Qoǵam • 11 Shilde, 2019

«Kórermen kózboıaýshylyqty keshirmeıdi»

175 retkórsetildi

Keshegi Astana, búgingi Nur-Sultan alys-jaqynnan alqaly jıyndarǵa aǵylǵan mártebeli meımandardan bosamaıtyn bolǵaly qashan. Birde álemdik saıasat serkeleri salıqaly májilis qursa, birde ádebıet, mádenıettiń áıgili qaıratkerleri alqalaǵan áleýmetpen kezdesý keshterin ótkizip jatady. Áıteýir Esil jurttaǵy elordanyń tynymsyz tynys-tirshiligi tolǵaýy toqsan oqıǵalarǵa toly.

Bıylǵy shahar toıyna shartaraptan jypyrlap «juldyzdar» jınalmasa da, kópshiliktiń kóńilin kónshiter kórnekti shaharlardan kende bolǵan joq. Sonyń bir dáleli retinde Máskeýdiń «Sov­re­men­nık» teatry qazaqtyń kindik qalasyna arnaıy at basyn bur­ǵanyn aıtqanymyz jón sekildi.

Bul ózi Reseıdiń mádenıetine máıekti olja salyp júrgen óner ujymy. Taǵylymdy tarıhy Hrý­shev­tiń jylymyq kezeńinen bastalady. Sol ýaqytta qalyptasqan solaqaı qaǵıdalardyń soqtasyn shyǵarmasa da, syzdaǵan jaranyń aýzyn tyrnap ashýǵa jaraǵan jańashyl teatrdyń qabyrǵasyn qalaǵan – Oleg Efremov, Galına Volchek, Igor Kvasha, Lılııa Tol­ma­cheva, Evgenıı Evstıgneev, Oleg Tabakov, Vıktor Sergachev sııaqty jalyn jigerli jas akterler edi. Onda bular MHAT janyndaǵy stý­dııada oqıtyn. Olardyń bári de keıin esimderi elge belgili erek tulǵalarǵa aınaldy. Keıbir keder­gilerge qaramastan órshil óren­der ózderiniń maqsattaryna jetti. О́rteńge shyqqan óleń shóp­teı «Sovremennık» tez ósti. Ásirese Oleg Efremov basqarǵan tusta onyń sahnasynda sovettik ómir saltyna qıǵashtaý keletin qııam­purys spektaklder qoıyldy. Daý-damaıly dramalardyń aıǵaı-shýy keıde Ortalyq komıtetke deıin estiletin kezder bolǵan. Eski kóz­der­den estýimizshe, bulardyń baǵy­na qaraı KSRO-nyń mádenıet mı­nıstri Ekaterına Fýrseva Ef­remov bastaǵan «eserlerdiń» erkeligin kótere bilgen kórinedi.

Al teatrdyń keıingi qyryq jyl­daǵy ataq-dańqy seksenniń beseýi­ne kelse de áli tuǵyrynan taıma­ǵan tarlanboz Galına Vol­chek­­tiń abyroı-bedelimen tik­eleı baılanysty. Jasynyń ulǵaı­ǵanyna qaramaı ujymnyń shyǵar­ma­shylyq tizginin berik ustap otyrǵan ulaǵatty ustaz sahna sań­laq­tarynyń birneshe býynyn tár­bıe­ledi. Solardyń «sortyna» kire­tin Reseıdiń halyq ártisteri Sergeı Garmash pen Marına Neıo­lova bastaǵan máskeýlik maıtalman­dar elordalyqtar nazaryna eki spektakl usyndy. Birinshisi – dúnıe júzine tanymal talantty rejısser Rımas Týmınas qoıǵan orys klassıkasynyń ozyq úlgisi – A.Grıboedovtyń «Aqyldyń azaby» komedııasy da, ekinshi­si – teatr­dyń kórkemdik jetek­shisi Galına Volchek sahnalaǵan A.Chehovtyń «Shıe baǵy».

