Jasyratyny joq, agroónerkásip kesheniniń eksporttyq áleýeti zor ekenin bile tura, ishki-syrtqy múmkindik kózderi utymdy qarastyrylmaı keledi. Shetke jóneltiletin ónimderdiń 60 paıyzy shıkizat ekeni osy sózimizdiń dáleli bolsa kerek. Tereńdeı bersek, onyń bir ushyǵy jer telimderin tıimsiz paıdalanýǵa kelip tireledi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi júrgizgen ınventarızasııa qorytyndylary jaǵa ustatady. Aýyl sharýashylyq jerlerdiń 16,5 mıllıon gektarynyń ıesiz qalýyn eshnársemen aqtaýǵa bolmaıdy. Memleket basshysy tıisti oryndarǵa jer kadastry aqparattyq júıesin sıfrlandyrýdy da tapsyrdy. Bul máselede ashyqtyq qaǵıdattary joq ekeni beseneden belgili. Jerdi tıimdi paıdalanýǵa qatysty monıtorıng júrgizý úrdisi de kenjelep qalǵany ashy bolsa da shyndyq. Osyndaı olqylyqtarǵa jol berilýiniń bir sebebi, ekonomıkanyń tiregi bolyp tabylatyn agroónerkásip keshenin sıfrlandyrý jaıly kóp aıtylǵanymen, búgingi kúnniń basty talabyna aınalǵanyn sezinbeýimizde jatyr.
Qarap otyrsaq, búginde búkil álem sıfrly tehnologııalar dáýirine qadam basty. О́rkenıetti elder óz ekonomıkalaryn zaman talaptaryna saı ońtaılandyryp, sıfrly júıeler men avtomattandyrýdyń, jasandy ıntellekti men ınnovasııalyq tehnologııalardyń ıgiligin kórip otyr. Olardyń tájirıbesi kórsetkendeı, sıfrlandyrý sharalary ekonomıkanyń qarqyndy damýy men turǵyndardyń ómir súrý sapasyn arttyrýdyń negizgi faktory. Olaı bolsa, sıfrly tehnologııany damytyp, qýatty ındýstrııany qamtamasyz etý elimiz úshin qashanda ózekti bolyp qala beredi.
Agroónerkásip kesheniniń aldynda álemdik naryqqa baǵyttalǵan, básekege qabiletti sapaly ónim kólemin molaıtý, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý mindeti tur. Otandyq agrarlyq sektordy «Aqyldy tehnologııalar» arqyly damytý jáne dálme-dál eginshilikti qolǵa alý arqyly klımattyq ózgeristerdi boljaýǵa, aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń ónimdiligin, topyraq qunaryn, onyń ylǵalyn anyqtaýǵa, júıeni avtomattandyrýǵa, zııankesterge qarsy ýaqytynda shara qoldanýǵa jáne ketken shyǵyndardy, túsetin paıdany esepteýge múmkindik alady. Bul baǵytta qanatqaqty jobalardy júzege asyrýda Soltústik Qazaqstan oblysy aldyńǵy qatarda keledi. S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetimen birlese otyryp, agroónerkásiptik keshendi sıfrlandyrýdyń negizgi ǵylymı-ádistemelik ortalyǵy ornyqty. Birqatar agroqurylymdar aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi sıfrly formatqa kóshirip, egis alqaptaryn ǵarysh arqyly baqylaý múmkindigine qol jetkizdi. Olardyń qatarynda «Taıynsha-Astyq», «Shaǵala-Agro», «Atameken-Agro» sekildi sharýashylyqtar bar.
Alaıda, jerdi talapqa saı ıgerip, mol ónim alýdyń birden-bir joly salany sıfrlandyrý ekenin bári birdeı sezinip otyr desek, artyq aıtqandyq bolar edi. Máselen, dálmá-dál eginshilik týraly osydan on jyl buryn aıtylǵanymen, osynaý ınnovasııalyq júıeni engizý qarqyny áli baıaý. О́ıtkeni qanatqaqty jobalar men ozyq baǵdarlamalardy ıgerýge shaǵyn sharýa qojalyqtary qaýqarsyz. Oǵan qarjy tapshylyǵy kedergi keltirse, ekinshiden, óz isin jetik biletin bilikti mamandar jetpeıdi. Ǵalymdardyń, sarapshylardyń qatysýymen sıfrlandyrý boıynsha bilim jetildirý semınarlaryn uıymdastyrý da kezek kútpeıtin sharýalardyń biri. О́ıtkeni egistik alqaptarynyń árbir gektaryn zerttep, topyraq jaǵdaıyn tolyq bilmeıinshe, ónim kólemin arttyramyn deý bos áýreshilik ekenin basa aıtqym keledi.
kandıdaty, professor
