Quqyq qorǵaý qarymy artpaq

Beısenbi, 10 qańtar 2013 7:42

Elimizdiń quqyq qorǵaý organdary úshin jańa jyl ulttyq quqyqtyq júıeni jańǵyrtýdyń kezekti kezeńi bolmaq. Elbasynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty halyqqa Joldaýynda quqyq qorǵaý máselesi joǵary deńgeıde aıtyldy. Onda eńbektegen sábıden bastap, eńkeıgen qartqa deıin adamdardyń quqyqtarynyń qorǵalýy qatań nazarǵa alyndy.

Beısenbi, 10 qańtar 2013 7:42

Elimizdiń quqyq qorǵaý organdary úshin jańa jyl ulttyq quqyqtyq júıeni jańǵyrtýdyń kezekti kezeńi bolmaq. Elbasynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty halyqqa Joldaýynda quqyq qorǵaý máselesi joǵary deńgeıde aıtyldy. Onda eńbektegen sábıden bastap, eńkeıgen qartqa deıin adamdardyń quqyqtarynyń qorǵalýy qatań nazarǵa alyndy.

Bul maqsatqa qol jetkizý barysynda, tipti, eń usaq degen zań buzýshylyqtar úshin de jaza kúsheıtilmek. Sondyqtan da bıyldan bastap, ulttyq quqyqtyq júıeni jańǵyrtýdyń kezekti kezeńi bastalýy kerek. Bul tek ulttyq múddelerdi ǵana qorǵap  qoımaı, sonymen qatar, qarqyndy damyp otyrǵan halyqaralyq quqyqtyq ortamen de úılesýge tıis. Demek, quqyqtyń barlyq bazalyq salalarynda bizdiń quqyq júıemizdiń básekelestigin arttyrý jóninde júıeli sharalar qabyldaý tapsyrylatyndyǵyn Memleket basshysy qadap aıtty.
Árıne, bul úshin áýeli elde kez kelgen tár­tip­sizdikke múldem tózbeýshilik úrdisi qalyp­ta­sýy tıis. Damyǵan qoǵam elde ornaǵan birdeı tártip pen rettilikten, tazalyqtan bastaý alady. Sondyqtan da Elbasy biz eń usaq quqyq buzý­shy­lyqpen, buzaqylyqpen, mádenıetsizdikpen ymyraǵa kelmeýimiz kerektigin, óıtkeni, osynyń ózi-aq qoǵam tynyshtyǵyn buzyp, ómirdiń sapasyna selkeý túsiretindigin jetkizdi. Aınadaı jarqyraǵan kóshede ketip bara jatyp shylym shegý, onyń tuqylyn kez kelgen jerge tastaı salý, túkirý, qaqyryný, kólik terezesinen kóshege qoqys laqtyrý munyń bári tártipsizdik, sonyń ishinde ózgeniń quqyn taptaý degen sóz. Al muny boldyrmaý quqyq qorǵaý organdarynyń mindeti. Sondyqtan da tártipsizdik pen betimen ketýshilikti seziný odan da eleýli qylmystarǵa jol ashatyny eskerile otyryp, qoǵamdyq oryndardaǵy buzaqylyq áreket úshin jeke is qaǵazynda jáne rezıýmede mindetti túrde kórsetiletin jáne jumysqa qabyldaý, qyzmet satysy boıynsha ósirý kezinde eskeriletin jaza qoldaný da engiziletini anyq.
Bul oraıda osy zańdylyqtardyń oryndalýyn prokýratýra organdary qadaǵalaıtyn bolady. Máselen,  memlekettik apparat bıznes-qa­ýym­dastyqpen ózara is-qımyldyń jańa júıesin qu­ratyndyǵyna baılanysty endi prokýratýra organdarynyń bıznesti zańsyz aralasýdan qor­ǵaý boıynsha júrgizip otyrǵan jumystary kásipkerlerdiń quqyqtary buzylýynyń aldyn alýǵa baǵyttalatyn bolady. Burynǵy zańnamalar negizinde daıyndalǵan kodekster búginde eskirip qaldy, endi barlyq quqyq qorǵaýshylar aldyna Qylmystyq is júrgizý, Qylmystyq, Qylmystyq-atqarýshylyq jáne Ákimshilik quqyq-buzýshylyq týraly 4 negizgi kodeksti adam quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keltirý jónindegi jaýapty mindet qoıyldy. Bul ózekti zań aktileriniń qabyldanýy qylmystyq sot isin júrgizýdi jáne eń aldymen, qylmysqa qar­sy memlekettiń kúres saıasatyn tujyrymdyq tur­ǵydan jańǵyrtady, sóıtip azamattar quqyqtaryn qazirgi syn-qaterlerge óz dárejesinde áreket jasaıtyndaı deńgeıge kóteretindigin mamandar da aıryqsha aıtýda. Buǵan qosa tártipsizdikke múldem tózbeýshilik prınsıpi, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtý jáne tıisti zańnamalyq bazany jetildirý memleket damýynyń mańyzdy baǵyttary retinde aıqyndalmaq. Máselen, jemqorlarǵa qarsy kúres túbegeıli kúshine enip, jáne soǵan saı tıisti zańnamalyq baza jetilgen soń qazirgi mıyǵynan kúlip júrgen sybaılastardyń sońǵy saǵaty soǵatyny anyq. Soǵan sáıkes aldaǵy kezeńde ana men balany qorǵaý, sondaı-aq, otbasy jáne neke salasyndaǵy zańnama túbegeıli qaıta qaralady.
Osy negizgi zańnamalyq aktilerdi qabyldaý qyl­mystyq sot óndirisin túbegeıli jańartady jáne qazirgi bizdiń quqyqtyq júıemizdi zaman talabyna sáıkesinshe jaýap berýge múmkindik beretin jańa sapalyq deńgeıge kóteredi. Sondaı-aq, quqyq qorǵaý organdary men arnaıy qyzmetterdi odan ári reformalaý jóninde jaýapty mindetter júkteldi. Osyǵan oraı quqyq qorǵaý organdarynyń Kadr saıa­saty tujyrymdamasyn ázirleý, sondaı-aq, osy máselelerdi sheshý úshin Joǵary attestattaý komıssııasy bazasynda quqyq qorǵaý organdaryndaǵy kadr saıasaty jónindegi turaqty jumys isteıtin qurylym qurý, quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdar jetekshileriniń Prezıdenttik rezervin qalyptastyrý quqyq qorǵaý júıesin odan ári jańǵyrtý baǵdarlamasynda kórinis tappaq.

Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».