Qazaqstan • 20 Maýsym, 2019

UBT-2019: qandaı ózgeris bar?

360 retkórsetildi

Búgin elimizde Ulttyq biryńǵaı testileý (UBT) bastaldy. Bıylǵy naýqannyń byltyrǵydan qandaı ereksheligi bar? Talapkerlerdi tosqan jańalyqtar nendeı?

Osymen 16-shy ret ótkizi­letin synaq 30 maýsymǵa deıin jal­ǵasady. Testileýde baq sy­naý­­shylardyń basym bóligi – bıylǵy mektep bitirýshi túlek­ter, 17,8 paıyzy – ótken jyl­dardaǵy mektepter men kolledj­derdiń túlekteri.

Bilim jáne ǵylym mınıstrli­giniń málimetine súıensek, UBT tapsyrýǵa nıetti mektep bitirý­shi­lerdiń belsendiligi byl­tyr­ǵy­­­men deńgeıles. Byltyr testi­leý­degi suraq­tar­dyń 50%-y ja­ńar­tylsa, bıyl 30 paıyzy jańartyldy.

Grant bólinisi. 2019 jylǵy úmit­kerlerge 51 085 grant bólin­di, bul byltyrǵymen salys­tyr­ǵanda (53 594 grant) eki jarym myńnan astam grantqa az. Jalpy, grant bólinisi bolashaqta qandaı mamandyqtarǵa suranystyń joǵary ekenin kórsetedi. Sonyń bir aıǵaǵy bıyl óner salasyn tańdaǵandardyń aıy ońynan týýy ábden múmkin. 2018 jyly óner salasy mamandyqtaryna nebári 300 grant bólinse, bıyl 1315 orynǵa, ıaǵnı bes esege art­qan. Bul – tamasha múmkindik.

Esesine bıyl Aqparattyq-kom­mýnıkasııalyq tehnologııa­lar (5977) men ınjenerlik ma­man­dyqtarǵa (15011) bólin­gen grant sany byltyrǵy tehnı­ka­lyq jáne tehnologııalyq maman­dyqtarǵa berilgen 24 737 orynǵa jetpeıdi.

Taǵy bir kóńil qýantarlyq ósim shetelden kelgen etnostyq qazaqtarǵa bólingen granttarǵa qatysty.

2018 jy­­ly memlekettik bilim berý granttaryn shetel­degi qa­zaq dıas­pora­sy­nyń 862 óki­li ıelense, bıyl osyn­daı úmit­­kerlerge 2450 grant bóli­nip otyr. О́ıtkeni bilim alý arqyly elge bir taban jaqyndaýdy qalaıtyn qandas­tarymyzdyń qatary artyp keledi.

Bir aıta keterligi, bıyl pedago­gıka­lyq mamandyq­tarǵa beriletin grant sany byltyrǵyǵa qaraǵanda 4 myń­ǵ­a jýyq orynǵa azaıdy.

Tórt márte test tapsyrady. Bıyl­ǵy jańalyqtardyń ishindegi eń negiz­gileri retinde talapkerlerdiń jyl basynan beri 4 ret synaq tap­syrýǵa múmkindik alǵanyn atap ótken jón. Byltyr bul múmkindik tek eki ret beril­di. Iаǵnı, maýsym aıyn­da grant úshin, al tamyz aıynda shektik ball jınaý arqyly aqyly negizde oqýǵa túsý úshin berilgen bolatyn. Al bıylǵy qańtar, naýryz jáne tamyz aılaryndaǵy testileýge qatysý úshin bel­­gilengen somany tólep, sy­naqqa qatysyp, sol arqyly elimizdegi JOO-lardyń kez kelgenine aqyly oqýǵa túsýge bolady. Sonyń nátıjesi bo­ıynsha arnaıy sertıfıkat beriledi, biraq ol grant alýǵa jaramaıdy. Al grantqa túsýdi tek maýsym aıyndaǵy synaq qorytyndysy ǵana sheshedi.

Test tapsyrmaı túse­tinder. Ta­ǵy bir jańalyq: endi aqyly negizde oqý­ǵa túsetin kolledj túlekteri UBT tap­syr­maıdy. Biz joǵaryda bıylǵy úmitkerlerdiń 20 862-si, ıaǵnı 17 pa­ıyzdan astamy – ótken jyldardaǵy mektepter men kolledjderdiń túlek­teri ekenin jazdyq. Olar – grantqa tala­sýshylar, sondyqtan aqsha tólep oqý­ǵa múddeliler ǵana test tapsyrmaıtynyn eskergen jón.