Gastrol mánisi týraly jýrnalısterge túsinik berilgen baspasóz máslıhatyna qatysqan Nur-Sultan qalasy Mádenıet jáne sport basqarmasy basshysynyń orynbasary Narıma Mýhambetalına erekshe ajarly el astanasynyń eriksiz arbar tartylys kúshi arqasynda talaı myqtylardyń osynaý qonaqjaı megapolıske tabandary tıgenin tilge tıek etip, «Sovremennık» súleıleriniń sonaý jaqtan kelip mereke kórigin qyzdyrýy mereıimizdi ájeptáýir ósirip tastaǵanyn alǵa tartty.

Memleketaralyq mádenı baıla­nys­tardyń meılinshe órkendeýine ózindik úles qosqan «Teatralnaıa Rossııa» jobasynyń jetekshisi Elmıra Sherbakova áńgimeni áriden tolǵap, «Sovremennıktiń» Qazaqstanǵa buǵan deıin de birneshe ret sátimen saparlaǵanynan habardar etti. Qazaqstandyqtardyń óz­derin qashanda jyly shyraımen­ qabyldaıtyndyǵyna rızashy­lyǵyn jetkizdi. Sóziniń sońynda ol atalmysh teatrdyń osynda kelýine Qazaqstannyń Reseıdegi elshisi Imanǵalı Tasmaǵambetovtiń kóp eńbek sińirgenin atap ótti. Prodıýser hanymnyń pikirinshe, otandastaryna tamasha tartý ázirlegen aıtýly azamatqa rah­metimizdi jaýdyrǵanymyz artyq­tyq etpeıtin tárizdi.

«Ádette basqa jerge barǵanda teatr qoıylatyn týyndylarǵa qajet dekorasııany, basqa da dúnıelerdi tolyq apara almaýy ábden múmkin ǵoı. Sizderde ondaı qıyndyqtar joq pa?» degen bir áriptesimizdiń suraǵyna «Sovremennık» teatrynyń dırektory Igor Popov qysqa ári nusqa jaýap qaıtardy. «Bas­qa­lardy bilmeımiz. Biz ne nár­seni de tek jaqsy jasaýǵa tyrysa­myz. О́ıtkeni kórermen kózboıaý­shy­lyqty keshirmeıdi. Úıde de, túzde de birdeı «oınaımyz». Buljy­mas dástúrlerimizdi buzbaımyz». Spek­taklderimizdi tolyqqandy kór­setýge kerektiniń bárin ákeldik».

Baspasóz konferensııasynyń basty keıipkeri bolǵan Sergeı Garmashtyń tóbesi kóringennen-aq aqparat quraldarynyń ókilderi áıgili ártisti tóńirektedi. Júz elýge jýyq kınoǵa túsip kórermen kózaıymyna aınalǵan sabazyń oǵan sasa qoımady. Atasy bas­qa demeseń, Alpamys batyrdy som­daýǵa laıyq alpamsadaı denesi, kórkem fılmderden qulaqqa tanys gújildegen daýysy, ańqyldaǵan ashyq minezi, bári-bári ózine jarasyp-aq turǵandaı. Aqjarqyn akterge biz de bir suraq qoıyp kórdik.

– Biz «Sovremennıkti» de, siz Famýsovtyń beınesin jasaǵan «Aqyldyń azabyn» sahnalaǵan lıtvalyq rejısser, Máskeýdegi E.Vahtangov atyndaǵy teatrdyń kórkemdik jetekshisi Rımas Týmı­nasty da qatty qurmetteımiz. О́ıtkeni «Sovremennık» jetpi­sin­shi jyldary Shyńǵys Aıt­matov­tyń qazaq dramatýrgi Qaltaı Muhamedjanovpen birigip jazǵan «Fýdzııama basyna shyǵý» atty pesasyn qoıǵan bolatyn. Al Rımas Vladımırovıchtiń daryndy shákirtteriniń biri Gúlnaz Bal­peıisova qazaqtyń qyzy ekenin maqtan tutamyz. О́kinishke qaraı, keı­bir máskeýlikter qazaq pen qyr­ǵyzdy jıi shatastyrady. Buǵan eptep renjıtinimiz ras. Alaı­da, Aıtmatovqa baılanysty shatas­tyrǵanda jymyń ete qalamyz.

