Qurmetti Qasym - Jomart Kemeluly!
Qurmetti áriptester!
Jyl basynan beri el ekonomıkasynyń ósý qarqyny alty aıdyń kórsetkishteri boıynsha 2,9 % - dan 4,1 % - ǵa artty.
О́sýdiń qozǵaýshy kúshteri negizinen ónerkásip, qurylys, kólik, saýda jáne aýyl sharýashylyǵy salalary boldy.
О́ńdeýshi ónerkásiptegi 3,4% deńgeıindegi ósim negizinen mashına jasaý, munaı óńdeý, tústi metallýrgııa, farmasevtıka jáne taǵy da basqa salalardyń esebinen qamtamasyz etildi.
Taý ken ónerkásibi 2,1% ósti, alaıda kómir óndirý, syrtqy suranystyń azaıýyna baılanysty 5,1% tómendedi. Munaı óndirý, Qashaǵan jobasyndaǵy jóndeý jumystarymen baılanysty – 2% azaıdy.
14 óńirde ónerkásiptiń ósýi qamtamasyz etilgen.
Negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar 11,7% ulǵaıdy, onyń ishinde jeke ınvestısııalar – 13% ósti.
Bul kórsetkishter Qyzylorda, Qaraǵandy jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda joǵary.
Al Shymkent, Nur-Sultan qalalarynda jáne Mańǵystaý oblysynda bul kórsetkishter tómendep otyr.
Qurylys qarqyny Qyzylorda, Qaraǵandy jáne Atyraý oblystarynda joǵary.
Biraq, 4 óńirde ósim qamtamasyz etilmegen. Bul - Shymkent, Nur-Sultan qalalary, Mańǵystaý jáne Soltústik Qazaqstan oblystary.
Syrtqy saýda aınalymy 5 aıdyń ishinde 3,3 % artyp, 37,2 mlrd. dollarǵa deıin ósti.
Memlekettik bıýdjet kirisi osy jyldyń 6 aıynda 4 trln. 379 mlrd. teńgege atqaryldy, bul jospardan 148 mlrd. teńgege artyq.
Bul ótken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda 730 mlrd.teńgege nemese 20 % artyp otyr.
Memlekettik bıýdjet shyǵystary osy jylǵy 1 shildege deıin 6 trln. 342 mlrd.teńge nemese jospardyń 99,6% qurady.
Inflıasııa deńgeıi jyl basynan beri 2,6%, al jyldyq mánde – 5,4 % qurady.
Eńbek naryǵy turaqty. Aǵymdaǵy jylǵy birinshi jarty jylda jumyssyzdyq deńgeıi 4,8 % qurady.
186 myń jańa jumys orny quryldy, onyń 126 myńy – turaqty.
Qurmetti Qasym-Jomart Kemeluly!
Elbasynyń áleýmettik bastamalaryn, sondaı-aq Sizdiń áleýmettik kún tártibińizdi is júzine asyrý - Úkimet jumysynyń basty basymdyǵy.
Bıylǵy jyldyń basynan beri eń tómengi jalaqy 1,5 esege arttyryldy, tómen eńbekaqy alatyn jumyskerler úshin salyq júktemesi 10 esege tómendetildi, a.j. 1 maýsymnan bastap bıýdjet salasyndaǵy jekelegen jumysshylardyń jalaqysy 30%-ǵa deıin kóterildi.
Halyqtyń tabysyn arttyrý bıznes-qaýymdastyqtyń arasynda keń qoldaýǵa ıe boldy.
Búgingi tańda tómen jalaqy alatyn 1,1 mln jumysshy orta eseppen eńbekaqysyna 31% kóleminde ústeme aqy aldy.
Sonymen qatar, a.j. 1 sáýirden bastap ataýly áleýmettik kómek kólemi arttyryldy.
Qabyldanǵan sharalar shamamen 5,2 mln adamnyń tabysyna oń yqpalyn tıgizdi. Qabyldanǵan memlekettik baǵdarlamalar men áleýmettik sharalardy iske asyrý nátıjesinde a.j. I jartyjyldyǵynda ekonomıka ósimi turǵyndardyń ortasha aılyq jalaqysynyń 9%-ǵa jáne naqty tabysynyń 5,5%-ǵa ósýin kórsetti.
Sizdiń tapsyrmańyz boıynsha Úkimet Ulttyq bankpen birlesip kepilsiz tutynýshylyq nesıeler boıynsha azamattardyń borysh júktemesin tómendetý boıynsha jumystar júrgizýde.
Sonymen qatar О́zekti áleýmettik máselelerdi sheshý boıynsha shuǵyl sharalar paketi iske asyrylyp jatyr.
Jumyssyz jáne ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardy nátıjeli jumyspen qamtýǵa tartý boıynsha proaktıvti sharalar iske asyryla bastady.
Bıyl jumyspen qamtý sharalarymen qamtý, onyń ishinde «Bastaý bıznes» jáne «Jas kásipker» baǵdarlamalary aıasynda qysqa merzimdi kásiptik oqytý arqyly qamtý 4 ese artady jáne 300 myńnan astam adamdy quraıdy.
Aǵymdaǵy jyly shaǵyn nesıelendirýge shyǵyndar 19 myń adamdy qamtýmen 85 mlrd teńgege deıin ulǵaıtyldy.
Jańa bıznes-ıdeıalardy iske asyrýǵa granttar kólemi 37 myńnan astam adamdy qamtýmen 18 mlrd teńgege deıin ulǵaıtylady.
