Ýnıversıtet jetekshileri sapaly bilimge qol jetkizýdiń basty joly proforıentasııalyq jumystardy, ıaǵnı talapkerlerge aldyn-ala baǵyt-baǵdar berý úshin júıeli jolǵa qoıý dep sanaıdy. Bul is jalań jarnamanyń jeteginde ketpeýge tıis. Sondyqtan mektep túlekterine ǵana emes, sonymen birge 8-shi jáne 9-shy synyp oqýshylaryna da qajetti baǵyt-baǵdar berý kózdelgen. Mundaǵy basty temir qazyq mamandyq tańdaıtyn jasóspirim men ata-ananyń jáne pán muǵalimderi men synyp jetekshileriniń ózara baılanystaryna negizdelgen. Eń qorqynyshty da qaýipti jáıt qabyldaý komıssııasyna qujat tapsyratyn kezge deıin jas jetkinshektiń bolashaqta alatyn mamandyǵyn belgileı almaýy. Buǵan selsoq, enjar qaraýǵa múldem bolmaıdy. Olar mamandyq tańdaýda qatelespeýi kerek dep tujyrymdaıdy pedagog-mamandar. Mine, osyndaı keshendi kózqaras ornyqtyra bilgen óńirlik JOO-nyń búgingi jetistikteri jeterlik. Árıne onyń taǵy bir basty syry qos dıplom men aralas jáne dýaldyq bilim berý baǵdarlamalarynyń iske asa bastaýynda. Munyń ózi túlekterdiń eńbek naryǵynda qajetti suranystarǵa ıe bolýyna yqpal etýde.
Bıyl oqý jylynda ýnıversıtet bazasynda ashylǵan Joǵary kolledj de túlekterdiń jumysqa ornalasý deńgeıin kóterýge qyzmet jasaı bastady desek qatelese qoımaspyz. Bıyl mundaǵy stýdentterdiń sany qazaqstandyq qoǵamǵa qajetti mamandyqtardy ashý esebinen kóbeıedi dep kútilýde.
Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıteti ujymynyń basty qaǵıdaty joǵaryda aıtylǵandaı san men sapanyń birligin saqtaýǵa negizdelgen. Eger «Atameken» Ulttyq palatasy júrgizetin JOO-lardyń reıtıngtik baǵalaýy negizinde sońǵy oryndardan kóringen mamandyqtar básekege qabiletsiz dep tabylsa, budan keler paıda shamaly. Endeshe munyń jabylǵan jón.
Bul baǵytta ýnıversıtet basshylarynyń ustanymy bireý ǵana. Bul –sapa jáne sapalyq kórsetkishter. Iаǵnı, mamandar men stýdentter sanynyń ósýi sapaǵa kóleńkesin túsirmeýge tıis. Osy arada aıta keterlik taǵy bir másele aldaǵy oqý jylynda óńirlik ýnıversıtette bilim alýshylar sany bakalavrıat pen magıstranttardy jáne doktoranttardy qosa eseptegende 16 myńnan asady dep belgilengen. Iаǵnı mundaı bıik beles sannyń kóbeıýi sapany ekinshi kezekke syrmaýy kerek. Kerisinshe san ósken jaǵdaıdyń ózinde sapa óz ústemdigi men mereıin saqtap qalýy qajet. Iаǵnı sannyń kóbeıýine baılanysty sapaǵa da úlken kóńil bólinbek. Úlgerimi tómen, tárbıesi tolyspaǵan kez-kelgen jas oqýdan shyǵarylady. Solaı bolyp ta júr. Ýnıversıtet rektory B.A.Erdembekov gazet tilshisine osylaı dep málimdedi.
Bıylǵy jyl atalǵan joǵary oqý ornynda Sapa jyly dep jarııalanǵan. Osy arqyly bilim berý qyzmetiniń sapalyq deńgeıin kóterýge basa kóńil bólingen. Sapa jyly dep arnaýly ataý berýińizdiń ózi ýaqyt talabynan týyndady. Sapasyz bilim –sapasyz kadrdy týǵyzady. Onyń kimge qajeti bar? О́z mamandyǵyn durys tańdaı almaǵan túlek –álsiz stýdent. Biliksiz maman da osyndaı álsiz stýdentterden shyǵady deıdi Baýyrjan Amankeldiuly. Iıa, mundaı mamandardyń jumysqa tura almaıtyny da beseneden belgili. Qyzmetke qabyldana qalǵan kúnnen ózinde jumys berýshiniń talabynan shyǵa almaıtyny taǵy da aıan.
