Oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq, rýhanı, tehnıkalyq jáne ınjenerlik áleýetin paıdalanýǵa, jańa jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik bergen tarıhı sheshimnen keıin kóp uzamaı Elbasy Jarlyǵymen Túrkistan qalasynyń damý tujyrymdamasy da bekitilgen edi.
«Búgin, birinshiden, Túrkistan qalasynyń negizgi damý jobasyn bekitý úshin, ekinshiden, shahardy erkin ekonomıkalyq aımaq etip jarııalansyn degen Jarlyqtarǵa qol qoıdym. Aman bolsaq, 2-3 jyldyń ishinde Túrkistan jaınap, basqa qala bolyp, eńsesi kóterilip, bárimizdiń qýanyshymyzǵa ósip órkendeıtin bolady», degen edi Elbasy Túrkistan oblysyna kelgen resmı saparynda. Jarlyqtarǵa qol qoıylǵannan bergi ýaqytta kıeli qala kóp ózgerip, el maqtanyshyna aınalatyn irgeli nysandardyń irgetasy qalanýda.
Jańa oblys pen onyń ortalyǵyna qatysty tarıhı sheshimniń sharapatyn óńirdiń qarapaıym halqy sezine bastady. Búginde qurylys jumystary qarqyndy júrgizilip jatqan Túrkistan turǵyndarynyń turmys-tirshiliginde, qoǵam ómirine kózqarasynda oń ózgeris kóp. Kıeli qalanyń sáýletin damytý úsh baǵyt boıynsha júrgizilýde. Árbir baǵyttyń negizinde Túrkistandy elimizdiń rýhanı ortalyǵy retinde qalyptastyrý maqsaty jáne týrısterge sapaly qyzmet kórsetý men turǵyndarǵa jaıly turmystyq jaǵdaı jasaý jatqany anyq. Bas josparǵa sáıkes qala qurylysy men sáýleti júrgiziletin birinshi baǵyt boıynsha 88,7 gektar jerge ornalasqan Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesiniń mańyndaǵy «Tarıhı aımaqtaǵy» 18 nysan qaıta jańǵyrtylady. Tarıhı aımaqty jalǵap jatqan «rýhanı-mádenı ortalyq» aımaǵynda 9 nysan boı kóteredi. Búginde bul ekinshi baǵyt boıynsha ǵımarattardyń qurylysy bastalyp ta ketken, bıyl 4 nysan paıdalanýǵa berilmek. Úshinshi baǵyt aıasynda aýmaǵy 1350 gektar bolatyn ákimshilik-iskerlik ortalyqta 17 nysan salynýda, onyń 7-ýin bıyl paıdalanýǵa berý josparlanǵan. О́ziniń tarıhı qundylyǵyn saqtaı otyryp, zamanaýı úlgide qaıta jańǵyrtylyp jatqan oblys ortalyǵynda josparǵa sáıkes 89 nysannyń qurylys jumystary júredi.
Merzimi belgilenip, qarjysy qaralǵan árbir nysannyń sapaly salynýy jáne kestege saı júrgizilýi mańyzdy. Onyń ishinde turǵyn úı qurylysynyń alar orny erekshe. О́tken jyldyń ekinshi jarty- jyldyǵynda «Otyrar» shaǵyn aýdanynda «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha árqaısysy 60 páterden turatyn 5 qabatty 20 turǵyn úı salý josparlanǵan bolatyn. Búginde atalǵan turǵyn úı qurylysynyń 14-i salynyp, aıaqtalýǵa jaqyn. Al 6 turǵyn úıdiń qurylysy jýyq arada bastalmaq. Atalǵan turǵyn úılerdiń jobalyq-smetalyq quny 7 mlrd 440 mln teńgeni qurasa, aýmaǵy 7,4 gektar jerdi alyp jatyr. Qurylysty 7 merdiger mekeme júrgizýde. Bıylǵy birinshi jartyjyldyqta 660 páterli 11 kópqabatty turǵyn úı, al jyl sońynda 540 páterli 9 kópqabatty turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý josparlanǵan. Osy shaǵyn aýdanda, sondaı-aq jeke ınvestor esebinen kópqabatty 6 ıpotekalyq turǵyn úı salynýda. Bul úıler «7-20-25» baǵdarlamasy aıasynda paıdalanýǵa berilmek.
Ákimshilik iskerlik ortalyqta 7 qabatty kóppáterli 10 turǵyn úıdiń qurylysyna búgingi tańda 4,8 ga jer telimi bólingen, qajetti tehnıkalyq qujattary jınaqtalǵan. Qala turǵyndarynyń salamatty ómir saltyn ustanyp, sportpen aınalysýyna jaǵdaı jasaý maqsatynda 16 shaǵyn fýtbol alańy men tennıs korttaryn salý josparlanyp otyr. Osyǵan sáıkes, negizgi kósheler boıy men saıabaqtarda jalpy aýmaǵy 12,8 gektar bolatyn qolaıly jerler anyqtalǵan. Qalany aýyz sýmen qamtamasyz etý boıynsha Myrǵalymsaı jáne Biresik-Qantaǵy sý ken oryndarynyń qoryn qaıta baǵalaý úshin 6,6 mln teńge qarjy bólindi. Ákimshilik-iskerlik ortalyqty aýyz sýmen qamtamasyz etetin magıstraldyq sýaqqynyń qurylysyna bıýdjetten 2,1 mlrd teńge qarjy qaralyp, qurylys jumystary bastalǵan. Sonymen qatar gaz, jylý, jaryqpen qamtý boıynsha naqty jobalar júzege asyrylýda.
Tarıhı oryndar, áleýmettik nysandarmen qatar qala kórkine de erekshe mán berilýde. Bul oraıda qalanyń barlyq aýmaǵyndaǵy kópshilik oryndardy jańǵyrtý qolǵa alynǵan. Oblys ákimi О́.Shókeevtiń tapsyrmasyna sáıkes, halyq kóp shoǵyrlanǵan ortalyq kósheler boıynda gúlzarlar men alleıalardy kóbeıtý boıynsha birneshe demalys alańshalar salý kózdelip otyr. Osy oraıda qala ishindegi negizgi kósheler boıynan jalpy aýmaǵy 172,2 gektar bolatyn qolaıly jerler anyqtalǵan. Onyń ishinde B.Sattarhanov dańǵylynda ornalasqan eski jasandy kanaldyń boıy abattandyrylyp, 3 gektardy quraıtyn aýmaqta avtoturaq, sýburqaq, otbasylyq saıaly gúlzarlar salynady. Qazirgi tańda kópshiliktiń demalys ornyna aınalǵan «Rámizder alańy» osy gúlzarlarmen jalǵasady. Sondaı-aq qalanyń ár aýmaǵynan 10 gúlzar jasalady. Qala aýmaǵyn kógaldandyrý maqsatynda ótken jyldyń kúz aıynda kóshe boılaryna 46 myń túp aǵash, 500 myń túp qyzǵaldaq gúli egildi. Egilgen aǵashtardy qutaıtý maqsatynda 30-ǵa jýyq sý uńǵymasyn qazý josparlanyp, kúz aıynda 7 danasy qazylǵan-dy. Qalǵan uńǵymalardy qazý osy kóktemde jalǵasty. Sonymen qatar ortalyq aımaqta ortasha jóndeý jumystary júrgiziletin kóshelerge, jańadan salynatyn gúlzarlarǵa jáne qoldanystaǵy saıabaqtar men gúlzar, alleıalarǵa jyl sońyna deıin 1 mıllıon túp gúl, 100 myń túp aǵash otyrǵyzyldy. Shamamen qala ishinde 42 shaqyrym kóshege jaryqtandyrý, trotýar salý jumystary júrgizilmek. Klımaty qurǵaq, shóldi, jaz mezgili uzaq bolatyn Túrkistandy kógaldandyrý maqsatynda eń aldymen sýlandyrý júıesin jetildirý mańyzdy. Bul oraıda jazdyń aptap ystyǵynda egilgen aǵashtar men gúlder, shalǵyndarǵa sý jetkizý úshin qalanyń birneshe baǵytynan keletin kanaldardy kúrdeli jóndeýden ótkizip, qala ishindegi lotok aryqshalarǵa sý tartý jumystary júrgizilýde. Al Túrkistannyń kireberis qaqpasyn qalamen jalǵap jatqan, uzyndyǵy 5 shaqyrymdy quraıtyn Bekzat Sattarhanov dańǵylyn 6 jolaqty etip keńeıtý jumystaryn bıyl qazan aıynda aıaqtap, el ıgiligine berý josparlanǵan.