A.j. 1 qyrkúıekten bastap 122 myńnan astam adamdy qamtýmen, TjKB-degi jumysshy mamandyqtary boıynsha bilim alýshylardyń shákirtaqysy 30%-ǵa ósedi.
Az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylardan shyqqan balalardy JOO-larda oqytý úshin qosymsha 5 myń nysanaly memlekettik bilim berý granttary bólinedi.
Turǵyn úıdiń qoljetimdiligin arttyrý úshin Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynda jumys isteıtin jastar úshin satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úıler sany 3 esege, jylyna 3 myń páterge deıin arttyryldy.
Jeke ınvestorlardy tartýmen turǵyndardyń az qamtylǵan sanattary úshin jalǵa beriletin turǵyn úı kólemi jylyna 20 myń páterge deıin 2 esege arttyrylady.
Atalǵan sharalar paketin iske asyrý 500 myńnan asa adamǵa oń yqpalyn tıgizedi.
Jalpy, 2019 jyly áleýmettik sala shyǵyndary 7,1 trln teńgege deıin arttyryldy.
Úkimet atalǵan áleýmettik sharalardy iske asyrý boıynsha barlyq qajetti sharalardy qabyldaıtyn bolady.
* * *
Sizdiń Saılaýaldy baǵdarlamańyzdy iske asyrý úshin, qurmetti, Qasym-Jomart Kemeluly, Úkimet 7 basymdyqty baǵyt boıynsha júıeli sharalar keshenin qamtıtyn «Jańa kún tártibin» ázirlep, júzege asyrýda.
Birinshi baǵyt. Dınamıkaly ekonomıka – barshanyń ıgiliginiń negizi.
Birinshiden, bizdiń jumysymyzdyń basty basymdyǵy – jańa jumys oryndaryn qurý.
Ekonomıkanyń turaqty damýyn qamtamasyz etý jáne nátıjeli jumys oryndaryn qurý úshin negizgi másele – ınvestısııalardyń jańa tolqynyn tartý.
Bizdiń mindetimiz – jyl saıyn negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar kólemin orta eseppen 20%-ǵa arttyryp, onyń deńgeıin 2025 jylǵa qaraı JIО́-niń 30% deıin jetkizý.
Nysanaly parametrlerge qol jetkizý úshin negizgi kapıtalǵa 5 jyl boıy 30 trln teńge somasynda ınvestısııalar tartý qajet. Búginde 12,4 trln teńge somasynda jobalar pýly anyqtaldy. Iаǵnı, jyl saıyn orta eseppen 3 trln teńgeden qosymsha qarjy tartý qajet.
Tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń jyldyq kólemin qazirgi 24 mlrd dollardan 2025 jylǵa qaraı 34 mlrd-qa deıin arttyrý kerek.
Investısııalar tartý úshin óńdeý ónerkásibiniń, otyn-energetıka kesheniniń, kólik jáne logıstıkanyń, AО́K pen týrızmniń áleýeti zor.
Investısııalar tartý jahandyq básekelestiktiń artýy jaǵdaılarynda júzege asyrylyp jatyr. Osyǵan balanysty Úkimet barlyq memlekettik qoldaý sharalaryn qoldanýmen jáne qolaıly ınvestısııalyq ahýal qurýmen ınvestısııalar tartý boıynsha proaktıvti jumystardy júrgize bastady.
Aǵylshyndyq quqyqty, jobalardy qurylymdastyrýdy jáne teń qarjylandyrýdy qoldaný arqyly AHQO áleýetin paıdalaný sheteldik jáne otandyq ınvestorlar úshin tartymdy jaǵdaılar týdyrady.
Árbir ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organ men ulttyq holdıng úshin naqty nysanaly ındıkatorlar qoıylady.
Investısııalar tartý jónindegi úılestirý keńesinde barlyq ınvestısııalyq jobalardyń júzege asyrylý barysy qarastyrylatyn bolady.
Ekinshiden, Úkimet bıznes-qaýymdastyqpen birlesip Indýstrııa 4.0 tehnologııalaryn engizýmen óndiristi keńeıtý, eksport geografııasyn keńeıtý, óńdeýdi tereńdetý, onyń ishinde transulttyq kompanııalardy tartý arqyly da óndiristiń jahandyq tizbegine ený boıynsha negizgi salalardy damytý strategııasyn qaıta qarastyrady.
Bul 2025 jylǵa qaraı óńdeý ónerkásibindegi eńbek ónimdiligin 1,7 esege, al eksportty 1,5 eseden astamǵa arttyrýǵa múmkindik beredi,
AО́K salasynda naryqty sapasy joǵary otandyq ónimdermen tolyqtyrý jáne 2025 jylǵa qaraı ımportty 2 esege tómendetý mindeti tur.
Sonymen qatar AО́K salasynda eksportty 2,4 mlrd dollardan 5 mlrd dollarǵa deıin arttyrý boıynsha sharalar jalǵastyrylady.
Ekonomıkanyń damýy úshin qyzmet kórsetý salasynyń áleýeti zor. Eń aldymen, bul týrızm, elektrondy saýda, kólik jáne logıstıka.
Salaǵa 600 mlrd teńge ınvestısııa tartýmen týrızmdi damytýdyń 2025 jylǵa deıingi jańa memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý shektes salalardy eskerýmen 200 myń jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi. 2025 jylǵa qaraı JIО́-degi týrızm úlesi 8%-ǵa deıin artady.
Tranzıttik, saýda-logıstıkalyq qýattylyqtardy ulǵaıtý, jergilikti jáne respýblıkalyq joldardy rekonstrýksııalaý jáne salý arqyly kólik-logıstıkalyq keshendi damytý 150 myńǵa jýyq jańa jumys oryndaryn quryp, salanyń JIО́-degi úlesin 10%-ǵa deıin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Onlaın-saýda naryǵynda jumys oryndaryn qurýdyń zor áleýeti bar.
