Sharaına
Beısenbi, 13 maýsym 2013 2:00
О́zenderin ońtústikten soltústikke burýda
Qytaı ózindegi ózenderdi ońtústikten eldiń soltústigindegi qurǵaqshylyq aýmaqtaryna burý jónindegi jobanyń alǵashqy kezeńin aıaqtady. Bılik tórt aı bederinde asa iri Iаnszy, sondaı-aq Hýaıhe, Hýanhe jáne Haıhe ózenderi sýlarynyń bir bóligin soltústikke buratyn arnalar jelisin turǵyzbaq bolyp otyr.
Beısenbi, 13 maýsym 2013 2:00
О́zenderin ońtústikten soltústikke burýda
Qytaı ózindegi ózenderdi ońtústikten eldiń soltústigindegi qurǵaqshylyq aýmaqtaryna burý jónindegi jobanyń alǵashqy kezeńin aıaqtady. Bılik tórt aı bederinde asa iri Iаnszy, sondaı-aq Hýaıhe, Hýanhe jáne Haıhe ózenderi sýlarynyń bir bóligin soltústikke buratyn arnalar jelisin turǵyzbaq bolyp otyr.
Osylaısha eldegi eń iri Iаnzsy ózeni sýynyń bir bóligi Hýanhe ózeniniń arnasy arqyly Soltústik Qytaıǵa jetkiziletin bolady. Osy marshrýt boıynsha jylyna shamamen 1,5 mlrd. tekshe metr sý jetkizilmek. «О́zenderdi burý» jobasynyń jalpy quny 81 mlrd. dollardy quraıdy. Osy baǵyttaǵy barlyq jumystardy 50-60 jylda aıaqtaý josparlanǵan. Belgilengen aralyqta 1,3 myń shaqyrymdyq arnalar tartylmaq.
Eki Koreıa bir-birimen baılanysyn úzdi
Phanmýndjom baılanys arnasy Soltústik jáne Ońtústik Koreıa arasynda kelissózder bolmaıtyny týraly habarlanǵan kúnniń ertesine baılanysyn úzdi. Biz tańerteńgi saǵat 9-da baılanysqa shyǵýǵa tyrysqan edik, biraq Soltústik jaýap bermedi, dep málimdedi Ońtústik Koreıa ókili.
Soltústik jáne Ońtústik Koreıa arasyndaǵy baılanys jelisi ústimizdegi jyldyń 11 naýryzynda úzilip, ekijaqty kezdesý ótkizýge ýaǵdalasylǵan kúnniń erteńinde, ıaǵnı 7 maýsymda qaıta jalǵasqan bolatyn. Al 11 maýsymda Ońtústik Koreıa kelissózderge qatysýshy soltústik ókilderiniń sanyn azaıtý týraly sheshim qabyldaǵannan keıin KHDR Seýlge delegattar jiberýden bas tartqan edi. Alty jyldan sońǵy mınıstrler deńgeıindegi eki el arasyndaǵy eki kúndik kelissózder Seýlde 12-13 maýsym kúnderi ótýi tıis bolatyn.
Tasqynnan kelgen shyǵyn teńdessiz
Germanııadaǵy sý tasqynynan kelgen shyǵyn kólemi 12 mlrd. eýro dep baǵalanyp otyr. Al zardap shekkenderge saqtandyrý kompanııalary tóleıtin ótemaqy somasy 2,5-3 mlrd. dollardy quramaq. Zardap shekken aýdandardaǵy kóptegen turǵyndardyń saqtandyrý polısteri de joq kórinedi.
Buǵan deıin sarapshylar nóser jańbyrlar týyndatqan tabıǵat apatynan kelgen ekonomıkalyq shyǵyndy 6 mlrd. eýro dep baǵalaǵan edi. GFR kansleri Angela Merkel sý tasqynynan zardap shekkenderge federaldyq bıýdjetten 100 mln. eýro kóleminde kómek kórsetiletinine ýáde berdi. Sońǵy málimetterge súıensek, Dýnaı ózenindegi sý deńgeıi tómendeı bastaǵan. Esesine Elba ózeni burynǵysynsha eldiń soltústik-shyǵysyna áli de qaýip tóndirip otyr. Ortalyq Eýropada topan sýdan qaza tapqandar sany 18 adamǵa jetkenin aıta keteıik.
Álemdegi eń jyldam poıyz synaldy
Japonııada qazirgi kezdegi álemdegi eń júrdek poıyzdy alǵash ret synaqtan ótkizý úderisi tabysty aıaqtaldy. «Maglev» poıyzy saǵatyna 584 shaqyrym jyldamdyqpen júrýge qabiletti. Alaıda, alǵashqy synaq barysynda saǵatyna 500 shaqyrym jyldamdyqpen júrýge ǵana qol jetkizilgen.