Qala ákimi Álipbek О́serbaevtyń málimdeýinshe, halyqqa qyzmet kórsetip jatqan 9 bazar, 8 saýda qatarynyń kópshiliginde tıisti talaptarǵa tolyq sáıkes keletin saýda alańdary joq. Sondyqtan da 80 paıyzy modernızasııalaýdy qajet etedi. «Kásipkerler men saýdagerler talapqa saı keletin 1200 bos saýda orny bar «Altyn bulaq» bazaryna kóshirildi. Bazar ıesimen memorandým arqyly saýda jasaýshy azamattarǵa jeńildikter (2 aıǵa deıin tegin saýda oryndaryn usyný) qarastyrylǵan. Qaladaǵy qoǵamdyq kólikterdiń 9 baǵyty «Altyn bulaqqa» qaraı baǵyttalǵan. Sonymen qatar qala aýmaǵyndaǵy bazarlardy jáne nysanaly maqsatyna sáıkes kelmeıtin saýda alańdaryndaǵy saýda núktelerin bir júıege keltirý maqsatynda qala syrtynan qurylys materıaldary jáne kıim-keshek, azyq-túlik taýarlary jáne avtoturaq úshin 50 gektar jer belgilendi. Onyń 17 gektary Qyzylorda, 15 gektary Kentaý jáne 18 gektary Sháýildir baǵytynda. Búgingi tańda saýda alańdaryn kóshirý týraly bazar basshylarymen memorandým túzilgen. Sonymen qatar osy baǵyttaǵy josparly jumystardyń qatarynda Túrkistan qalasy aýmaǵynda kóshpeli saýdany júzege asyrý úshin arnaıy bólingen oryndarda stasıonarly emes saýda alańdaryn bekitip, «Kóshedegi 1000 saýda núkteleri» jobasyn júzege asyrý kózdelip otyr», deıdi qala ákimi.
Túrkistanda týrızm, qurylys jáne óndiris salalaryndaǵy bıznesti órkendetý úshin qolaıly jaǵdaı qalyptastyratyn arnaıy ekonomıkalyq aımaq qurý baǵytynda da birqatar jumys atqarylǵan. Mysaly, ekonomıkalyq aımaqqa 365 gektar aýmaq jáne daıyn ınfraqurylymy bar 35 gektar jer bólingen. О́nerkásiptik qosalqy aımaǵyn Túrkistan qalasynan Kentaý qalasyna kóshirý týraly Úkimet qaýlysynyń jobasy tıisti mınıstrliktermen kelisilgen. О́ńirdiń áleýeti eskerile otyryp, sondaı-aq ekonomıkany ártaraptandyrý jáne oblystyń tehnologııalyq damýy maqsatynda, arnaıy ekonomıkalyq aımaq qyzmetiniń basym túrleriniń tizimin keńeıtý boıynsha jumystar júrgizilýde. Jalpy búginde qala ákimdigi tarıhı sheshim aıqyndaǵan uly maqsat-mindetterdi júzege asyrýda aıanbaı qyzmet etip keledi. Qalada jańa baǵyttaǵy týrıstik nysandar da kóbeıe túspek. Oblystyń ortalyǵy bolǵanyna da bir jyl tolǵaly otyrǵan kóne qala Túrkistannyń damý baǵytyna kóptegen ózgeris engizilip, naqtylanǵan maqsatty jobalar kezeń-kezeńimen júzege asyrylýda.
Túrkistan oblysy