2025 jylǵa qaraı qazaqstandyq ınternet-alańdarda satyp alýlar kólemi 500 mlrd teńgege deıin artyp, jalpy bólshek saýdanyń 5%-yn quraıtyn bolady. Elektrondy kommersııa aıasynda tranzıtten logıstıkalyq kompanııalardyń kútiletin tabysy 1,3 trln teńgege deıin ósedi. Shektes salalardy eskerýmen 280 myńǵa deıin jumys oryndary qurylady.
Ekonomıkany ártaraptandyrý úshin sonymen qatar basqa salalar da damıtyn bolady. Bizdiń aldymyzda 2025 jylǵa qaraı ekonomıka boıynsha eńbek ónimdiligin keminde 33%-ǵa arttyrý, sondaı-aq shıkizattyq emes eksportty 38 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıtý mindeti tur.
Úshinshiden, bul ekonomıkany sıfrlandyrý.
Taý-ken metallýrgııasy kesheni, óńdeý ónerkásibi, energetıka, kólik jáne logıstıka, aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarynda sıfrlandyrý shyǵyndardy tómendetý jáne eńbek ónimdiligin 1,5 ese arttyrý arqyly ekonomıkanyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Ekinshi baǵyt. Qýatty óńirler – qýatty Qazaqstan.
Kenttený boıynsha álemdik betalystardy eskerýmen «Nurly jol», «Nurly jer» jáne 2025 jylǵa deıingi óńirlerdi damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamalary aıasynda bizdiń jumysymyz iri aglomerasııalar men jalpy qalalardy sapaly damytýǵa baǵyttalatyn bolady.
Oblys ákimdikterimen birlesip «adamdar ınfraqurylymǵa» qaǵıdaty negizinde 6 myń 454 aýyldyq eldi mekennen turǵyndar sanynyń dınamıkasy, ekonomıkalyq kórsetkishteri men tıisti ınfraqurylymnyń bolýy boıynsha damý áleýeti bar 3 myń 387 aýyldan turatyn sıfrlyq karta jasaldy.
«Aýyl - El besigi» jobasyn odan ári iske asyrý tirek jáne seriktes aýyldardyń ınfraqurylymyn basymdyqty qarjylandyrý arqyly júrgiziledi.
Bul bıýdjettik ınvestısııalardy paıdalaný tıimdiligin jáne 2025 jylǵa qaraı aýyldyqtardyń 85%-nyń ómir súrý sapasyn arttyrady.
2019 jyly 700 myń adam turatyn 53 aýyldyń ınfraqurylymy jańǵyrtylyp, 4 myń 700 jańa jumys orny qurylady.
Úshinshi baǵyt. Tabysty kásipkerlik.
Sizdiń tapsyrmańyz boıynsha Úkimet ShOB-tyń JIО́-degi úlesin qazirgi 28%-dan 2025 jylǵa qaraı JIО́-niń 35%-yna deıin jetkizý boıynsha sharalar qabyldaıtyn bolady.
Kásipkerlikti damytý kóbine óńirlik sıpatqa ıe.
Osyǵan baılanysty, Úkimet «Atameken» UKP-men birlesip 6 oblysta zertteýler júrgizdi.
Máselen, tek Atyraý oblysynda ımport almastyrý aıasynda 539 áleýetti taýarlar men qyzmetter anyqtalǵan.
Mundaı jobalardy iske asyrý kásiporyndardyń óndiris kólemin 80 mlrd teńge somasyna arttyryp, 1 190 mamandyq boıynsha 8 myń jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar, mashınajasaý jáne ken óndirý ónerkásibi salasynyń 100 mlrd teńgege jýyq qarajatqa ımport almastyrý áleýeti bar.
Bıylǵy jyldyń sońyna deıin oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń ákimdikteri «Atameken» UKP-men birlesip salalardy damytýdyń óńirlik baǵdarlamalaryn ázirleıdi.
Tórtinshi baǵyt. Tıimdi memlekettik basqarý.
Yqsham memlekettik apparat qurý úshin vedomstvolyq baǵynyshty uıymdardy jáne olarǵa bólinetin bıýdjet qarajatyn ońtaılandyrý boıynsha jumystar jalǵasady.
Qosalqy qyzmetterdi ortalyqtandyrý boıynsha sharalar qabyldanady (ǵımarattardy kútý, býhgalterlik esep, memlekettik satyp alýlardy ótkizý).
Bıyl jyl sońyna deıin elektrondy formatta usynylatyn memlekettik qyzmetter úlesi 80%-ǵa, kelesi jyldyń sońyna deıin 90%-ǵa deıin jetkiziledi.
Memleket qarjysynyń tıimdiligin arttyrý boıynsha jumystar júrgizilýde.
Memlekettik baǵdarlamalardyń nysanaly kórsetkishteri men memlekettik organdardyń strategııalary olardyń naqty qarjylyq qamtamasyz etilýin eskerýmen túzetiledi.
Kelesi jyldan bastap jergilikti bıýdjetterdiń kiris bazasyna shaǵyn jáne orta bıznesten túsetin korporatıvti tabys salyǵy beriledi.
Sondyqtan, ınvestısııalardy belsendi tartyp, kásipkerlikti damytyp otyrǵan óńirlerdiń jergilikti bıýdjetine qosymsha salyq túsedi.
Besinshi baǵyt. Tıimdi áleýmettik ál-aýqat júıesi.