Adam tańǵalarlyq jyldamdyq magnıtti jastyq esebinen júzege asyrylady. Poıyz relsterge esh jeri tımeı, magnıttiń ústinde júıtkıdi. Ol tek aerodınamıkalyq qarsylyq nátıjesinde ǵana tejeledi. Al alǵashqy synaq Iаmanası prefektýrasynda 5 vagonnan turatyn poıyz quramymen ótkizilgen. 2027 jyly mundaı poıyz Tokıo men Nagoıa arasyn baılanystyrady dep josparlanypty. Atalǵan qalalar bir-birinen 350 shaqyrym jerde jatsa, poıyz ony 40 mınót ishinde eńsere alady.
Áıelimen ajyrasý ádetke aınalǵandaı
Reseı prezıdenti Vladımır Pýtınniń zaıybymen ajyrasyp jatqany týraly aqparattyń búginde shyndyqqa aınalǵany belgili. Bul ádet búginde álemdegi joǵary laýazym ıelerin shyrmaı bastaǵandaı. Buǵan Chehııa premer-mınıstri Petr Nechastyń zaıyby Radkamen ajyrasý týraly sheshimi naqty dálel bolyp tabylady.
Chehııalyq erli-zaıyptylar mundaı sheshimge 25 jyl otasqandaryna qaramastan baryp otyr. «Biz otbasylyq ómirimizdi úılestirýge umtyldyq, biraq odan esh nátıje shyqpady. Sondyqtan ajyrasqan jón dep sheshtik. Alaıda, bir-birimizge degen syılastyǵymyzdy saqtap qalýǵa tyrysatyn bolamyz», deıdi Nechas. Olardyń 4 balasy bolsa, eki kenje qyzdary áli kámeletke tolmapty. Premerdiń sózine qaraǵanda, olar analarymen qalady, al ol qyzdarynyń bilim alýlaryna kómektesedi.
Jer betindegi eń qart turǵyn kóz jumdy
Jerdegi eń uzaq jasaǵan turǵyn retinde Gınnestiń rekordtar kitabyna engizilgen japonııalyq Dzıroemon Kımýra 116 jasynda qaıtys boldy. Ol tabıǵı sebeptermen kóz jumǵan. Dzıroemon Kımýra 1897 jyldyń 19 sáýirinde týypty.
Munyń aldyndaǵy eń uzaq jasaǵan turǵyn retinde Danııadan AQSh-qa qonys aýdarǵan Krıstıan Mortesen sanalyp kelgen-tin. Ol 1998 jyly qaıtys bolǵan edi. Al Kımýranyń qazasynan keıin Gınnestiń rekordtar kitabynyń nusqasy boıynsha álemdegi eń kóp jasaǵan adam ataǵy kelesi bir Japonııa turǵyny Mısao Okavege aýysty. Bul keıýana 115 jasta. Osy jerde atap kórsetetin bir jáıt – Gınnestiń rekordtar kitabyna óziniń jasyn qujatymen dáleldeı alǵan adam ǵana engiziledi.
Qysqa qaıyryp aıtqanda:
*Sońǵy táýlikte Túrkııanyń Ystambul qalasyndaǵy Taksım alańynda ereýilshiler men polısııa arasyndaǵy qaqtyǵys qaıta jalǵasty. Bılik alańdy qalaı da tazalaýǵa kúsh salmaq. Al el premeri Redjep Taıyp Erdoǵan ereýilshiler jetekshilerimen kezdesý ótkizbek.
*Avstrııanyń bitimgershilik áskerleri Gollan bıiktigin tastap shyǵa bastady. Bıiktiktegi 380 soldattyń 20-sy qazirdiń ózinde Izraıl aýmaǵyna kelip kirgen. Alǵashqy 60-80 bitimgershi otanyna búgin oralýy tıis. Mundaı sheshimdi sondaı-aq Kanada men Japonııa kontıngenti de qabyldaǵan. Mundaı shuǵyl sheshimderge bitimgershilerge shabýyldardyń jıilep ketkeni sebep bolyp otyrsa kerek.
*Fınlıandııanyń qorǵanys mınıstrligi Reseıdiń eki áskerı ushaǵy eldiń áýe keńistigin buzdy degen kúdik bildirdi. Keshe osyndaı resmı málimdemeni Fınlıandııanyń qorǵanys mınıstrligi taratty. Dabyl qaǵylyp, eldiń áskerı-áýe kúshteriniń ushaqtary aspanǵa kóterilgen. Oqıǵanyń basqa egjeı-tegjeıi naqtylanbaıdy.
Internet materıaldary negizinde ázirlendi.
