Bıylǵy shahar toıyna shartaraptan jypyrlap «juldyzdar» jınalmasa da, kópshiliktiń kóńilin kónshiter kórnekti shaharlardan kende bolǵan joq. Sonyń bir dáleli retinde Máskeýdiń «Sovremennık» teatry qazaqtyń kindik qalasyna arnaıy at basyn burǵanyn aıtqanymyz jón sekildi.
Bul ózi Reseıdiń mádenıetine máıekti olja salyp júrgen óner ujymy. Taǵylymdy tarıhy Hrýshevtiń jylymyq kezeńinen bastalady. Sol ýaqytta qalyptasqan solaqaı qaǵıdalardyń soqtasyn shyǵarmasa da, syzdaǵan jaranyń aýzyn tyrnap ashýǵa jaraǵan jańashyl teatrdyń qabyrǵasyn qalaǵan – Oleg Efremov, Galına Volchek, Igor Kvasha, Lılııa Tolmacheva, Evgenıı Evstıgneev, Oleg Tabakov, Vıktor Sergachev sııaqty jalyn jigerli jas akterler edi. Onda bular MHAT janyndaǵy stýdııada oqıtyn. Olardyń bári de keıin esimderi elge belgili erek tulǵalarǵa aınaldy. Keıbir kedergilerge qaramastan órshil órender ózderiniń maqsattaryna jetti. О́rteńge shyqqan óleń shópteı «Sovremennık» tez ósti. Ásirese Oleg Efremov basqarǵan tusta onyń sahnasynda sovettik ómir saltyna qıǵashtaý keletin qııampurys spektaklder qoıyldy. Daý-damaıly dramalardyń aıǵaı-shýy keıde Ortalyq komıtetke deıin estiletin kezder bolǵan. Eski kózderden estýimizshe, bulardyń baǵyna qaraı KSRO-nyń mádenıet mınıstri Ekaterına Fýrseva Efremov bastaǵan «eserlerdiń» erkeligin kótere bilgen kórinedi.
Al teatrdyń keıingi qyryq jyldaǵy ataq-dańqy seksenniń beseýine kelse de áli tuǵyrynan taımaǵan tarlanboz Galına Volchektiń abyroı-bedelimen tikeleı baılanysty. Jasynyń ulǵaıǵanyna qaramaı ujymnyń shyǵarmashylyq tizginin berik ustap otyrǵan ulaǵatty ustaz sahna sańlaqtarynyń birneshe býynyn tárbıeledi. Solardyń «sortyna» kiretin Reseıdiń halyq ártisteri Sergeı Garmash pen Marına Neıolova bastaǵan máskeýlik maıtalmandar elordalyqtar nazaryna eki spektakl usyndy. Birinshisi – dúnıe júzine tanymal talantty rejısser Rımas Týmınas qoıǵan orys klassıkasynyń ozyq úlgisi – A.Grıboedovtyń «Aqyldyń azaby» komedııasy da, ekinshisi – teatrdyń kórkemdik jetekshisi Galına Volchek sahnalaǵan A.Chehovtyń «Shıe baǵy».
Gastrol mánisi týraly jýrnalısterge túsinik berilgen baspasóz máslıhatyna qatysqan Nur-Sultan qalasy Mádenıet jáne sport basqarmasy basshysynyń orynbasary Narıma Mýhambetalına erekshe ajarly el astanasynyń eriksiz arbar tartylys kúshi arqasynda talaı myqtylardyń osynaý qonaqjaı megapolıske tabandary tıgenin tilge tıek etip, «Sovremennık» súleıleriniń sonaý jaqtan kelip mereke kórigin qyzdyrýy mereıimizdi ájeptáýir ósirip tastaǵanyn alǵa tartty.
Memleketaralyq mádenı baılanystardyń meılinshe órkendeýine ózindik úles qosqan «Teatralnaıa Rossııa» jobasynyń jetekshisi Elmıra Sherbakova áńgimeni áriden tolǵap, «Sovremennıktiń» Qazaqstanǵa buǵan deıin de birneshe ret sátimen saparlaǵanynan habardar etti. Qazaqstandyqtardyń ózderin qashanda jyly shyraımen qabyldaıtyndyǵyna rızashylyǵyn jetkizdi. Sóziniń sońynda ol atalmysh teatrdyń osynda kelýine Qazaqstannyń Reseıdegi elshisi Imanǵalı Tasmaǵambetovtiń kóp eńbek sińirgenin atap ótti. Prodıýser hanymnyń pikirinshe, otandastaryna tamasha tartý ázirlegen aıtýly azamatqa rahmetimizdi jaýdyrǵanymyz artyqtyq etpeıtin tárizdi.