Áleýmettik qoldaýdyń ataýlylyǵy men tıimdiligin arttyrý boıynsha sharalar qabyldanady.
Muqtaj azamattarǵa kómektiń kórsetilýi olardy elimizdiń ekonomıkalyq tirshiligine belsene tartylýǵa yntalandyrýy tıis.
Qazaqstandyq otbasylar boıynsha jasalǵan áleýmettik kartalar negizinde ár otbasynyń áleýmettik ál-aýqatyna monıtorıng júrgizilip, odan soń qoldaý sharalary belgilenedi.
Ekonomıkanyń jáne turǵyndardyń naqty tabysynyń ósimi máseleleri eńbek naryǵynyń tıimdiligimen tikeleı baılanysty.
Halyqtyń demografııalyq ósimin eskere otyryp, jumyssyzdyq deńgeıin 4,8%-dan 4,5%-ǵa deıin azaıtý úshin 2025 jylǵa deıin 2,7 mln adamdy jumys oryndarymen qamtamasyz etý kerek.
Sondyqtan ınvestısııalar tartý arqyly jumys oryndaryn qurý máselesi Úkimet úshin birinshi kezektegi másele.
Ulttyq eńbek naryǵyn júıeli jańǵyrtý boıynsha sharalar qabyldanady, onda elektrondy eńbek naryǵyn damytý, turǵyndarǵa proaktıvti qyzmetter kórsetýge basymdyq berýmen jumyspen qamtý ortalyqtarynyń jumysyn «qaıta júktemeleý» jáne eńbek ornalastyrýda derbes tásildi qoldaný qamtylady.
Altynshy baǵyt. Bilimdi ult: barshaǵa arnalǵan qazirgi bilim berý standarttary.
Bıyl jyl sońyna deıin Bilim berý men ǵylymdy damytýdyń 2025 jylǵa deıingi memlekettik baǵdarlamasy bekitiledi.
Onyń aıasynda úsh aýysymdyq mektepter máselesi sheshiledi.
Barlyǵy 500 mektep salý josparlanǵan. Onyń ishinde 100-den asa jekemenshik mektep jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrýdy engizý esebinen ashylady.
Sonymen qatar, MJÁ mehanızmi boıynsha 3 myńǵa jýyq jańa balabaqshalar ashylady.
2021 jylǵa qaraı elimizdiń mektepterinde, kolledjderde, JOO-larda jańa oqytý baǵdarlamasyna tolyq kóshý qamtamasyz etiledi.
Bul rette shaǵyn mektepterde bilim berý sapasyn kúsheıtýge, aýyldyq jáne qalalyq mektepter arasyndaǵy aıyrmashylyqty azaıtýǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady.
Tehnıkalyq bilim berýdi ekonomıkanyń qajettilikterine barynsha baǵdarlaý úshin kolledjder transformasııasy jáne olardy jumys berýshilerdiń senimdi basqarýyna berý bastaldy. 390 kolledjde World Skills halyqaralyq standarttary men modýldik baǵdarlamalar engiziledi. Sonymen qatar, naryqtaǵy suranysqa oraı qazirgi kolledjder jelisine ońtaılandyrý jáne profıldendirý júrgiziledi.
Jataqhanalardy oryndarmen qamtamasyz etý úshin 2022 jyldyń sońyna qaraı 75 myń oryn paıdalanýǵa beriledi, bıyldyń ózinde 8 myń oryn paıdalanýǵa beriledi.
Ǵylym salasynda onyń tıimdiligin arttyrý úshin ǵylymdy qarjylandyrý men basqarýdyń jańartylǵan mazmuny engiziledi, bul rásimderdiń ashyqtyǵy men bólinetin qarajattyń tıimdiligin qamtamasyz etedi.
Jetinshi baǵyt. Salaýatty ult: medısınalyq qyzmetter sapasy men qoljetimdiligi.
Sizdiń tapsyrmańyzdy oryndaý aıasynda barlyq qarjylandyrý kózderi arqyly densaýlyq saqtaýdy qarjylandyrýdy 2024 jylǵa qaraı JIО́-niń 5%-na deıin jetkizý kózdelgen. Bul rette, shyǵyndardyń 60%-y densaýlyq saqtaý jáne birinshi rettik medısınalyq kómek kórsetý boıynsha profılaktıkalyq sharalarǵa baǵyttalady.
Mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesin engizý 1 adamǵa jalpy shyǵyndardy aǵymdaǵy jylǵy 97 myń teńgeden 2025 j. 270 myń teńgege deıin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Bul densaýlyq saqtaý salasynyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn edáýir arttyryp, onyń ınfraqurylymynyń turaqty damýyn qamtamasyz etedi.
2025 jyldyń sońyna deıin 1,1 trln teńgeden astam somaǵa 643 jańa nysan salynady, onyń ishinde MJÁ boıynsha 790 mlrd teńge somasyna 95 iri nysan salynady (72%).
Qabyldanǵan sharalar nátıjesinde 2025 jylǵa qaraı kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy 73 jastan 75 jasqa deıin ulǵaıady.
Qurmetti Qasym-Jomart Kemeluly!
Siz Elbasy - Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń áleýmettik - ekonomıkalyq strategııasyn jalǵastyryp, sabaqtastyq negizinde elimizdiń turaqty damýyn qamtamasyz etetin jáne halyqtyń ózekti máselelerin sheshýge baǵyttalǵan irgeli sharalardy qabyldadyńyz.
Úkimet pen ákimdikterdiń aldynda áleýmettik jáne ekonomıkalyq mańyzy úlken tapsyrmalar men mindetterdi belgiledińiz.
