– Áńgimeni oblys ortalyǵyndaǵy eki úlken klınıkanyń biriktirilý jaıynan bastasańyz? Munyń sebebi qandaı?
– Iá, Qaraǵandy oblysynyń ákimi Erlan Qoshanovtyń qaýlysyna sáıkes, «H.Maqajanov atyndaǵy Oblystyq travmatologııa jáne ortopedııa ortalyǵy» KMK men «Oblystyq medısınalyq ortalyq» KMK-ni biriktirý jumystary júrgizildi. Densaýlyq saqtaý mekemelerin biriktirip, tutas kóp salaly stasıonarǵa aınaldyrý álemdik tájirıbede bar úrdis. Bul, álbette, halyqqa kórsetiletin medısınalyq qyzmettiń sapasyn arttyrý úshin jáne meılinshe yńǵaıly etý, pasıentti baǵdarlaý úshin jasalady. Basqasha aıtqanda, pasıent medısınalyq qyzmettiń barlyq túrlerin, túrli mamandardyń keńesterin bir ǵana emdeý mekemesinen ala alady. Zamanaýı medısınaǵa jańa ǵımarat qajet. Bizdiń qazirgi ǵımarattar ótken ǵasyrdyń 1940-1960 jyldary salynǵan, eshqandaı talaptarǵa jaýap bere almaıdy. Olardy qansha jamap-jasqap, kúrdeli jóndeý jasaǵanmen, qazirgi qajettilikterge ıkemdeý múmkin emes. Tipti 90-jyldary salynǵan aýrýhanalardyń ózi medısına salasynyń búgingi talaptaryna laıyq dep aıtý qıyn. Endi biz eki klınıkany bir jańa keshendi ǵımaratta biriktirip, aıtalyq, Máskeýdegi Sklıfosovskıı atyndaǵy ınstıtýt tárizdi kez kelgen naýqasty qabyldap, emdeı alatyn úlken ortalyq qurýǵa kirisip jatyrmyz. Ámbebap ortalyqtyń áleýeti de myqty bolady. Kelesi jyly jańa ortalyq ǵımaratynyń jobalyq-smetalyq qujattamasyn jasap, 2020 jyly qalanyń Ońtústik-Shyǵys turǵyn aýdanyndaǵy oblystyq medısınalyq ortalyqtyń aýmaǵynan qurylysyn bastaý josparlanǵan. Eki mekemeni biriktirý ákimshilik-basqarý shyǵyndaryn da azaıtary sózsiz. Osylaısha únemdelgen qarajat jas mamandardyń eńbekaqysyn kóterýge jumsalady. Iаǵnı, medısınalyq qyzmet kórsetýmen qatar qarjy-sharýashylyq qyzmeti de ońtaılana túspek.
– Biz biletin Hafız Maqajanov atyndaǵy aýrýhananyń ataǵy alysqa ketken. Áıgili klınıkanyń osy ataýmen búginge deıin atqaryp kelgen qyzmetine toqtala ketseńiz.
– Hafız Maqajanov atyndaǵy oblystyq travmatologııa jáne ortopedııa ortalyǵy halyqqa qaltqysyz qyzmet kórsetip, qazirgi ýaqytta da ıgi jetistikterimen tanymal. Ortalyq travmatologııa men ortopedııa salalary boıynsha eresekterge de, balalarǵa da dıagnostıka jasap, emdeıtin biregeı medısınalyq mekeme. Klınıkada 14 ota zaly jumys isteıdi. Syrqattarǵa arnalǵan 248 oryn bar. Táýlik boıy jumys isteıtin stasıonar bir jyl ishinde 9 myńnan astam adamǵa joǵary deńgeıde mamandandyrylǵan medısınalyq járdem kórsetedi. Kúndiz-túni jumys isteıtin jaraqat beketi jyl ishinde orta eseppen 18 myńdaı pasıent qabyldaıdy.
Qazirgi klınıka zamanaýı tehnologııalarmen tolyq jabdyqtalǵan, halyqqa kórsetiletin medısınalyq qyzmettiń deńgeıi asa joǵary. Aıta ketý kerek, Qaraǵandy oblysynda egde jastaǵy adamdarǵa joǵary mamandandyrylǵan medısınalyq kómek kórsetýdi ortalyqtandyrý baǵdarlamasy qolǵa alynǵan. Bizdiń klınıkaǵa jetkizilgen egde jandardyń jambas býynyn endoprotezdeý, buǵattaıtyn ıntomedýlıarlyq osteosıntezdeý otalary shuǵyl túrde jasalady.