Múmkindik. Magıstra­týradaǵy keıbir talaptar endi bakalavrıatta grant alýǵa paıdalanylmaq. Máselen, magıstrant ataný úshin aldymen shet tilinen synaq tapsyrý kerek. Al eger úmitkerdiń qolynda IELTS sekildi ha­lyqaralyq sertıfıkaty bolsa, birden ekinshi kezeńge eń joǵary ball jınap ótedi. Osy talap bakalavrıatqa túsý erejelerine bekitildi, óıtkeni jyl saıyn shet tiline jáne soǵan sáıkes mamandyqtarǵa suranys artyp keledi, sondaı-aq UBT-ny taza aǵylshyn ti­linde tapsyrýǵa nıet­tiler­diń de qatary kóbeıýde. Osy­ny eskergen mı­nıstrlik ha­lyq­aralyq sertıfıkattary bar nemese shet tilin biletini rastalǵan tulǵalar shet tili páninen test tapsyrmaıtynyn, olarǵa avtomatty túrde eń joǵarǵy 40 ball beriletinin habarlady. Qosa keteıik, bıyldyń ózinde halyqaralyq sertıfıkat ıelengen túlekterdiń sany 708-ge jetken kórinedi.

Erekshe qujat. Barlyq bitirý­shilerge testileýdiń qo­rytyn­dysy kór­­setilgen ser­tıfıkatpen qosa mańyzdy málimetter jazylǵan arnaıy qujat berilmek. Osy ar­naıy paraqshada qujat ótkizýge bolatyn bilim berý baǵdarlamalarynyń tizi­mi, bólingen granttar sany, ótken jyl­dary ótkizilgen oryndar bo­ıynsha konkýrstyń qorytyndysy kórse­tiledi. Sondyqtan bul qujatqa erekshe nazar aýdarǵan artyq bolmaıdy.

Taǵy bir jańalyq – jańa klassıfıkator engizilgeni. Soǵan oraı granttar bilim berý baǵdarlamalarynyń topta­ryna bólinedi. Aıtalyq, «Aq­parat­­tyq tehnologııa­lar» toby bar, ol aqpa­rattyq júıeler, blokcheın, big-data, ınformatıka, jal­py kompıýterlik bilim berý baǵdar­lamalaryn qamtıdy. Endi osy «Aq­parattyq teh­nologııa­lar» tobyna 500 grant bólinse, granttardyń kon­kýr­syna joǵarydaǵy topty tań­daǵan úmitkerler ǵana qatysa alady. Soǵan sáıkes grant ıegeri ýnıversıtetke túskende atalǵan toptyń bilim berý baǵdarlamasyn tańdaıdy jáne sol boıyn­sha oqıdy.

Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov ótken senbi kúni bolǵan Úkimet otyrysynda testileý ótetin barlyq aýdıtorııalardyń uıa­ly baılanysty báseńdetetin quryl­ǵylarmen, beınekameralarmen 100% jabdyqtalǵanyn, UBT ótkiziletin pýnkt­terde beınetrans­lıasııa jasaıtyn monıtorlar­ or­na­tylǵanyn málimdegen bolatyn. Elimizdegi bas pedagogtyń esker­týinshe, talapker­lerdiń syrttan qan­daı da bir kómek kútýi nemese daıyn jaýaptardy paı­da­lanam deýi nátıjesiz bolmaq. Sol sebepti bilimine sengender utyp, zań buzǵandar granttan tutylady. Aı­­ta keteıik, jedel aqparat almasý maqsatynda mı­nıstrliktiń jáne Ult­tyq tes­tileý ortalyǵynyń call-ortalyqtary byltyrǵydaı turaqty túrde jumys isteıdi.

Sońǵy jańalyqtar

Mańǵystaýda «ANTIKOR ORTALYGY» ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 11:38

Tennıs: Elena Rybakına fınalda

Tennıs • Búgin, 08:52

Basty aqparat (21.02.2020)

Vıdeo • Keshe

Uqsas jańalyqtar