Aımaqtar • 11 Shilde, 2019

Jeńsik jemis – júzim

122 retkórsetildi

Eńbeksúıgish baǵban ony teriskeıge jersindirýmen talmaı aınalysyp keledi. Ystyqty súıetin júzim negizinen tropıkalyq, sýbtropıkalyq jemis sanalatyndyqtan, ony ósirýge teriskeılikter táýekel ete bermeıdi. Halyq jemis-jıdekti ózderi ekkennen góri, saýda núktelerinen satyp alǵandy qolaıly kóredi.

Alaıda, petropavldyq Vladımır Doljnıkovtyń saıajaıynda ózge jemis-jıdektermen qatar, shyrmalyp ósetin júzimdik samsap tur. Surybyna qaraı dámi til úıiretin jemistiń qyzyly da, jasyly da, qarasy da, aqshyly da, kúlgini de, qyzǵylt-sarysy da kez­desedi. Burynǵy ushqysh, búginde mań­daı terin tógip, nápaqasyn jerden terip otyr­ǵan tájirıbeli baǵban alǵash­qy júzim kóshetin osydan otyz jyl bu­ryn otyr­ǵyzypty. Sodan bergi aralyq­ta júzim­dik sharýashylyǵyn qalyptas­tyryp, ta­bıǵaty qatal óńirde de mol ónim alýǵa bolatynyn dáleldep júr.

– Júzim – injir, qurma sekildi adam aǵzasyna óte paıdaly. Quramynda dárýmen kóp. Kózdiń kórýin jaqsartady, búırek, demikpe keselderine birden-bir em. «Almaty-9», «Veles» suryptary óte tátti. «Gagarınskıı» dep atalatyn túri tez pisip-jetiledi. Júzimderdiń deni qońyrjaı aýa raıyna beıimdelgen. Sońǵy kezderi barynsha erte pisetin suryptardy aýdandastyryp, pisýi uzaq ýaqytqa sozylatyn túrlerinen bas tartýǵa týra keldi. О́ıtkeni jaz maýsymynyń qalaı bolatynyn boljaý kúrdelenip barady.

Aıaq asty kún raıy kúrt buzylyp, sońy qara sýyqqa ulasatyn kezder bolady. Byltyr saıajaılardy qarǵyn sý sha­ıyp, qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵanymyz bar. Sondyqtan barlyq múmkindikterdi jan-jaqty eskerýge tyrysamyz, – deıdi ol.

Baǵban júzimniń erekshe bap tileı­tinin, durys kútim jasalsa bir aǵash jarty ǵasyrǵa deıin jemis beretinin aıtady. Bir túpten 30 kıloǵa deıin ónim alǵan kezderi bolypty.

Júzimniń túbin ashý merzimin durys bilgenniń mańyzy aıryqsha. Tamyry álsiz keletindikten, úsik shalýy, bolmasa shirip ketýi yqtımal. Butaqtary jıilep ketse, jemis berýi nasharlaıdy. Eń bas­tysy, Vladımır Doljnıkov hımııalyq ty­ńaıtqysh qoldanbaıtyndyqtan, júzim­deri ekologııalyq jaǵynan taza. Otbasy­nan artylǵan jemisti sharap ázirleýge jumsaıdy.

 Petropavldyq baǵbannyń saıaja­ıynda Germanııada, Japonııada ósetin ósimdikter de bar.

– Taza ónim alǵyń kelse, jer óńdeýmen shuǵyldan, erinbe. Babyn tapqanǵa Jer-ana qashanda jomart. Júzimniń túrleri men sorttaryn zertteıtin ampelografııa ǵylymyn bir adamdaı meńgerip aldym. Jerlesterimniń júzim sharýashylyǵymen aınalysýyn qalar edim. Ol úshin tájirı­bemmen bólisýge daıynmyn, – deıdi qart baǵban.

 

Soltústik Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar