«Aýyl» partııasy aqyn-jazýshylardyń aýyldaǵy tynys-tirshilikti baıqap, baǵamdap, ondaǵy áleýmettik hám rýhanı máselelerdi kórkem shyǵarma arqyly qoǵamǵa jetkizýi maqsatynda «Ádebıet portalymen» birlese otyryp, 2016 jyldan beri «Aýylym – altyn tuǵyrym» ádebı-onlaın konkýrsyn uıymdastyryp keledi. Ár jylǵy baıqaýdyń qorytyndysy el aldyna usynylyp, úshinshi ret jaryq kórip otyrǵan «Altyn tuǵyr» III tomdyq jınaǵy ıgi dástúrdiń jalǵasy ispettes.
Ádebı jıynnyń álqıssasyn bastaǵan «Aýyl» partııasynyń tóraǵasy Á.Bektaev: «Aýyl – ulttyq rýhymyz ben bolmysymyzdyń túp qazyǵy, asyl dińgegi. Talaı zamannyń zulmatynan, otarlaý saıasatynyń otty sheńberinen tilimizdi, dinimizdi, dástúrimizdi, ulttyq bolmysymyzdy aman alyp qalǵan – qasıetti aýyl topyraǵy. Zaman aýysyp, zańdylyqtar ózgergen qazirgi dáýirde de aýyl topyraǵynan bastaý alatyn rýhanı qazynamyzdy keler urpaqqa amanattaý – qolyna qalam ustaǵan ár qazaq zııalysynyń qasıetti paryzy», – dep atap ótip, júldegerlerdiń qatary jyl saıyn jańa esimdermen tolyǵyp kele jatqanyn tilge tıek etti.
Ádebı basqosýdyń negizgi rásimin Qazaqstannyń Eńbek sińirgen qaıratkeri, jazýshy Sultan Orazalın men memleket jáne qoǵam qaıratkeri Ádil Ahmetov jasap, «Altyn tuǵyrdyń» tusaýyn kesti. Zalǵa qoıylǵan «Egemen Qazaqstan» gazeti men «Aýyl» partııasynyń birigip jarııalaǵan «Aýyl naqyshtary» atty fotokórmesinen tańdalǵan úzdik fotosýretter ádebı jıynǵa ár berip, shara kórigin qyzdyrdy. Osy oraıda aýyl kórinisterin dóp basqan fotokórmeniń halyqaralyq arenada kórsetilýin usynǵan, atalmysh konkýrstyń shynaıy janashyry, professor Ádil Ahmetov: «Búgingi aqparat daýylynyń qatty soǵyp turǵan ýaqytta ulttyq dińimizden, dástúrimizden, mádenıetimiz ben ádebıetimizden ajyramas úshin altyn tuǵyrymyz, altyn besigimiz – aýyldan alystamaý kerek. Tarıhqa úńilsek, qazaqtyń mańdaıyna bitken jaryq juldyzdarynyń báriniń túp tamyry aýylda jatyr. Osy aýyl taqyrybynyń kórkem shyǵarmada beınelýine, mine, myna 3 tomdyq jınaq kýá. Qarashańyraq – aýyl ómirin ózek etken kórkem shyǵarmalar ár janrda shoǵyrymen jazylyp, jarııalanǵanyna bárimiz qýanyp otyrmyz», – dedi. Statıstıka boıynsha elimizde aýyl adamynan qala halqy kóp bolsa da qoǵamda áli kúnge deıin qala mádenıeti, ádebıette qalalyq ómir týa qoımaǵanyn aıtqan ardager jýrnalıst Sultan Orazalın: «Rýhanı ashtyqqa ushyrasań, ol máńgilik ashtyq bolyp qalady. Halqymyzdyń rýhanı ashtyqqa ushyramaýyna sep bolyp jatqan saıası partııalardyń osyndaı ıgi isteri kóńil qýantady», – dep túıindedi.
Sondaı-aq ádebı konkýrstyń nátıjesin kórsetip, kitap shyǵarý – ıgilikti is ekenine toqtalǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli: «Báıgege atsalysqan júzdegen avtordyń arasynan bolashaqta kemi 10 qalamger álemge tanylyp, ádebı ortada moıyndalyp jatsa, «Altyn tuǵyrdyń» arqasy», – dedi.
Qolymyzdaǵy 3 tomdyqqa engen qalamger shyǵarmalaryn aqtaryp otyryp, qazaq ádebıetindegi orta býynǵa aıaq basqan avtorlar men izin ala jańa bir tolqynnyń qadamyn ańdaǵandaı boldyq. Aýyl ómirin beınelegen kórkem týyndylardy iriktep, saralap, saraptaǵan ádil qazylar alqasynyń birqatar múshesi jıynda sóz alyp, báıgeni qorytyndylaý barysyn baıandady.
Dramatýrgııa janry boıynsha qoıylǵan jas ereksheligin 45 jastan uzartý týraly usynys aıtqan hám qazylyq jasaǵan belgili dramatýrg, jazýshy Roza Muqanova: «Qazirgi tańda «pesa jazatyn dramatýrgtar joqtyń qasy, dramatýrgııa janry kenjelep qaldy» degen syqyldy pikirler jıi aıtylyp júr. Tipti, «Dramatýrgııaǵa baıqaý kerek pe ózi?» deıtinder de tabyldy. Bul dramatýrgııa janryna úlken qııanat dep oılaımyn. Osy tusta jarııalanǵan bul ádebı baıqaýdyń, ásirese teatr salasy úshin mańyzy úlken. Menińshe, pesalardyń jazylýyna, teatrda sahnalanýyna jol ashyldy», – dep pikir bildirdi. Poezııa men proza janryna qatar qazylyq etken Qazaqstannyń Eńbek sińirgen qaıratkeri, aqyn Dáýletkereı Kápuly: «Poezııa salasy boıynsha qatysýshy aqyndardyń sany jyldan-jylǵa ósip keledi. «Qazaq ózi aqyn halyq» dep jatamyz. Biraq, bul túıege mingen qazaqtyń tórt aýyz óleń biletindigi emes, jalpy poezııada úlken qaryshty qadam bar ekenin aıtqym keledi», – dep, úlken áserdi óleńge syıdyrǵan jeńimpaz aqynnyń bir shýmaq jyryn oqyp ótti. «Bult ústindegi aýyl» áńgimesinde (avtory M.Aqan) sıýrealıstik izdenister kóringenin aıtqan ǵalym Jansaıa Jarylǵap shyǵarmanyń neomıfologızm aǵymyna ıek artqanyn hám ádebıettiń jańa arnasy – mıfti sóıletý elementterin qoldanǵanyn baıandap berdi.
Myń danamen jaryq kórgen jınaq «Aýyl» partııasynyń aımaqtardaǵy fılıaldary arqyly elimizdiń túkpir-túkpirindegi kitaphanalarǵa taratylmaq.
Marjan ÁBISh,
«Egemen Qazaqstan»
