2019 jylǵa deıin testileýge 1 mıllıon 800 myńǵa jýyq adam qatysqan. 169 tapsyrý pýnktinde ótetin testileýge qatysýǵa 117 242 adam ótinish bergen.
UBT-diń formatynda ózgeris joq, ıaǵnı bes pán boıynsha 120 suraq (20+20+20+30+30=120 tapsyrma) beriledi. Pánderdiń úsheýi mindetti jáne talapkerdiń joǵary oqý ornyna tapsyratyn mamandyǵyna baılanysty eki beıindik páni boıynsha suraqtar beriledi. Matematıkalyq saýattylyq, oqý saýattylyǵy jáne Qazaqstan tarıhy pánderi – mindetti, árqaısysynda 20 suraq bolyp, bir durys jaýap – bir upaı. Beıindik pánder boıynsha synaq tapsyrýshy otyz suraqtyń jaýabyn durys sheshýi kerek. Úshinshi jyl qoldanylatyn jańa formattyń jańalyǵy – talapker tańdaý pánderiniń sońǵy on suraǵynan bir nemese birneshe jaýap nusqalaryn tabýy kerek. Tańdalǵan jaýap nusqalarynyń barlyǵy durys bolsa, 2 upaı beriledi. Abıtýrıent osylaısha otyz suraqtan 40 upaı jınaıdy. Barlyq pánder boıynsha maksımaldy ball – 140. Shekti ball – 50.
Format ózgermegenimen, túlekterge beriletin múmkindikter sany artty. Bıyldan bastap mektep bitirýshiler synaqty tórt ret (qańtar, naýryz. maýsym jáne tamyz aılarynda) tapsyra alady. Qańtar men naýryz aılarynda tapsyrylǵan synaq nátıjeleri boıynsha joǵary oqý ornynyń aqyly bólimine túse alady. Al, maýsym aıyndaǵy testileý talapkerge oqý grantyn jeńip alý konkýrsyna qatysýǵa múmkindik beredi.
Test tapsyrýǵa ótinish bergen jandardyń 72 paıyzy – mektep túlekteri, 20 myńnan astamy kolledj jáne sheteldik bilim berý uıymdarynyń bitirýshileri. Sondaı-aq UBT-di kolledjden keıin tapsyrýshylarǵa da birqatar jeńildik kórsetilip otyr. Mysaly, olar bitirgen mamandyǵy boıynsha JOO-da aqyly negizde oqýǵa túsem dese, UBT-dan bosatylyp, tek emtıhan tapsyrady.
Bıyl granttar bilim baǵdarlamalarynyń toptary boıynsha beriledi. Grantqa qujat tapsyrǵanda talapker bilim baǵdarlamalarynyń toby boıynsha ótinish beredi, al grant jeńip alǵannan keıin oqý ornyn jáne sol toptyń ishindegi naqty baǵdarlamany tandaıdy.
Osyndaı jeńildikter jasalyp, ózgeris engen on bir jylǵy bilim synalatyn synaqty talapkerlerdiń 75,3 paıyzy qazaq tilinde, 24,6 paıyzy orys, 0,1 paıyzy aǵylshyn tilinde tapsyrady.
Talapkerge keńes
UBT – bilimdi tekserýshi qural ǵana. Synaqtan súringenderge ómirden túńilýge bolmaıdy, óıtkeni UBT barlyǵyn sheshpeıdi. Qobaljý men qorqýdy sezinip júrgen jas túlek, aýdıtorııada ózińe berilgen 3 saǵat 50 mınýtty tıimdi jumsaýǵa tyrys. Aldymen jaýabyn biletin suraqtardy belgileýge, sheshimin taba alatyn esepterdi sheshýge barlyq mamandar men UBT-di basynan ótkergen ár azamat keńes beredi.
Sonymen qatar testileýdiń aldynda mıdy demaldyrǵan durys. Mı tynyqqan kezde jaqsyraq jumys isteı bastaıdy. Úıden tańǵy as iship shyǵý da mańyzdy. V, S dárýmenderine baı jemis-jıdektermen, kókónistermen tamaqtanǵan jón. Grek jańǵaǵy este saqtaý qabiletin jaqsartady. Kúsh-qýat beretin taǵamdar – jaqsy ball jınaýdyń sharttarynyń biri desek, artyq aıtqandyq bolmas.
Testileý kezinde anyqtama kitapshalary men uıaly telefondy qoldanýǵa tyryspaý kerek. Ol oıdy bólip, suraqtardyń sheshimin tabý úshin oılanýǵa múmkindik bermeıdi.
«О́zińe sen, ózińdi alyp shyǵar,
Aqylyń men eńbegiń eki jaqtap» dep Abaı atamyz aıtpaqshy, ózimiz ben bilimimizge sengen durys. Endeshe, úlken joldyń aldyndaǵy jas túlek, sát sapar!
Ásem TAŃATAR,