Qoıylǵan mindetterdi iske asyrý maqsatynda Úkimet ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar úshin naqty nysanaly ındıkatorlardy belgilep, olardy ýaqytynda jáne tıimdi oryndaý úshin jańa tásilder engizdi.
Osy rette, ekonomıkanyń sapaly jáne turaqty damýyn qamtamasyz etý maqsatynda:
- ınvestısııalardy belsendi tartýǵa,
- ónimdi jumys oryndaryn qurýǵa,
- ekonomıkany ártaraptandyrýǵa,
- ónimdilikti ósirýge jáne eksportty damytýǵa baǵyttalǵan barlyq qajetti sharalar qabyldanatyn bolady.
Úkimet qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan Sizdiń tapsyrmalaryńyz ben bastamalaryńyzdy ýaqytyly jáne sapaly oryndaý boıynsha jumysty jalǵastyrady.
Osy rette, Úkimet barlyq qajet sharalardy uıymdastyrýda.
Nazarlaryńyzǵa rahmet.
Qurmetti Qasym - Jomart Kemeluly!
Qurmetti áriptester!
Jyl basynan beri el ekonomıkasynyń ósý qarqyny alty aıdyń kórsetkishteri boıynsha 2,9 % - dan 4,1 % - ǵa artty.
О́sýdiń qozǵaýshy kúshteri negizinen ónerkásip, qurylys, kólik, saýda jáne aýyl sharýashylyǵy salalary boldy.
О́ńdeýshi ónerkásiptegi 3,4% deńgeıindegi ósim negizinen mashına jasaý, munaı óńdeý, tústi metallýrgııa, farmasevtıka jáne taǵy da basqa salalardyń esebinen qamtamasyz etildi.
Taý ken ónerkásibi 2,1% ósti, alaıda kómir óndirý, syrtqy suranystyń azaıýyna baılanysty 5,1% tómendedi. Munaı óndirý, Qashaǵan jobasyndaǵy jóndeý jumystarymen baılanysty – 2% azaıdy.
14 óńirde ónerkásiptiń ósýi qamtamasyz etilgen.
Negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar 11,7% ulǵaıdy, onyń ishinde jeke ınvestısııalar – 13% ósti.
Bul kórsetkishter Qyzylorda, Qaraǵandy jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda joǵary.
Al Shymkent, Nur-Sultan qalalarynda jáne Mańǵystaý oblysynda bul kórsetkishter tómendep otyr.
Qurylys qarqyny Qyzylorda, Qaraǵandy jáne Atyraý oblystarynda joǵary.
Biraq, 4 óńirde ósim qamtamasyz etilmegen. Bul - Shymkent, Nur-Sultan qalalary, Mańǵystaý jáne Soltústik Qazaqstan oblystary.
Syrtqy saýda aınalymy 5 aıdyń ishinde 3,3 % artyp, 37,2 mlrd. dollarǵa deıin ósti.
Memlekettik bıýdjet kirisi osy jyldyń 6 aıynda 4 trln. 379 mlrd. teńgege atqaryldy, bul jospardan 148 mlrd. teńgege artyq.
Bul ótken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda 730 mlrd.teńgege nemese 20 % artyp otyr.
Memlekettik bıýdjet shyǵystary osy jylǵy 1 shildege deıin 6 trln. 342 mlrd.teńge nemese jospardyń 99,6% qurady.
Inflıasııa deńgeıi jyl basynan beri 2,6%, al jyldyq mánde – 5,4 % qurady.
Eńbek naryǵy turaqty. Aǵymdaǵy jylǵy birinshi jarty jylda jumyssyzdyq deńgeıi 4,8 % qurady.
186 myń jańa jumys orny quryldy, onyń 126 myńy – turaqty.
Qurmetti Qasym-Jomart Kemeluly!
Elbasynyń áleýmettik bastamalaryn, sondaı-aq Sizdiń áleýmettik kún tártibińizdi is júzine asyrý - Úkimet jumysynyń basty basymdyǵy.
Bıylǵy jyldyń basynan beri eń tómengi jalaqy 1,5 esege arttyryldy, tómen eńbekaqy alatyn jumyskerler úshin salyq júktemesi 10 esege tómendetildi, a.j. 1 maýsymnan bastap bıýdjet salasyndaǵy jekelegen jumysshylardyń jalaqysy 30%-ǵa deıin kóterildi.
Halyqtyń tabysyn arttyrý bıznes-qaýymdastyqtyń arasynda keń qoldaýǵa ıe boldy.
Búgingi tańda tómen jalaqy alatyn 1,1 mln jumysshy orta eseppen eńbekaqysyna 31% kóleminde ústeme aqy aldy.
Sonymen qatar, a.j. 1 sáýirden bastap ataýly áleýmettik kómek kólemi arttyryldy.
Qabyldanǵan sharalar shamamen 5,2 mln adamnyń tabysyna oń yqpalyn tıgizdi. Qabyldanǵan memlekettik baǵdarlamalar men áleýmettik sharalardy iske asyrý nátıjesinde a.j. I jartyjyldyǵynda ekonomıka ósimi turǵyndardyń ortasha aılyq jalaqysynyń 9%-ǵa jáne naqty tabysynyń 5,5%-ǵa ósýin kórsetti.
Sizdiń tapsyrmańyz boıynsha Úkimet Ulttyq bankpen birlesip kepilsiz tutynýshylyq nesıeler boıynsha azamattardyń borysh júktemesin tómendetý boıynsha jumystar júrgizýde.
Sonymen qatar О́zekti áleýmettik máselelerdi sheshý boıynsha shuǵyl sharalar paketi iske asyrylyp jatyr.
Jumyssyz jáne ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardy nátıjeli jumyspen qamtýǵa tartý boıynsha proaktıvti sharalar iske asyryla bastady.
Bıyl jumyspen qamtý sharalarymen qamtý, onyń ishinde «Bastaý bıznes» jáne «Jas kásipker» baǵdarlamalary aıasynda qysqa merzimdi kásiptik oqytý arqyly qamtý 4 ese artady jáne 300 myńnan astam adamdy quraıdy.
Aǵymdaǵy jyly shaǵyn nesıelendirýge shyǵyndar 19 myń adamdy qamtýmen 85 mlrd teńgege deıin ulǵaıtyldy.
Jańa bıznes-ıdeıalardy iske asyrýǵa granttar kólemi 37 myńnan astam adamdy qamtýmen 18 mlrd teńgege deıin ulǵaıtylady.
A.j. 1 qyrkúıekten bastap 122 myńnan astam adamdy qamtýmen, TjKB-degi jumysshy mamandyqtary boıynsha bilim alýshylardyń shákirtaqysy 30%-ǵa ósedi.
Az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylardan shyqqan balalardy JOO-larda oqytý úshin qosymsha 5 myń nysanaly memlekettik bilim berý granttary bólinedi.
Turǵyn úıdiń qoljetimdiligin arttyrý úshin Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynda jumys isteıtin jastar úshin satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úıler sany 3 esege, jylyna 3 myń páterge deıin arttyryldy.
Jeke ınvestorlardy tartýmen turǵyndardyń az qamtylǵan sanattary úshin jalǵa beriletin turǵyn úı kólemi jylyna 20 myń páterge deıin 2 esege arttyrylady.
Atalǵan sharalar paketin iske asyrý 500 myńnan asa adamǵa oń yqpalyn tıgizedi.
Jalpy, 2019 jyly áleýmettik sala shyǵyndary 7,1 trln teńgege deıin arttyryldy.
Úkimet atalǵan áleýmettik sharalardy iske asyrý boıynsha barlyq qajetti sharalardy qabyldaıtyn bolady.
* * *
Sizdiń Saılaýaldy baǵdarlamańyzdy iske asyrý úshin, qurmetti, Qasym-Jomart Kemeluly, Úkimet 7 basymdyqty baǵyt boıynsha júıeli sharalar keshenin qamtıtyn «Jańa kún tártibin» ázirlep, júzege asyrýda.
Birinshi baǵyt. Dınamıkaly ekonomıka – barshanyń ıgiliginiń negizi.
Birinshiden, bizdiń jumysymyzdyń basty basymdyǵy – jańa jumys oryndaryn qurý.
Ekonomıkanyń turaqty damýyn qamtamasyz etý jáne nátıjeli jumys oryndaryn qurý úshin negizgi másele – ınvestısııalardyń jańa tolqynyn tartý.
Bizdiń mindetimiz – jyl saıyn negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar kólemin orta eseppen 20%-ǵa arttyryp, onyń deńgeıin 2025 jylǵa qaraı JIО́-niń 30% deıin jetkizý.
Nysanaly parametrlerge qol jetkizý úshin negizgi kapıtalǵa 5 jyl boıy 30 trln teńge somasynda ınvestısııalar tartý qajet. Búginde 12,4 trln teńge somasynda jobalar pýly anyqtaldy. Iаǵnı, jyl saıyn orta eseppen 3 trln teńgeden qosymsha qarjy tartý qajet.
Tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń jyldyq kólemin qazirgi 24 mlrd dollardan 2025 jylǵa qaraı 34 mlrd-qa deıin arttyrý kerek.
Investısııalar tartý úshin óńdeý ónerkásibiniń, otyn-energetıka kesheniniń, kólik jáne logıstıkanyń, AО́K pen týrızmniń áleýeti zor.
Investısııalar tartý jahandyq básekelestiktiń artýy jaǵdaılarynda júzege asyrylyp jatyr. Osyǵan balanysty Úkimet barlyq memlekettik qoldaý sharalaryn qoldanýmen jáne qolaıly ınvestısııalyq ahýal qurýmen ınvestısııalar tartý boıynsha proaktıvti jumystardy júrgize bastady.
Aǵylshyndyq quqyqty, jobalardy qurylymdastyrýdy jáne teń qarjylandyrýdy qoldaný arqyly AHQO áleýetin paıdalaný sheteldik jáne otandyq ınvestorlar úshin tartymdy jaǵdaılar týdyrady.
Árbir ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organ men ulttyq holdıng úshin naqty nysanaly ındıkatorlar qoıylady.
Investısııalar tartý jónindegi úılestirý keńesinde barlyq ınvestısııalyq jobalardyń júzege asyrylý barysy qarastyrylatyn bolady.
Ekinshiden, Úkimet bıznes-qaýymdastyqpen birlesip Indýstrııa 4.0 tehnologııalaryn engizýmen óndiristi keńeıtý, eksport geografııasyn keńeıtý, óńdeýdi tereńdetý, onyń ishinde transulttyq kompanııalardy tartý arqyly da óndiristiń jahandyq tizbegine ený boıynsha negizgi salalardy damytý strategııasyn qaıta qarastyrady.
Bul 2025 jylǵa qaraı óńdeý ónerkásibindegi eńbek ónimdiligin 1,7 esege, al eksportty 1,5 eseden astamǵa arttyrýǵa múmkindik beredi,
AО́K salasynda naryqty sapasy joǵary otandyq ónimdermen tolyqtyrý jáne 2025 jylǵa qaraı ımportty 2 esege tómendetý mindeti tur.
Sonymen qatar AО́K salasynda eksportty 2,4 mlrd dollardan 5 mlrd dollarǵa deıin arttyrý boıynsha sharalar jalǵastyrylady.
Ekonomıkanyń damýy úshin qyzmet kórsetý salasynyń áleýeti zor. Eń aldymen, bul týrızm, elektrondy saýda, kólik jáne logıstıka.
Salaǵa 600 mlrd teńge ınvestısııa tartýmen týrızmdi damytýdyń 2025 jylǵa deıingi jańa memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý shektes salalardy eskerýmen 200 myń jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi. 2025 jylǵa qaraı JIО́-degi týrızm úlesi 8%-ǵa deıin artady.
Tranzıttik, saýda-logıstıkalyq qýattylyqtardy ulǵaıtý, jergilikti jáne respýblıkalyq joldardy rekonstrýksııalaý jáne salý arqyly kólik-logıstıkalyq keshendi damytý 150 myńǵa jýyq jańa jumys oryndaryn quryp, salanyń JIО́-degi úlesin 10%-ǵa deıin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Onlaın-saýda naryǵynda jumys oryndaryn qurýdyń zor áleýeti bar.
2025 jylǵa qaraı qazaqstandyq ınternet-alańdarda satyp alýlar kólemi 500 mlrd teńgege deıin artyp, jalpy bólshek saýdanyń 5%-yn quraıtyn bolady. Elektrondy kommersııa aıasynda tranzıtten logıstıkalyq kompanııalardyń kútiletin tabysy 1,3 trln teńgege deıin ósedi. Shektes salalardy eskerýmen 280 myńǵa deıin jumys oryndary qurylady.
Ekonomıkany ártaraptandyrý úshin sonymen qatar basqa salalar da damıtyn bolady. Bizdiń aldymyzda 2025 jylǵa qaraı ekonomıka boıynsha eńbek ónimdiligin keminde 33%-ǵa arttyrý, sondaı-aq shıkizattyq emes eksportty 38 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıtý mindeti tur.
Úshinshiden, bul ekonomıkany sıfrlandyrý.
Taý-ken metallýrgııasy kesheni, óńdeý ónerkásibi, energetıka, kólik jáne logıstıka, aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarynda sıfrlandyrý shyǵyndardy tómendetý jáne eńbek ónimdiligin 1,5 ese arttyrý arqyly ekonomıkanyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Ekinshi baǵyt. Qýatty óńirler – qýatty Qazaqstan.
Kenttený boıynsha álemdik betalystardy eskerýmen «Nurly jol», «Nurly jer» jáne 2025 jylǵa deıingi óńirlerdi damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamalary aıasynda bizdiń jumysymyz iri aglomerasııalar men jalpy qalalardy sapaly damytýǵa baǵyttalatyn bolady.
Oblys ákimdikterimen birlesip «adamdar ınfraqurylymǵa» qaǵıdaty negizinde 6 myń 454 aýyldyq eldi mekennen turǵyndar sanynyń dınamıkasy, ekonomıkalyq kórsetkishteri men tıisti ınfraqurylymnyń bolýy boıynsha damý áleýeti bar 3 myń 387 aýyldan turatyn sıfrlyq karta jasaldy.
«Aýyl - El besigi» jobasyn odan ári iske asyrý tirek jáne seriktes aýyldardyń ınfraqurylymyn basymdyqty qarjylandyrý arqyly júrgiziledi.
Bul bıýdjettik ınvestısııalardy paıdalaný tıimdiligin jáne 2025 jylǵa qaraı aýyldyqtardyń 85%-nyń ómir súrý sapasyn arttyrady.
2019 jyly 700 myń adam turatyn 53 aýyldyń ınfraqurylymy jańǵyrtylyp, 4 myń 700 jańa jumys orny qurylady.
Úshinshi baǵyt. Tabysty kásipkerlik.
Sizdiń tapsyrmańyz boıynsha Úkimet ShOB-tyń JIО́-degi úlesin qazirgi 28%-dan 2025 jylǵa qaraı JIО́-niń 35%-yna deıin jetkizý boıynsha sharalar qabyldaıtyn bolady.
Kásipkerlikti damytý kóbine óńirlik sıpatqa ıe.
Osyǵan baılanysty, Úkimet «Atameken» UKP-men birlesip 6 oblysta zertteýler júrgizdi.
Máselen, tek Atyraý oblysynda ımport almastyrý aıasynda 539 áleýetti taýarlar men qyzmetter anyqtalǵan.
Mundaı jobalardy iske asyrý kásiporyndardyń óndiris kólemin 80 mlrd teńge somasyna arttyryp, 1 190 mamandyq boıynsha 8 myń jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar, mashınajasaý jáne ken óndirý ónerkásibi salasynyń 100 mlrd teńgege jýyq qarajatqa ımport almastyrý áleýeti bar.
Bıylǵy jyldyń sońyna deıin oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń ákimdikteri «Atameken» UKP-men birlesip salalardy damytýdyń óńirlik baǵdarlamalaryn ázirleıdi.
Tórtinshi baǵyt. Tıimdi memlekettik basqarý.
Yqsham memlekettik apparat qurý úshin vedomstvolyq baǵynyshty uıymdardy jáne olarǵa bólinetin bıýdjet qarajatyn ońtaılandyrý boıynsha jumystar jalǵasady.
Qosalqy qyzmetterdi ortalyqtandyrý boıynsha sharalar qabyldanady (ǵımarattardy kútý, býhgalterlik esep, memlekettik satyp alýlardy ótkizý).
Bıyl jyl sońyna deıin elektrondy formatta usynylatyn memlekettik qyzmetter úlesi 80%-ǵa, kelesi jyldyń sońyna deıin 90%-ǵa deıin jetkiziledi.
Memleket qarjysynyń tıimdiligin arttyrý boıynsha jumystar júrgizilýde.
Memlekettik baǵdarlamalardyń nysanaly kórsetkishteri men memlekettik organdardyń strategııalary olardyń naqty qarjylyq qamtamasyz etilýin eskerýmen túzetiledi.
Kelesi jyldan bastap jergilikti bıýdjetterdiń kiris bazasyna shaǵyn jáne orta bıznesten túsetin korporatıvti tabys salyǵy beriledi.
Sondyqtan, ınvestısııalardy belsendi tartyp, kásipkerlikti damytyp otyrǵan óńirlerdiń jergilikti bıýdjetine qosymsha salyq túsedi.
Besinshi baǵyt. Tıimdi áleýmettik ál-aýqat júıesi.
Áleýmettik qoldaýdyń ataýlylyǵy men tıimdiligin arttyrý boıynsha sharalar qabyldanady.
Muqtaj azamattarǵa kómektiń kórsetilýi olardy elimizdiń ekonomıkalyq tirshiligine belsene tartylýǵa yntalandyrýy tıis.
Qazaqstandyq otbasylar boıynsha jasalǵan áleýmettik kartalar negizinde ár otbasynyń áleýmettik ál-aýqatyna monıtorıng júrgizilip, odan soń qoldaý sharalary belgilenedi.
Ekonomıkanyń jáne turǵyndardyń naqty tabysynyń ósimi máseleleri eńbek naryǵynyń tıimdiligimen tikeleı baılanysty.
Halyqtyń demografııalyq ósimin eskere otyryp, jumyssyzdyq deńgeıin 4,8%-dan 4,5%-ǵa deıin azaıtý úshin 2025 jylǵa deıin 2,7 mln adamdy jumys oryndarymen qamtamasyz etý kerek.
Sondyqtan ınvestısııalar tartý arqyly jumys oryndaryn qurý máselesi Úkimet úshin birinshi kezektegi másele.
Ulttyq eńbek naryǵyn júıeli jańǵyrtý boıynsha sharalar qabyldanady, onda elektrondy eńbek naryǵyn damytý, turǵyndarǵa proaktıvti qyzmetter kórsetýge basymdyq berýmen jumyspen qamtý ortalyqtarynyń jumysyn «qaıta júktemeleý» jáne eńbek ornalastyrýda derbes tásildi qoldaný qamtylady.
Altynshy baǵyt. Bilimdi ult: barshaǵa arnalǵan qazirgi bilim berý standarttary.
Bıyl jyl sońyna deıin Bilim berý men ǵylymdy damytýdyń 2025 jylǵa deıingi memlekettik baǵdarlamasy bekitiledi.
Onyń aıasynda úsh aýysymdyq mektepter máselesi sheshiledi.
Barlyǵy 500 mektep salý josparlanǵan. Onyń ishinde 100-den asa jekemenshik mektep jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrýdy engizý esebinen ashylady.
Sonymen qatar, MJÁ mehanızmi boıynsha 3 myńǵa jýyq jańa balabaqshalar ashylady.
2021 jylǵa qaraı elimizdiń mektepterinde, kolledjderde, JOO-larda jańa oqytý baǵdarlamasyna tolyq kóshý qamtamasyz etiledi.
Bul rette shaǵyn mektepterde bilim berý sapasyn kúsheıtýge, aýyldyq jáne qalalyq mektepter arasyndaǵy aıyrmashylyqty azaıtýǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady.
Tehnıkalyq bilim berýdi ekonomıkanyń qajettilikterine barynsha baǵdarlaý úshin kolledjder transformasııasy jáne olardy jumys berýshilerdiń senimdi basqarýyna berý bastaldy. 390 kolledjde World Skills halyqaralyq standarttary men modýldik baǵdarlamalar engiziledi. Sonymen qatar, naryqtaǵy suranysqa oraı qazirgi kolledjder jelisine ońtaılandyrý jáne profıldendirý júrgiziledi.
Jataqhanalardy oryndarmen qamtamasyz etý úshin 2022 jyldyń sońyna qaraı 75 myń oryn paıdalanýǵa beriledi, bıyldyń ózinde 8 myń oryn paıdalanýǵa beriledi.
Ǵylym salasynda onyń tıimdiligin arttyrý úshin ǵylymdy qarjylandyrý men basqarýdyń jańartylǵan mazmuny engiziledi, bul rásimderdiń ashyqtyǵy men bólinetin qarajattyń tıimdiligin qamtamasyz etedi.
Jetinshi baǵyt. Salaýatty ult: medısınalyq qyzmetter sapasy men qoljetimdiligi.
Sizdiń tapsyrmańyzdy oryndaý aıasynda barlyq qarjylandyrý kózderi arqyly densaýlyq saqtaýdy qarjylandyrýdy 2024 jylǵa qaraı JIО́-niń 5%-na deıin jetkizý kózdelgen. Bul rette, shyǵyndardyń 60%-y densaýlyq saqtaý jáne birinshi rettik medısınalyq kómek kórsetý boıynsha profılaktıkalyq sharalarǵa baǵyttalady.
Mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesin engizý 1 adamǵa jalpy shyǵyndardy aǵymdaǵy jylǵy 97 myń teńgeden 2025 j. 270 myń teńgege deıin arttyrýǵa múmkindik beredi.
