Eksporttyq baǵyttaǵy ónim
Juma, 29 naýryz 2013 1:31
Ekonomıkalyq baılanystar úzilip, kásiporyndar toqtap, jappaı jekeshelendirý bastalǵan kezde keshegi dúrkirep turǵan óndiris oryndary ustaǵannyń qolynda, tistegeniń aýzynda ketkenin qazir ókinishpen eske alýdan basqa qaıran joq. Degenmen, sol talan-tarajǵa túsken kásiporyndardyń arasynda istiń utyryn biletin kásipkerdiń qolyna tap bolǵandary sharýasyn túzep, ekinshi tynysy ashylǵanyn da kórip júrmiz. Hromtaý aýdany ortalyǵyndaǵy Dóń astyq qabyldaý elevatory da qoldan-qolǵa ótip syıymdylyǵy 75 myń tonna astyq qabyldaýǵa múmkindik beretin kásiporyn da talan-tarajǵa tústi, qur sulbasy ǵana qaldy. 2004 jyly ony astyqty eksportqa shyǵarýmen aınalysatyn «STK kompanı» fırmasy satyp alyp, dereý qalpyna keltirý jumystaryna kiristi. «Aqtóbe nan ónimderi kombınaty» JShS bolyp qaıta qurylǵan kásiporyn tizginin naryqtyq qatynastarda jumys istep ysylǵan tájirıbeli maman Abzal Jubanyshev ustady.
Juma, 29 naýryz 2013 1:31
Ekonomıkalyq baılanystar úzilip, kásiporyndar toqtap, jappaı jekeshelendirý bastalǵan kezde keshegi dúrkirep turǵan óndiris oryndary ustaǵannyń qolynda, tistegeniń aýzynda ketkenin qazir ókinishpen eske alýdan basqa qaıran joq. Degenmen, sol talan-tarajǵa túsken kásiporyndardyń arasynda istiń utyryn biletin kásipkerdiń qolyna tap bolǵandary sharýasyn túzep, ekinshi tynysy ashylǵanyn da kórip júrmiz. Hromtaý aýdany ortalyǵyndaǵy Dóń astyq qabyldaý elevatory da qoldan-qolǵa ótip syıymdylyǵy 75 myń tonna astyq qabyldaýǵa múmkindik beretin kásiporyn da talan-tarajǵa tústi, qur sulbasy ǵana qaldy. 2004 jyly ony astyqty eksportqa shyǵarýmen aınalysatyn «STK kompanı» fırmasy satyp alyp, dereý qalpyna keltirý jumystaryna kiristi. «Aqtóbe nan ónimderi kombınaty» JShS bolyp qaıta qurylǵan kásiporyn tizginin naryqtyq qatynastarda jumys istep ysylǵan tájirıbeli maman Abzal Jubanyshev ustady.
Ol kezdegi elevatordyń qańyraǵan ǵımaratyna qaraýdyń ózi júregińdi shaılyqtyrar edi. «Kóz qorqaq, qol batyr» degen ras eken. Iske bir kirisip ketken soń, sheginer jer qalmady, qaıta jaraqtandyrýdy bastap kettik, dep eske alady kásiporyn basshysy táýekelmen sharýa jasaǵan sátti qazir.
Fırmaǵa kásiporyndy iske qosý úshin qyrýar qarjy ınvestısııa salýǵa týra keldi. Elevatordyń ǵımaraty kúrdeli jóndeýden ótkizildi. Kásiporynǵa gaz, elektr jetkizildi, sý qubyry jáne kanalızasııa tartyldy. Tek qana tehnologııalyq zerthanaǵa nemistiń zamanaýı qondyrǵylaryn ornatý 100 myń eýroǵa tústi. Astyq qabyldaý jáne tıeý, óńdeý jáne saqtaý ýchaskeleri jańǵyrtyldy, 1,5 shaqyrym kirme jol, lıft qalpyna keltirildi. Burynǵy mehanıkalyq tarazy qalpyna keltirilip, kompıýtermen basqarylatyn tarazy paıdalanýǵa berildi. Jańadan ákimshilik ǵımaraty, ashana, qonaq úı salyndy. Sóıtip, elevator iske qosylyp, alys-jaqyndaǵy sharýalardan astyq qabyldaı bastady.