Klınıka quramynda, sonymen qatar kúndizgi stasıonar jumys isteıdi. Munda dárigerdiń táýlik boıy qadaǵalaýyn qajet etpeıtin, alaıda, taǵaıyndalǵan em sharalaryn úıde jasata almaıtyn pasıentter emdeledi. Olar aýrýhanaǵa kúndizgi ýaqytta kelip, qajetti emin alǵan soń úılerine qaıtyp otyrady.
Mamandandyrylǵan, joǵary tehnologııaly medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin arttyra túsý maqsatynda 2016 jyldyń kókteminde Temirtaý qalasynyń ortalyq aýrýhanasynan bizdiń ortalyq travmatologııa óz bólimshesin ashty. Al bıylǵy naýryz aıynda osy bólimsheniń bazasynda neırohırýrgııalyq kómekke basymdyq berilgen polıtravma bólimshesi jumys isteı bastady.
Qaraǵandy oblysynda qazirgi ýaqytta jaraqattaný, sýısıd jáne ýlaný kezderinde medısınalyq kómek kórsetýdiń biriktirilgen úlgisin engizý boıynsha Jol kartasy júzege asyrylýda. Osy baǵdarlamanyń úılestirýshisi bizdiń H.Maqajanov atyndaǵy klınıka bolyp otyr. Oblysta travmatologııalyq kómek kórsetilýiniń barysyna baqylaý jasap, monıtorıng júrgizý úshin Qaraǵandy oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastamasymen, oblystyq travmatologııa jáne ortopedııa ortalyǵynyń bazasynda 2017 jyldyń 1 qyrkúıeginen bastap Ahýaldyq ortalyq jumys isteı bastady. Bizdiń klınıka óńir halqyna travmatologııalyq jáne ortopedııalyq kómek kórsetý boıynsha monopolıst bolyp tabylady. Aýrýhana jergilikti halyqqa ǵana emes, elimizdiń basqa óńirlerinen keletin jandarǵa da qyzmet kórsetedi.
– Klınıkadaǵy jumystar barysynyń keleshegi qandaı? Eki emdeý mekemesiniń qosylýy medısınalyq qyzmetti damytýǵa qanshalyqty tıimdi?
– Klınıkalardy biriktirý óńirimizde neırohırýrgııa, nevrologııa, oftalmologııa jáne taǵy da basqa salalardy damytýǵa múmkindik beredi. Qazirgi ýaqytta jas mamandardy tartýdy kózdeıtin kadrlyq saıasatty júzege asyrý jumystary júzege asyrylýda.
Bir ǵana mysal, byltyr H.Maqajanov atyndaǵy klınıkaǵa buǵan deıin elordadaǵy jetekshi klınıkada eńbek etken gınekolog dáriger jumysqa turdy. Búginde ol gınekologııalyq patologııa kezinde qoldanylatyn az ınvazıvtik operasııa ádisterin belsendi túrde engize bastady.
Klınıkany medısınalyq qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etý jumystary da tolastaǵan emes. Epılepsııa jáne parkınson aýrýlaryna ota jasaýǵa qajetti jabdyqtardy jetkizýge kelisimshart jasasyp qoıdyq.
Alys-jaqyn shetelderden shaqyrylǵan mamandar oblystaǵy dárigerler úshin pasıentterdi tasymaldaý, bir mezette kóp adamǵa medısınalyq járdem kórsetý, qabyldaý bóliminiń jumysyn «Trıaj» halyqaralyq standartyna sáıkes uıymdastyrý joldary boıynsha sheberlik dáristerin ótkizedi. Sonymen qatar klınıkanyń qurylymdyq bólimsheleriniń basshylary úshin sapa menedjmenti júıesin jaqsartý baǵytyndaǵy semınarlar uıymdastyrylady. Bul sharalardyń bári, álbette, halyqqa kórsetiletin medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn arttyrýǵa septigin tıgizeri sózsiz.
– Zaman talabyna saı klınıkadaǵy mamandardyń biliktiligin arttyrýǵa kóńil bólinip otyratyn bolar?
