Ekonomıka • 27 Maýsym, 2019

Salyq júıesi jetildiriledi

203 retkórsetildi

Keshe Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary – Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov 2018 jylǵy jáne 2019 jyldyń mamyryna deıingi atqarylǵan jumystar týraly halyqqa esep berdi.


Á.Smaıylovtyń aıtýynsha 2019 jyldyń qańtar-mamyr ara­lyǵynda memlekettik bıýdjettiń kirisi – 105,4%, respýblıkalyq bıýd­­jet – 102,7%, jergilikti bıýdjet – 113,4%-ǵa oryndaldy. О́t­ken jyldyń alǵashqy bes aıymen sa­lystyrǵanda memlekettik bıýd­jet – 510 mlrd teńgege, res­pýb­lı­ka­lyq bıýdjet – 450 mlrd teńgege, jergi­lik­ti bıýdjeti 60 mlrd teńgege ósti.

– 2018 jyldyń qorytyndysy boıynsha Ulttyq qordaǵy qa­rajat 26,1 trln teńgege jetti. So­nyń ishinde byltyr 5,8 trln teń­ge tústi. 3,2 trln teńge mu­naı sektoryndaǵy kompanııa­lar tólegen tikeleı salyq bol­­sa, qalǵan 2,5 trln teńge ınves­tı­sııa­lyq tabystan túsip otyr. Taǵy 21,6 mlrd teńge ózge de kiris kózderinen keldi, – degen mınıstr 2018 jyly respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterdiń tıisinshe 99,8% jáne 99,7%-ǵa oryndalǵanyn, bıýdjettiń shamamen 50%-y áleýmettik salaǵa tıesili bolǵanyn aıtty.

Kásipkerler qatary kóbeıdi. Byltyr salyq tóleıtin zańdy tulǵalar sany 367,2 myńnan 409,1 myńǵa ulǵaıypty. Al je­ke kásipkerler sany 1140,4 myń­­nan 1183,4 myńǵa jetken. Sh­a­ǵyn jáne orta bıznes sýbek­tileri tólegen salyq aldyńǵy jyl­daǵydan 25%-ǵa kóbeıip, 3 trln 384 mlrd teńgege jetti. Shı­kizattyq emes sektordan túsken salyqtyq túsimder 16%-ǵa artyp, 5 trln 820 mlrd teńge boldy. Mınıstrdiń aıtýynsha, ju­mys­kerlerine jalaqy men jeke tabys salyǵyn tólep otyr­ǵan zańdy tulǵalar jáne jeke kásipkerler sany 12 myńǵa kóbeıgen.

– Salyq túsimderiniń IJО́-degi úlesi 18,6% boldy. Bul aldyń­ǵy jylmen salystyrǵanda 1,8%-ǵa artyq. 2025 jyl­ǵa deıingi maqsatymyz – sa­lyq­­tyń IJО́-degi úlesin 25%-ǵa deıin ósirý. Biz bul kór­setkishke kóleńkeli ekonomı­kany qysqartý arqyly qol jet­kizemiz, – dedi mınıstr.

Sıfrlandyrýdyń paıdasy qazirden baıqalyp jatqa­nyn aıta keteıik. Sıfrly tehno­logııalardyń nátıjesinde sa­lyq­ty tekserý 9% azaıyp, bıýdjettiń kiris bóligindegi úlesi shamamen 20%-ǵa ulǵaıdy.

Bankrot bolýǵa ruq­­­­sat berildi. Salyq júıe­sin je­­til­­di­rýdiń bas­ty baǵyt­tary­­nyń biri – taýar­lardy baqy­laý­dyń ulttyq júıesin qurý. Ondaǵy maqsat – kon­tr­afak­tini azaıtý men kóleń­keli bız­nes­tiń aldyn alý. Sol úshin «elekt­­rondy shot-faktýra» engi­zildi. Qazirgi tańda oǵan 330 myń qol­danýshy tirkeldi. 2018 jyldyń 1 sáýirinen bastap «vırtýaldy qoı­ma» modýli engizildi. «Vır­týal­dy qoıma» avto­matty túrde taýardyń qoz­ǵalys barysyn baqylaýǵa múm­k­in­dik beredi, – dedi mınıstr.

Sonymen qatar 1 qańtardan bastap shaǵyn jáne orta bıznes­ke salyqtyq amnıstııa jasalyp jatyr. Sonyń nátıjesinde 90 myńǵa tarta salyq tóleýshi amnıstııaǵa ilikti.

Negizgi zańnamalyq máse­le­lerdiń biri reabılıtasııa jáne bankrottyq týraly zańdarǵa ózgerister engizý. – Osy­ǵan qatysty tıisti zań jobasy ázirlenip, Parlament Májili­sine engizildi. Sondaı-aq jeke tul­ǵa­larǵa salyq amnıstııasyn júrgi­zýge qatysty zań jobasy Parla­ment Senatynda qaralýda, – dedi Qarjy mınıstri.

Importtyń úshten biri – Qytaıdan. 2018 jyly kedendik bajdar men salyqtardyń túsimi 2017 jylmen salystyrǵanda 17%-ǵa ósip, 2 trln teńgeden asty. Bul aǵymdaǵy jyldyń 5 aıynda ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 21%-ǵa artqan. Úshinshi elderden kelgen ımporttan túsken qosymsha qun salyǵy aldyńǵy jylmen salystyrǵanda byltyr 12,4%-ǵa ulǵaıyp, 579 mlrd teńgege jetti. Oǵan sebep, úshinshi elderden keletin ımport kó­leminiń 2,3 mlrd dollarǵa ul­ǵaıyp, 19,3 mlrd dollarǵa jetýi. Osy ımporttyń shamamen 30%-y – Qytaıdan keletin taýarlar.

Búgingi tańda mınıstrlik tarapynan memlekettik qyzmettiń 51 túri kórsetiledi. Onyń 38-i nemese 75%-y elektrondyq úkimet pen mınıstrliktiń aqparattyq jú­ıeleri arqyly júzege asyrylady. Byltyr mınıstrlik kór­setken 22,2 mln qyzmettiń 94%-y elektrondyq túrde bolǵan.
Úkimet jumysy ashyqty­ǵy­nyń bir belgisi – Ashyq bıýdjet tu­jy­rym­damasynyń iske asyrylýy. Osy maqsatta jylyna bir ne­­me­se eki ret úsh baǵyt boıynsha arnaıy halyqaralyq baǵalaý júr­­giziledi. Olar: bıýdjet ashyq­ty­­ǵy, halyqtyń qatysýy jáne bıýd­­jettik baqylaý. Aldyńǵy jy­­ly Qazaq­stan halyqaralyq uıym­­dar­dyń zertteý nátıjesinde 100 bal­dan 53 ball aldy. Álem bo­­ıyn­­sha ortasha kórsetkish –

42 ball.

– Ashyq bıýdjetti qalyp­tas­ty­rýdyń maqsaty – azamat­tardyń bıýdjet prosesterimen tanysýy­na jáne bıýdjet qarajatyn jumsaý barysyn talqylaýǵa qaty­sýyn qamtamasyz etý. Qazir­gi tańda bul máseleni halyq tal­qylap jatyr. Meniń blogyma bıýdjet aqshasyn jumsaý týraly kóptegen usynys túsip jatyr, – dedi mınıstr. 


Baýyrjan MUQAN,
«Egemen Qazaqstan» 


Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Oljas Sándibek

Eń qysqa áńgime • Búgin, 17:13

Eń qysqa áńgime. Talǵat Eshenuly

Eń qysqa áńgime • Búgin, 17:09

Eń qysqa áńgime. Nurdáýlet Qabasov

Eń qysqa áńgime • Búgin, 17:08

Eń qysqa áńgime. Ǵanıbet Ǵalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Búgin, 17:02

Eń qysqa áńgime. Ermek Begzada

Eń qysqa áńgime • Búgin, 16:56

Eń qysqa áńgime. Nurnazar Túrikben

Eń qysqa áńgime • Búgin, 16:41

MMA: Otandastarymyz oljaǵa keneldi

Sport • Búgin, 12:57

Qazaqstanda aıtarlyqtaı kún sýytady

Qazaqstan • Búgin, 11:52

Kúlki kerýeni № 15

Rýhanııat • Búgin, 09:53

Shyńǵyrlaýda temir jol kópiri salyndy

Aımaqtar • Búgin, 09:15

Kishkene oqyrmandarǵa estelik

Rýhanııat • Búgin, 07:26

Málik ónegesi – máńgilik

Aımaqtar • Búgin, 07:21

Oıqala oǵlany

Aımaqtar • Búgin, 07:18

Álem kýbogy kimge buıyrady?

Kúres • Búgin, 07:10

San-Marıno da gol saldy

Fýtbol • Búgin, 07:07

Sortań jer sharýashylyq sory

Ekologııa • Búgin, 06:57

Altyn astyq qambaǵa tolyq quıyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:54

Morales boı tasalaýǵa májbúr

Álem • Búgin, 06:43

Mysyqtabandap mııa julǵandar kóbeıdi

Ekologııa • Búgin, 06:36

Qarataý nege qaharly?

Qoǵam • Búgin, 06:32

Saǵynyshty jyldar men joldar

100 • Búgin, 06:31

Qazaqtyń qoǵamdyq akademııasyna aınaldy

Rýhanııat • Búgin, 06:28

«El úmiti» senim uıalatty

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Uqsas jańalyqtar