Osy araǵa kelgenimizde Garmash gúj ete qaldy.

– Aıtmatov – qyrǵyz, biraq qazaqtar jaıynda jazady!

– Rahmet! Jón biletin adamnyń sózi osylaı bolsa kerek. Artyqtaý ket­sek aıypqa buıyrmassyz. Kiris­­pem kóbeıip ketti bilem. Áıt­­pese su­raıyn degenim mynaý edi. Grı­boe­­dovtyń «Aqyldyń aza­by» kóp­­tegen teatrdyń repertýary­nan oryn alǵan. Sizderdiń qo­ıy­lym­­dary­­ńyz solardan nesi­men erekshelenedi?

– Ony spektakldi kórgen soń ózińiz de baıqaısyz. О́zgelerden ónerimizdiń artyqshylyǵy nede ekenin negizdeý menińshe yńǵaı­syz­daý sııaqty. Eń basty ereksheligi – muny Rımas Týmınas­tyń qaıta­lanbas qoltańbasynda. Ol Pýsh­kınniń «Evgenıı Onegınin» de orys teatrlaryndaǵynyń esh­qaı­sysyna uqsamaıtyndaı etip shy­ǵardy. Sumdyq spektakl! Mek­tebi bólekteý Týmınas pen orys dástúrlerin berik usta­natyn bizdiń teatr ózara úndestik taýyp úıleske ketkenin kóresiz bul qoıylymnan.

Sonymen qoıshy, «Sovremen­nık» ákelgen eki spektakl de elordalyq aǵaıynnyń aıyzyn qandyrdy. Klassıkanyń qadyr-qasıeti onyń qashanda aktýal­dylyǵyn joǵaltpaıtyndyǵynda bolsa kerek. Sebebi «Aqyldyń aza­by» men «Shıe baǵy» on to­ǵy­­zyn­­shy ǵasyrda jazylsa da, on­daǵy problemalardyń kún tár­tibi­nen túsetin túri baıqal­maıdy. Ási­re­se qoǵamdyq qury­lys­taǵy kem­shi­likter, adam boıyn­da­ǵy ja­ǵymsyz minezder búginde tipti kó­be­ıip ketkendeı. Shy­ǵar­ma­daǵy shu­raıly frazalar («I dym Ote­chestva tak sladok ı prııa­ten!», «Slýjıt by rad, prı­­slý­­jıvatsıa toshno», «...Slý­jıt delý, a ne lısam...») da aı­­tyl­­­ǵa­nyna eki ǵasyrǵa jýyqtasa da mán-maǵynasyn joımaǵany tańdaı qaqtyrady.

 

Sońǵy jańalyqtar

Uǵyna bilgenge – ult taǵdyry

Saıasat • Búgin, 06:57

Kóńilge medet bolǵan maqala

Rýhanııat • Búgin, 06:56

54 adam jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 06:39

Qıyndyqpen birge jeńildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:32

«Birlik joq jerde – tirlik joq»

Qoǵam • Búgin, 06:26

El bolyp eńseremiz

Saıasat • Búgin, 06:20

Jańa aýrýhana 12 kúnde salynady

Elorda • Búgin, 06:17

Daýyl «dertimizdi» anyqtap berdi

Aımaqtar • Búgin, 06:14

Býmerang

Rýhanııat • Búgin, 05:54

Qorǵaýshylarǵa da qoldaý qajet

Aımaqtar • Búgin, 05:46

Toıdyń sońy topyrlaǵan syrqat

Aımaqtar • Búgin, 05:43

Kıeli kitaptar: tyıymdar ne úshin jasalady?

Rýhanııat • Búgin, 05:34

Aqırekte – Arystan bab...

Tanym • Búgin, 05:33

Toqyma ónerkásibine tyń serpin kerek

Ekonomıka • Búgin, 05:22

Medısına ǵylymyn damytýǵa ne kedergi?

Medısına • Búgin, 05:15

Teatrdyń onlaın tartýy

Rýhanııat • Keshe

Úı janýarynan vırýs juǵa ma?

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar