Kóktemniń bir kúni – jylǵa azyq

Beısenbi, 28 naýryz 2013 1:41

Eginshiliktiń táýekel aýma­ǵyn­daǵy aqtóbelik dıqandar ótken jylǵy qýańshylyq saldaryn umyta qoıǵan joq. Alaıda, «Shegirtkeden qoryqqan egin ekpes» degendeı, qol qýsyryp qarap otyrmaǵany da anyq. Aldaǵy kóktemde egin alqabynyń qurylymynda burynǵy jyl­dar­ǵa qaraǵanda ózgeris bolady dep kútilýde. Jalpy, egin al­qabyndaǵy bıdaıdyń úles salmaǵyn 88 paıyzdan 77 paıyzǵa deıin kemitý, onyń ornyna mal azyǵyndyq daqyldar, sonyń ishinde arpanyń úles salmaǵyn arttyrýǵa baǵyt ustalýda.

Beısenbi, 28 naýryz 2013 1:41

Eginshiliktiń táýekel aýma­ǵyn­daǵy aqtóbelik dıqandar ótken jylǵy qýańshylyq saldaryn umyta qoıǵan joq. Alaıda, «Shegirtkeden qoryqqan egin ekpes» degendeı, qol qýsyryp qarap otyrmaǵany da anyq. Aldaǵy kóktemde egin alqabynyń qurylymynda burynǵy jyl­dar­ǵa qaraǵanda ózgeris bolady dep kútilýde. Jalpy, egin al­qabyndaǵy bıdaıdyń úles salmaǵyn 88 paıyzdan 77 paıyzǵa deıin kemitý, onyń ornyna mal azyǵyndyq daqyldar, sonyń ishinde arpanyń úles salmaǵyn arttyrýǵa baǵyt ustalýda. Bu­ǵan iri aýylsharýashylyq qu­rylymdaryndaǵy mal basynyń budan úsh jyl burynǵyǵa qara­ǵanda 20 paıyzǵa deıin kóbeıýi sebep bolyp otyr. Sondaı-aq, al­daǵy kóktemde egis salýdy tek qunarlylyǵy joǵary jerlerde júrgizý kózdelýde. Iаǵnı negizinen ballbonıteti joǵary Áıteke bı, Hromtaý, Mártók jáne Qarǵaly aýdandarynda egis salýǵa basymdylyq beriledi. Sonyń ózinde de egis alqabyn qystartý kózdelýde. Shash-etekten shyǵynǵa batyp, egis salǵanmen ónim alynbaıtyn jerlerde eginshilikpen aınalysýdan góri mal sharýashylyǵyn damytýdyń tıimdiligi joǵary ekenin ómirdiń ózi alǵa tartýda. Sonymen, ótken jyly oblys boıynsha 725 myń gektarǵa egis salynyp, onyń 45 paıyzy kúıip ketip, esepten shyǵaryldy. Ár gektardan nebári 2,9 sentner astyq jınaldy. Bıyl 669 myń gektarǵa tuqym sebiletin bolady. Munda arpa alqabynyń ózin byltyrǵyǵa qaraǵanda 31 myń gektarǵa, mal azyǵyndyq daqyldar 10 myń gektarǵa keńeıtiledi dep kútilýde. 42 myń gektarǵa maıly daqyldar tuqymy sebiledi.

Qýańshylyq saldarynan tu­qymdyq astyq jetimsizdeý bolyp tur. Degenmen, qazirgi tańda qajetti tuqymnyń 60-65 paıyzy oblystyń ishki múmkindigi arqyly daıyndalyp qoıyldy. Sonymen birge, aýdandastyrylǵan dándi daqyldardyń tuqymdyq astyǵyn óndirýmen aınalysatyn «Stepnoe» JShS-den 4 myń tonna tuqymdyq astyq basqa sharýashylyqtarǵa berilmek. Qarjylaı jaǵdaıy turaqty sharýashylyqtarǵa Úkimet te tuqymnan kómektesedi dep kú­tilýde. Azyq-túlik kelisim-shart korporasııasynan bir tonnasy 60 myń teńgeden tuqymdyq astyq alýdyń joldary qarastyrylýda. Sharýashylyq qurylymdary men sharýa qojalyqtary ózara kelisip, tuqym daıyndaýdy da qolǵa alyp jatyr eken. Qolda bar tuqymdyq dándi daqyldardyń barlyǵy zerthanalyq tekserýden ótken, shyǵymdylyǵy 1 jáne 2 klass dep baǵalanǵan.

Aldaǵy kóktemde egis salý úshin jer daıyndaýǵa da kóńil bólingen. О́tken jyly 218 myń ga súdiger jyrtylǵan, 195 myń ga par kóterilgen, sondaı-aq, 30 myń ga par hımııalyq jolmen daıyndalǵan kórinedi. Qysqy kezeńde birazyraq alqapqa qar toqtatý jumystary júrgizilgen.

Oblystyq aýyl sharýashy­lyǵy basqarmasynyń bastyǵy Muhtar Jumaǵazıevtiń aıtýynsha, kóktemgi egiske qajetti janar-jaǵarmaıdan kidiris bolmaıdy. Úkimet kóktemgi da­la jumystaryna qajetti je­­­ńil­­de­tilgen baǵamen beriletin 10 myń tonna janar-jaǵarmaıdy bó­ledi. Al basqar­ma olardy sha­rýa­shylyq qurylym­darynyń tapsyrystary boıynsha tóledi. Bul baǵytta eshqandaı kidiris bolmaıdy, burynnan qa­lyptasqan tájirıbe sony kórsetip júr.

Kóktemgi egiske paıdalanylatyn tehnıkany daıyndaýda da ilkimdilik bar. Traktorlardyń 90 paıyzy, egis quraldarynyń jáne topyraq óńdeý tehnıkasynyń 89 paıyzy jóndeýden ótken. Bıylǵy kóktemgi egiske 230 ónim­diligi joǵary egis keshenderi qa­ty­satyn bolady. Buǵan qo­sym­sha ótken jyly jańa 100 «Belarýs» traktory satyp alynypty, kóktemde solardyń da birqatary dalalyq jumystarǵa paıdalanylady. Jalpy, bıyl ylǵal saqtaý tehnologııasyna aıryqsha kóńil bólingeli otyr. Sondyqtan da kóktemgi egiske daıyndyqty erterek tııanaqtap, naýqandyq jumysty ýaqtyly júrgizýdiń barlyq múmkindikteri qarastyrylýda. О́tken jyly qurqol qalǵan aqtóbelik dıqandar aldaǵy kóktemnen úmitti. Aýa raıynyń qolaıly merzimin utymdy paıdalaný úshin tuqymdyq astyqtyń qoryn tolyqtyryp, tehnıkasy men topyraq óńdeý jáne tuqym sebý quraldaryn saqadaı-saı ázirleýge jumylǵan aqtóbelik dıqandardyń qazirgi qulshynysy osyndaı. Olar bereke-baılyqtyń negizi qalanatyn kóktemniń esik qaǵyp turǵanyn da bek túsinedi. Al, munyń ózi «Kóktemniń ár kúni jylǵa azyq» degendi qaperge ustaıtyn sharýa adamyn alda qarbalas sharýa kútip turǵanyn taǵy bir eske salǵandaı.

Satybaldy SÁÝIRBAI,

«Egemen Qazaqstan».

Aqtóbe oblysy.