«Ádette basqa jerge barǵanda teatr qoıylatyn týyndylarǵa qajet dekorasııany, basqa da dúnıelerdi tolyq apara almaýy ábden múmkin ǵoı. Sizderde ondaı qıyndyqtar joq pa?» degen bir áriptesimizdiń suraǵyna «Sovremennık» teatrynyń dırektory Igor Popov qysqa ári nusqa jaýap qaıtardy. «Basqalardy bilmeımiz. Biz ne nárseni de tek jaqsy jasaýǵa tyrysamyz. О́ıtkeni kórermen kózboıaýshylyqty keshirmeıdi. Úıde de, túzde de birdeı «oınaımyz». Buljymas dástúrlerimizdi buzbaımyz». Spektaklderimizdi tolyqqandy kórsetýge kerektiniń bárin ákeldik».
Baspasóz konferensııasynyń basty keıipkeri bolǵan Sergeı Garmashtyń tóbesi kóringennen-aq aqparat quraldarynyń ókilderi áıgili ártisti tóńirektedi. Júz elýge jýyq kınoǵa túsip kórermen kózaıymyna aınalǵan sabazyń oǵan sasa qoımady. Atasy basqa demeseń, Alpamys batyrdy somdaýǵa laıyq alpamsadaı denesi, kórkem fılmderden qulaqqa tanys gújildegen daýysy, ańqyldaǵan ashyq minezi, bári-bári ózine jarasyp-aq turǵandaı. Aqjarqyn akterge biz de bir suraq qoıyp kórdik.
– Biz «Sovremennıkti» de, siz Famýsovtyń beınesin jasaǵan «Aqyldyń azabyn» sahnalaǵan lıtvalyq rejısser, Máskeýdegi E.Vahtangov atyndaǵy teatrdyń kórkemdik jetekshisi Rımas Týmınasty da qatty qurmetteımiz. О́ıtkeni «Sovremennık» jetpisinshi jyldary Shyńǵys Aıtmatovtyń qazaq dramatýrgi Qaltaı Muhamedjanovpen birigip jazǵan «Fýdzııama basyna shyǵý» atty pesasyn qoıǵan bolatyn. Al Rımas Vladımırovıchtiń daryndy shákirtteriniń biri Gúlnaz Balpeıisova qazaqtyń qyzy ekenin maqtan tutamyz. О́kinishke qaraı, keıbir máskeýlikter qazaq pen qyrǵyzdy jıi shatastyrady. Buǵan eptep renjıtinimiz ras. Alaıda, Aıtmatovqa baılanysty shatastyrǵanda jymyń ete qalamyz.
Osy araǵa kelgenimizde Garmash gúj ete qaldy.
– Aıtmatov – qyrǵyz, biraq qazaqtar jaıynda jazady!
– Rahmet! Jón biletin adamnyń sózi osylaı bolsa kerek. Artyqtaý ketsek aıypqa buıyrmassyz. Kirispem kóbeıip ketti bilem. Áıtpese suraıyn degenim mynaý edi. Grıboedovtyń «Aqyldyń azaby» kóptegen teatrdyń repertýarynan oryn alǵan. Sizderdiń qoıylymdaryńyz solardan nesimen erekshelenedi?
– Ony spektakldi kórgen soń ózińiz de baıqaısyz. О́zgelerden ónerimizdiń artyqshylyǵy nede ekenin negizdeý menińshe yńǵaısyzdaý sııaqty. Eń basty ereksheligi – muny Rımas Týmınastyń qaıtalanbas qoltańbasynda. Ol Pýshkınniń «Evgenıı Onegınin» de orys teatrlaryndaǵynyń eshqaısysyna uqsamaıtyndaı etip shyǵardy. Sumdyq spektakl! Mektebi bólekteý Týmınas pen orys dástúrlerin berik ustanatyn bizdiń teatr ózara úndestik taýyp úıleske ketkenin kóresiz bul qoıylymnan.
Sonymen qoıshy, «Sovremennık» ákelgen eki spektakl de elordalyq aǵaıynnyń aıyzyn qandyrdy. Klassıkanyń qadyr-qasıeti onyń qashanda aktýaldylyǵyn joǵaltpaıtyndyǵynda bolsa kerek. Sebebi «Aqyldyń azaby» men «Shıe baǵy» on toǵyzynshy ǵasyrda jazylsa da, ondaǵy problemalardyń kún tártibinen túsetin túri baıqalmaıdy. Ásirese qoǵamdyq qurylystaǵy kemshilikter, adam boıyndaǵy jaǵymsyz minezder búginde tipti kóbeıip ketkendeı. Shyǵarmadaǵy shuraıly frazalar («I dym Otechestva tak sladok ı prııaten!», «Slýjıt by rad, prıslýjıvatsıa toshno», «...Slýjıt delý, a ne lısam...») da aıtylǵanyna eki ǵasyrǵa jýyqtasa da mán-maǵynasyn joımaǵany tańdaı qaqtyrady.