Bul krıterıı ıaǵnı JOO túlekteriniń jumysqa turýy jónindegi másele, buǵan qatysty jumys berýshiniń usynys-tilekteri búginde kez-kelgen JOO-nyń reıtıngin aıqyndaıtyn basty parametrlerdiń biri. Onyń basty aıqyndaýshylary –sapaly professor-oqytýshylar quramy men zeıindi stýdentter bolmaq. Osy oraıda Jubanov ýnıversıtetinde professor-oqytýshylar quramynyń qyzmetin baǵalaýdyń reıtıngtik júıesi týraly ereje qabyldanǵan. Olarǵa qosymsha tólemaqy tóleý, teńgermeshildikti joıý –osy reıtıngtiń nátıjelerine baılanysty júrgiziledi.
Osy arqyly óńirlik joǵary oqý ornynda professorlar men dosentterdiń bárine birdeı birkelki qosymsha tólemaqy tóleý júıesi kelmeske ketip barady. Sondaı-aq munda jaqsy, nátıjeli jumys isteıtin jas magıstrdiń jylyna birde-bir maqala jazbaıtyn nemese oqý jáne qosymsha ádistemelik quraldar shyǵarýǵa aralaspaıtyn jáne kýratorlyq qyzmet atqarmaıtyn professordan nemese dosentten kóbirek qosymsha tólemaqy alý tártibi de engizilmek. Mine osylaısha Jubanov ýnıversıtetinde biliktilik pen belsendilik tanyta almaǵan oqytýshylar keıingi kezekke ysyrylyp, kerisinshe jas tájirıbeli, bilim berýge qulshynysy mol jas mamandar jumysqa qabyldanýda.
Al stýdentter sapasy týraly ne deýge bolady? Ony jaqsartý úshin jańa normatıvtik quqyqtyq aktilerge sáıkes ýnıversıtetti akademııalyq saıasaty jańǵyrtyldy. Sonymen birge sapa kepildigi tutqasy aıqyndaldy. Belgili bir oqý jylyna arnalǵan sapa monıtorınginiń keshendi jospary da ony kóterý jónindegi istiń aýqymyn ósire túsýde. Osy arqyly kýrstan kýrsqa kóshýdiń GPA ótpeli ball kórsetkishi joǵarylatyldy. Sonymen qatar stýdentter arasynda jaýapkershilik deńgeıin kóterý úshin oqytý men qorytyndy baqylaý úderisteri aıqyndaldy. Soǵan sáıkes aldaǵy ýaqytta jalpy bilim berý pánderi boıynsha aralyq attestataý jáne Qazaqstannyń qazirgi zamanǵy tarıhy boıynsha memlekettik emtıhan kompıýterlik testileý túrinde ótkizilmek. Al bazalyq jáne beıindi pánder sıkldarynyń emtıhandary jazbasha túrde qabyldanbaq.
Kásibı jáne sapaly ári ómirge ıkemdi mamandar ázirleý isiniń basty bir joly óndirispen baılanys bolmaq. Osy oraıda 2019-2023 jyldarǵa arnalǵan modýldik bilim berý baǵdarlamalary men oqý josparlary Aqtóbe óńirindegi 138 kásiporyndar men uıymdar ókilderiniń qatysýymen ázirlengen. Sonymen birge olardyń usynystary boıynsha 400-ge jýyq pán engizilgen. Rektordyń málimdeýinshe ýnıversıtette 30 mamandyqtyń bilim berý baǵdarlamalaryna 57 traektorııa engizilgen. Bul degenimiz bir dıplom alý aıasynda jan-jaqty mamandar ázirleý degen sóz deıdi ol.
Bıylǵy jyly atalǵan oqý ornynda «Kásibı damý jáne mansap ortalyǵy» óz jumysyn bastady. Mundaı ortalyqtar elimizdiń 5 ýnıversıtetinde qurylǵan. Búgingi tańda ýnıversıtet Jubanov ýnıversıtetinde 230 óndiristik nysandar men ár túrli menshik túrindegi mekemelermen tıisti kelisim-sharttar jasalǵan. Sonymen birge bilim berý uıymdary men kásiporyndar bazasynda kafedralardyń 82 fılıaly quryldy. 35 mamandyqtyń 114 páni boıynsha dýaldy oqytý elementteri engizildi. Tájirıbeni damytý baǵytyndaǵy pánder men sabaqtar tájirıbelik jáne zerthanalyq bazalarda ótkizilýde.
Mine, Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıtetinde sapaly mamandar men kadrler ázirleý isiniń keıbir qyrlary osyndaı.
AQTО́BE
Sýrette: Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıtet ǵımaratynyń syrtqy kórinisi
