Kúni keshe eresek adamdardyń kóz aldynda «Han Shatyr» saýda ortalyǵynyń joǵarǵy qabatyndaǵy basseınde 9 jasar qyz bala sýǵa batyp ketti. «Jazmyshtan ozmysh joq» ekenin bilsek te, aıdyń-kúnniń amanynda jelkildep ósip kele jatqan balalardyń opat bolýyn eshqandaı syltaýmen aqtaý múmkin emes. Qaıǵyly statıstıkany órt oqıǵalarynan qaza tapqandar týraly derekter de qoıýlata túsedi. Máselen, ótken bes aıdyń ishinde el aýmaǵynda tirkelgen órt oqıǵalarynan 15 bala kóz jumypty.
Árıne, mundaıda kinálini izdep, bireýdi aıyptaýǵa, jaýapkershilikti ysyra salýǵa dáıek kóp. Alaıda, balanyń ómiri men densaýlyǵy úshin aldymen ata-ana jaýapty ekenin umytpaǵanymyz jón. О́ıtkeni sońǵy jyldary kóp qabatty úılerdiń terezelerinen qulap mert bolyp nemese maıyp bolyp jatqan baldyrǵandar sany kóbeımese azaıar emes. Eń bastysy, mundaı sumdyq oqıǵalar týraly habar el ishinde tez taralady. Alaıda, osyndaı jaǵdaıattardy kórgen ne estigen boıda biz nege saqtyq sharalaryn kúsheıtip, qaýip-qaterdiń aldyn almaımyz? Terezeńe temir tor salmasań da, onyń ashylýyn shekteıtin alaqandaı temirdiń baǵasy saýda oryndarynda 2 myń teńgeden aspaıdy...
Memlekettik mekemeler, túrli tárbıe oryndary qyzmetkerleriniń óz jaýapkershilikterine salǵyrttyǵy oqys oqıǵalardy órshite túsip otyr. Osy oraıda, on ekide bir gúli ashylmaǵan balalardyń ómiri men qaýipsizdigin qorǵaý máselelerin Májilis depýtaty Baqytgúl Hamenovanyń aldyna kóldeneń tarttyq.
– Qatelikterge kópe-kórineý jol beretinder jazasyz qalmaýy kerek. Mysaly, tóńkerilgen batýttar nege durys bekitilmedi, ony jeldiń ótine ornalastyrýǵa kim ruqsat berdi?
Al balalardyń terezeden qulaýyna kim kináli? Allanyń aldyndaǵy amanatyń – ishińnen shyqqan balań. Onyń qaýipsizdigine de óziń jaýap beresiń. Al jurt jappaı demalatyn jerlerdegi qaýipsizdik sharalaryna ákimdikter men kásipkerler de jaýapty. Desek te úıde de, túzde de balanyń amandyǵyna aldymen ata-anasy jaýap beredi. Oǵan qosa, árbir otbasynda qaýip-qaterler týraly jıi aıtylyp, balanyń da qulaǵyna quıyp otyrý kerek. Al ákimdikter osy qaıǵyly oqıǵalardan sabaq ala otyryp, balalardyń demalys ortalyqtaryn turǵyn úılerdiń janynda kóbeıtip, qoljetimdi ete tússe artyqtyq etpes edi, – deıdi Májilis depýtaty.
О́z kezeginde Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev 4 maýsym kúni Úkimet otyrysynan keıin jýrnalıster aldyna shyǵyp, «Han Shatyrdaǵy» oqıǵaǵa baılanysty túsinik bere kele: «Dál sol ýaqytta qutqarýshy qaıda bolǵanyn, nelikten ol der kezinde shara qabyldamaǵanyn qazir anyqtap jatyrmyz. Uıymdastyrýshylardyń da jaýapkershiligi máselesi kóterilýde. «Nelikten olar sol jerde balalar lagerin uıymdastyrdy, nege qaýipsizdik sharalaryn qamtamasyz etpedi?» degen máseleler de qarastyrylyp jatyr», – dedi. Dál osy arada balalar janynda bolǵan 24 eresek adam qaıda qarap otyrdy degen saýal týyndaıtyny da zańdylyq.
Al Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń ókilderi balalardyń jazǵy demalysy kezinde lagerler men mektep janyndaǵy lagerlerdegi qaýipsizdikti qaperden shyǵarmaıtyndyqtaryn aıtady. Resmı derekterge qaraǵanda, bıyl elimiz boıynsha jazǵy lagerlermen 2 mln-nan asa bala qamtylady eken.
– Qazaqstannyń «Bilim týraly» Zańyna sáıkes oqýshylar jáne tárbıelenýshilerdiń ómiri men densaýlyǵy úshin bilim berý uıymynyń basshysy jaýap beredi, – dedi Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy Erjan Ersaıynov.
Lagerlerdegi qaýipsizdik máselesine keńirek toqtalar bolsaq, «Qazaqparat» agenttigine túsinik bergen Densaýlyq saqtaý mınıstriniń orynbasary K.Nadyrov jazǵy lagerlerdi uıymdastyratyn uıymdar demalys maýsymy ashylar aldynda sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qorytyndy alýǵa mindetti ekenin jetkizdi.
– О́tken jylǵy josparly tekserýler nátıjesinde saýyqtyrý lagerlerinde kóbine-kóp azyq-túlikke zerthanalyq taldaýlar jasalmaýy, as pisirýdiń tehnologııalyq tártibiniń buzylýy, azyq saqtaý qaǵıdasynyń oryndalmaýy men las ydystardy tazalaý rejimi buzylǵandyǵy anyqtaldy. Osyǵan baılanysty 259 hattama toltyryldy, – dedi Kamaljan Nadyrov.
Taqyryptan sál aýytqyǵanymyzben, bir maýsymda 2 mln balanyń saýyqtyrý lagerlerinde demalatynyn eskersek, bul da qaperden shyǵarmaıtyn másele.
Al Ishki ister mınıstrligi Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń tóraǵasy Vladımır Bekkerdiń aıtýynsha, qazir elimizde balalar attraksıondarynyń jumysyn retteý erejesi ázirlenip jatyr eken. Al attraksıondardy paıdalanýǵa baqylaý jasaý jergilikti atqarýshy organdarǵa júkteletin bolady.
– Ata-ana degen balasyn qaıda apara jatqanyn oılaýy kerek qoı. «Balamyzdy kimge senip tapsyryp jatyrmyz?», «Onda qaýipsizdik erejeleri saqtala ma?» degen suraqtarǵa jaýap izdeýimiz kerek. Ár balanyń qazasy – orny tolmaıtyn ókinish. Qaraly málimetterdi qarap, jaǵamdy ustaımyn. 2016, 2017, 2018 jyldary týǵan sábıler terezeden qulap, mert bolyp jatyr. Aptasyna 4-5 ret sondaı oqıǵa tirkeledi. Balalarǵa ata-analary qaramaǵanda kim qaraýy kerek? – dedi V.Bekker bizdiń suraǵymyzǵa bergen jaýabynda.
Mine, quzyrly oryndardyń laýazymdy qyzmetkerleriniń ózi qorqynyshty sıfrlardan tiksinip otyr. Sondyqtan ádette «baýyr etimiz» dep áspetteıtin balalarymyzdyń taǵdyryna beıjaı qaramaıyq! Balany baǵý – onyń qarnyn toıdyrýmen áste de shektelmese kerek.
