarǵa qatysyp, 80 júldeli oryndy qanjyǵalady. Sonyń ishinde 8 Gran-prı syılyǵy bar. Mysaly, bıyl Gaýhar Rústemqyzy Almatyda ótken Ulttyq ánder baıqaýynda jeńimpaz bolsa, kishkentaı Aıalan Muqanov Fransııadaǵy fransýz tildi ánder baıqaýynan birinshi júldemen oraldy.

Jyl boıy júrgizilgen jumystardy saralaı kelgende, Áýlıekól aýdanynyń mádenı oshaqtary men shyǵarmashylyq uıymdary HHHIII festıvaldyń Gran-prı júldesin aldy. Birinshi orynǵa Rýdnyı qalasy men Qostanaı aýdany, ekinshi orynǵa Arqalyq qalasy men Jitiqara aýdany, úshinshi orynǵa Fedorov jáne Qarabalyq aýdandary laıyq dep tabyldy.

– Biz aýdanda klýbtar men kitaphana jumysyna erekshe kóńil bólemiz. Bul oraıda aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy kásipkerler – bizdiń arqa súıerimiz. Mysaly, Moskalev aýylyndaǵy klýbqa osy attas sharýashylyqtyń basshysy Zeınolla Jańbyrshınov aǵamyz barlyq jaǵdaıdy jasaıdy, kómek beredi. Osy aýyldaǵy «Adıelta» bı ansambli aýdandyq bı baıqaýynan birinshi oryn aldy. О́tken jyly «Eń úzdik klýb» oblystyq baıqaýynda Qusmuryn poselkesindegi klýb ekinshi oryndy alǵan edi. Endi baıqaýǵa moskalevtikter qatysqysy kelip otyr, – deıdi Áýlıekól aýdandyq mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń basshysy Jibek Toqaeva.

– Aýyl balalary, jastary úshin klýb, kitaphana naǵyz tárbıe oshaǵy. Onda balalarǵa arnalǵan túrli úıirmeler jumys isteıdi. Kánigi mýzyka, bı mamandary bar. Meniń bir baıqaǵanym, aýyl balalary teledıdarǵa, kompıýterge tańylmaı klýbqa júgiredi. Úıirmelerde jan-jaqty jumystar júredi, qalanyń balasy, jastary shyqqan deńgeıden aýyldaǵylar da qalyspaıdy, soǵan qýanamyz, – deıdi Moskalev aýylynyń turǵyny Kúnsulý Qudaıbergenova.

Oblystyq HHHIII halyq shyǵarmashylyǵy festıvali óńirdiń jyl táýligindegi mádenıet pen óner órisin osylaı baǵamdap, baǵalady. E.О́mirzaqov atyndaǵy oblystyq fılarmonııanyń dástúrli ánshisi Manapbek Qadyrov pen oblystyq tarıhı jáne ólketaný mýzeıiniń ǵylymı qyzmetkeri Galına Satalkına Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń

«Mádenıet salasynyń úzdigi» tósbelgisimen marapattaldy. Sondaı-aq oblys ákimi Arhımed Muhambetov salaǵa eńbegi sińgen qyzmetkerler men ónerpazdarǵa, ujymdarǵa mınıstrdiń, oblys ákiminiń maqtaý qaǵazdaryn, syılyqtar tapsyrdy. Mereke án men kúıge bólendi.

QOSTANAI