– Árıne. Qyzmetkerlerdiń kásibı deńgeıin joǵarylatyp otyrý – klınıkanyń negizgi maqsattarynyń biri. Bizdegi ár mamannyń óz elimizdiń ǵana emes, shet memleketterdiń de úzdik klınıkalarynda biliktiligin arttyrý múmkindigi bar. Qyzmetkerlerimiz halyqaralyq konferensııalarǵa belsendi atsalysady. Klınıkamyzdyń ózinde de semınar, trenıng, sheberlik dáristerin uıymdastyryp, elimiz ben shet memleketterden mańdaıaldy mamandardy shaqyramyz. Munyń bári ǵylymı-tájirıbelik turǵydan ósýine oń yqpalyn tıgizip keledi. Klınıka Qaraǵandy memlekettik medısına ýnıversıtetimen tyǵyz qarym-qatynas ornatqan. Aýrýhana bazasynda jalpy hırýrgııa jáne travmatologııa kafedralary jumys isteıdi. Olarda stýdentter, ınternder men rezıdentter dáris alady. Qazirgi ýaqytta, úshjaqty kelisim negizinde, travmatologııa-ortopedııa, reanımatologııa-anestezıologııa, sáýleli dıagnostıka, hırýrgııa mamandyqtary boıynsha rezıdentýrada 16 adam oqyp júr. Ortalyq, sonymen qatar Qaraǵandy oblystyq joǵary medbıkelik kolledjiniń bazasy bolǵandyqtan, ortańǵy medısınalyq qyzmetkerlerdi, ásirese travmatologııalyq beıimdegi medbıkelerdi daıarlaý isine úles qosyp otyr.
Qaraǵandy oblysy boıynsha travmatologııa máselelerinde ádistemelik ortalyq bolyp tabylatyn bizdiń klınıka oblystyń basqa klınıkalaryna jańa tehnologııalar engizý sharalarymen de shuǵyldanady. Bul iske jumyldyrylǵan joǵary bilikti mamandardyń ekeýi medısına ǵylymdarynyń doktory bolsa, segizi – medısına ǵylymdarynyń kandıdaty.
– Medısına salasyndaǵy basshy, bilikti maman retinde memlekettik sıfrlandyrý baǵdarlamasyna degen kózqarasyńyz qandaı?
– Qaraǵandy oblysynyń densaýlyq saqtaý basqarmasy, «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynyń sheńberinde, elimizde alǵash bolyp emdeý mekemelerinde Keshendi medısınalyq aqparattyq júıeni qolǵa aldy.
Oblystaǵy stasıonarlar aýrýlar tarıhy men ambýlatorııalyq kartalardy elektrondy formatta toltyra bastady. Osy baǵdarlama arqyly medısınalyq qyzmetkerler qaǵazbastylyqtan qutyla bastady. Bul qyrýar ýaqytty únemdeıdi. Pasıentterdiń aýrý tarıhyn júrgizý kóp jeńildep, olardy kerek kezinde jedel taýyp alýǵa bolady. Dárigerler pasıent týraly málimetti elektrondy densaýlyq pasporty arqyly bile alady. Pasıentter de dárigerdiń qabyldaýyna elektrondy servıs arqyly óz betinshe jazylyp, aldyn ala belgilengen ýaqytta kelip, kezeksiz kire alady.
Sıfrlandyrý baǵdarlamasynyń aıasynda «DamýMed» mobıldik qosymshasy, ıaǵnı, pasıenttiń jeke kabıneti jasalǵan. Sol arqyly qabyldaýǵa aldyn ala jazylýǵa, dárigerdi úıge shaqyrtýǵa, laboratorııalyq zertteý nátıjelerin, resepter, eńbekke jaramsyzdyq paraǵyn alýǵa bolady. Aqparattyq júıe medısınalyq kómek sapasyn arttyryp, medısınalyq qyzmetkerlerdiń jumys tıimdiligin arttyrýǵa edáýir yqpal etti.
– Hafız Maqajanov atyndaǵy ortalyqtyń arnaıy saıtynda osy klınıkada emdelgen jandardyń rızashylyǵyn bildirip jazǵan hattary myńdap sanalady eken. Halyqtyń yqylasy men batasynan úlken baǵa bolmas. Árdaıym osy bıikten túspeı, jumystaryńyz jemisti bola bersin!
Áńgimelesken Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY
