Sý tapshylyǵy basty nazarda

Jer sharynyń 70 paıyzyn sý alyp jatqanymen, qazirdiń ózinde álem halqynyń 70 paıyzy sýǵa zárý. 2025 jylǵa qaraı bul kórsetkish 80 paıyzǵa deıin jetýi múmkin. Elimizde 39 myń ózen men sý arnasy, 48 myńdaı kól bola tura sý qorynyń jetispeıtindigi baıqalady. О́tken ǵasyrdyń 60-70-jyldary júrgizilgen zertteýlerde eldegi sý qorynyń 126 myń tekshe shaqyrym ekeni anyqtalsa, qazir 100 myń tekshe shaqyrymǵa azaıǵan. Kongreste sóz alǵan «Baıtaq – Bolashaq» respýblıkalyq ekologııalyq alıansynyń prezıdenti Aza­mat­han Ámirtaev osylaı dedi. Onyń aıtýynsha, 2050 jyly Qazaqstanda muzdyqtar erip bitedi degen boljam bar. «Sa­rap­shylar 2050 jyldarǵa qaraı ǵalamdyq jylynýdyń saldarynan Qazaqstannyń aýa temperatýrasy 3 gradýsqa deıin artatynyn aıtady. Sonyń saldarynan elimizde shóleıt jerlerdiń kólemi ońtústikke qa­raı 300-400 shaqyrymǵa deıin endep, eldiń azyq-túlik qaýip­sizdigine qater tónedi eken. Aýa temperatýrasynyń kóterilýi jem-shóp qorynyń 30-90 pa­ıyzǵa kemýine, Qostanaı, Aqmola jáne Pavlodar oblys­taryndaǵy astyq shyǵymynyń 25-60 paıyzǵa, Soltústik Qazaqstan oblysynda 70-90 paıyzǵa kemýine áser etedi», deıdi A.Ámirtaev.

Elimizdegi eń úlken segiz ózenniń jeteýi – trans­sheka­ra­lyq. Buǵan baılanysty da sheshilmegen máseleler kóp. «Álemde halyq sany kóbeıip keledi. Onyń ústine Qytaı bizben shekaralas Shyńjań ól­kesindegi halyq sanyn 100 mıllıonǵa deıin jetkizýi kózdep otyr. Eger ondaǵy jan sany 100 mıllıonǵa jetetin bolsa bizge Qytaıdan keletin Ertis pen Ile ózenderiniń sý kólemi azaıady. Balqashty toltyryp turǵan Ile ózeni. Iаǵnı Ileniń sýy azaısa, biz Balqashymyzdan aıyrylyp qalamyz. Negizi onyń sheshý joldary bar. Soltústik oblystardaǵy erigen qar arqyly Qytaıdy sýmen qamtamasyz etip, Ilege tıispeýge kelissóz jasaýǵa bolady. Buny tek qana dıplomatııalyq túrde sheshý kerek», degen alıans prezıdenti jańa tehnologııalar arqyly jer asty sýyn paıdalaný kerektigin aıtty. 

Sondaı-aq basqosýda eli­mizdegi jer ústi jáne jer as­ty sýynyń lastanýy jáne ony sheshýdiń joldary sóz bol­dy. Mysaly, Aqtóbedegi Kókjıde jer asty sýynyń lastanýyna sondaǵy 4 munaı kompanııasynyń burǵylaý jumysy sebep bolyp otyr. Ekologtar Kókjıde jer asty sýynyń Mańǵystaý, Atyraý, Aqtóbe syndy úsh oblysty asyraıtyn múmkindigi baryn alǵa tartyp, onyń búgingi jaǵdaıyna alańdaýshylyq bildirdi.