Almatyda S.Muqanov pen Ǵ.Músirepovtiń ádebı-memorıaldyq mýzeı kesheninde ótken ádebı kezdesý «Adasqandar» romanynyń keıipkerleri Búrkit pen Bátes týraly syr» taqyrybyn qozǵady. Qalamger qaýym akademık-jazýshy S.Muqanovtyń shyǵarmashylyq sheberhanasyna bir sátke úńilip, «Adasqandar» romanynyń jazylý tarıhyn eske aldy.
«Jazýshyǵa shýly dańq ákelgen roman 1931 jyly oqyrmandar qolyna tıip, keıin oryssha «Syn baıa» degen atpen Máskeýde jaryq kórdi. 1959 jyly jazýshynyń ózgertý-tolyqtyrýlarymen «Móldir mahabbat» degen atpen qaıta basylyp shyqty. S.Muqanovtyń 100 jyldyq mereıtoıy qarsańynda, 1999 jyly Astanadaǵy «Elorda» baspasynan «Adasqandardyń» eń alǵashqy nusqasy (1931 jylǵy) oqyrmandar qolyna qaıta tıdi» dep romannyń jazylý tarıhynan syr shertken Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, S.Muqanov pen Ǵ.Músirepovtiń ádebı-memorıaldyq mýzeı kesheniniń jetekshisi Ádilǵazy Qaıyrbekov mýzeı sóresinde saqtalǵan shyǵarmanyń bir danasy men Sultanbektiń S.Muqanovqa bergen kúndeligi sııaqty roman tarıhyna qatysty málimetterden habardar etti. «Sultanbek pen Bátıma» atty dastan da bar. Onyń avtory Sultanbek Ábeýulynyń ózi. Kóp jyl ótken soń Sábeń Bátımaǵa jolyǵyp, keıingi joldasymen sýretke de túsken. Oqyrmandardy kitap keıipkerleri Búrkit (Sultanbek Ábeýuly) pen Bátestiń (Bátıma Maqashqyzy) jáne Músápirdiń (Mustafa Kóshekovtiń) taǵdyrlary qatty qyzyqtyrdy. Bul týraly professor Qulbek Ergóbek monografııalyq eńbek te jazǵan bolatyn. Mýzeı ekspozısııasynda ol jaıynda «Keıipkermen kezdesý» atty maqala saqtalǵan. «Adasqandardyń» aqıqaty týraly áńgime kónekóz qarııalardy, búgingi jastardy da tolǵandyratyny anyq.
Kezdesý barysynda «Egemen Qazaqstannyń» 100 jyldyǵyna qatysty pikirler de kópshilik nazarynda boldy. Nur-Sultan qalasynan arnaıy shaqyrtylǵan «Egemenniń» ardageri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Prezıdent syılyǵynyń, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty, jýrnalıst-jazýshy Qaısar Álim qozǵalǵan taqyrypqa qatysty tyń derekterdi ortaǵa saldy. Onyń da reti bar edi. Ol roman keıipkerleri týyp-ósken, osy oqıǵanyń bastaýy bolǵan Qyzbel aýylynyń týmasy. Sondyqtan da ol «Adasqandar» romanynyń keıipkerleri Búrkit pen Bátes týraly, olardyń týyp-ósken ortasy jaıly syr shertip, el ishindegi ańyzǵa bergisiz áńgimeden oı órbitip, oqys oqıǵanyń kórkemdik shyndyqqa aınalýy turǵysyndaǵy ózindik paıymymen bólisti.
Qaısar Álim sonymen qatar bul mahabbat oqıǵasynyń «Eńbekshi qazaqqa» da qatysty jaqtaryn málim etti. Máselen, Sultanbektiń sotyna qoǵamdyq aıyptaýshy bolyp qatysqan S.Muqanov «Eńbekshi qazaq» gazetiniń bólim meńgerýshisi, Sultanbek qolynan qaza tapqan Mustafa Kóshekov (Músápir) te osy gazette qyzmet etken. Al Bátıma Maqashqyzyn (Bátes) Qyzbelden Qyzylordaǵa oqýǵa alyp kelgen Balqaı Baıtoǵaev osy basylymnyń korrektory (Belgili ánshi Abaı Baıtoǵaevtyń ákesi) bolǵan edi. Al Sultanbektiń aqylshysy ári naǵashysy M.Dýlatov gazettiń bas redaktorynyń stılıstıka jónindegi orynbasary laýazymyn atqarǵan. Sultanbektiń oqýǵa berilýin qatty talap etken J. Aımaýytovtyń da bir kezderi gazet basshylyǵynda bolǵanyn bilemiz. Mirjaqyptyń úıinde jıylyp otyryp, Sultanbekti shaqyrtyp alyp, túzý jolǵa salýǵa atsalysqandar ishinde M.Áýezovtiń (gazetti basqarǵan) bolǵany da kópke belgili jaıt. Tarıhtyń aty – tarıh. Ol jarııalylyqtyń jaqtasy. Tarıhta ishte búgiletin syr bolmaıdy eken. «Adasqandar» men «Móldir mahabbat» romandarynyń keıipkerleri týrly syr aqtarǵan Qaısar Álimniń taqyrypty «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tarıhymen sabaqtastyra áńgime tarqatýynyń negizgi sebebi osyndaı derektermen baılanysty bolsa kerek-ti.
Osy kezdesýde Qaısar Álim mýzeı ujymyna elorda túbindegi aýylda turǵan О́.Qazıhanulynyń tórine sán bergen Sultanbek Ábeýulynyń (Búrkit) portretin (buryn esh jerde kórsetilmegen) syıǵa tartyp, Jambyl atyndaǵy jasóspirimder kitaphanasyna, Yqylas, D.Qonaev, N.Tilendıev jáne Almaty mýzeılerine óz kitaptaryn tapsyrdy. Keshke «Egemenniń» ardageri, almatylyq qalamger Dáýlet Seısen qatysty. Ánshi Saıat Bódes birneshe halyq ánderinen shashý shashty.
ALMATY
Sýrette: gazet ardageri Q.Álim men mýzeı kesheniniń dırektory Á.Qaıyrbekov