2007 jyly dıirmen qurylysyn salý bastalyp, bir jyldan keıin túriktiń ozyq tehnologııalyq qondyrǵysy ornatylǵan un tartý zaýyty iske qosyldy. Bul dıirmen táýligine 200 tonna bıdaı unyn óndirýge múmkindik berdi. Seriktestiktiń «Rahat» jáne «Start» markaly undary ishki rynokty ǵana qamtamasyz etip qoımaı, eksportqa da shyǵaryla bastady.
Alaıda, ónimdi shıkizat túrinde ótkizýdiń tıimsizdigin eskergen kásiporyn basshylary makaron sehyn salýdy qolǵa alyp, ol údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda júzege asyryldy. О́ndiristi osylaı jańǵyrtýǵa baǵyt ustaldy. Bul jobany júzege asyrýǵa 750 mıllıon teńge qarjy salyndy. Elevator aýmaǵynda salynǵan fabrıkaǵa ıtalııalyq Ravap fırmasynyń tehnologııalyq jelisi ornatylǵan. Onyń qýaty saǵatyna 2 tonna qysqa makaron ónimderin shyǵarýǵa múmkindik beredi. Qazir «Statýs», «Bota» markaly on túrli makaron óndiriledi. Bolashaqta makaron túrlerin 20-ǵa jetkizý kózdelýde. Sondaı-aq, ekinshi jáne úshinshi jelilerdi iske qosyp, spagettı, jaıma shyǵarý da aldaǵy kúnderdiń enshisindegi sharýalar. Munda 60 adam eńbekke tartyldy. Jergilikti mamandardy sheteldik áriptesteri oqytyp, tájirıbe jınaqtatty.
Seriktestiktiń uny men makaron buıymdaryna oblys ortalyǵyndaǵy sýpermarketterde, iri kásiporynda, kóterme saýda bazarlarynda suranys joǵary. Qazir kásiporynnyń ónimderiniń 70 paıyzy Aýǵanstan, О́zbekstan, Tájikstan, Túrkimenstan sııaqty alys-jaqyn shetelderge, qalǵany elimizdiń alty oblystaryna ótkiziledi. Aqtóbe nan ónimderi kombınatynyń ónimderiniń sapalylyǵyn 2011 jyly «Qazaqstannyń úzdik taýarlary» konkýrsynda ekinshi oryn ıelenip, al, ótken jyly jeńimpazy bolǵanyn, respýblıkalyq «Altyn sapa» konkýrsyna qatysqanynyń ózi dáleldeı tússe kerek. Qazir seriktestikke qarasty barlyq óndiris býyndarynda 200 adam jumys isteıdi. Seriktestik dırektory Abzal Jubanyshevtiń aıtýynsha, búgin-erteń taǵy bir óndiristik jeli – nan-bólke jáne kondıter buıymdaryn óndiretin seh iske qosylmaq. Onyń táýliktik qýaty 15 myń dana nan ónimderin shyǵarýǵa eseptelgen. Oǵan elevatordyń burynǵy keńsesi yńǵaılastyrylyp salynyp, sehqa túriktiń zamanaýı qondyrǵysy ornatyldy. Bul jobaǵa 4 mıllıon AQSh dollary jumsaldy. Naýryz aıynyń aıaǵyna taman ashylatyn bul sehta óndirilgen nan-bólke, kondıter buıymdary hromtaýlyqtardyń suranysyn 60 paıyzǵa qamtamasyz etetin bolady.
О́z shıkizatyń bolmaı óndiristiń órge baspaıtynyn túsingen seriktestik basshylary Qudyqsaı selolyq okrýgi aýmaǵynan 10 myń gektar egistikti 49 jylǵa paıdalanýǵa jalǵa alyp, dándi daqyldar ósirýde. «Qazagroqarjy» AQ arqyly ónimdiligi joǵary úsh Djon Dır egis keshenin, osynshama kombaın satyp aldy. Jergilikti turǵyndardyń arasynan tájirıbeli mehanızatorlardy jumysqa tartyp, olardy jańa tehnıkada jumys isteýge oqytyldy.
Sóıtip, alqap – elevator – dıirmen júıesin qalyptastyrdy. Qazir seriktestik kóktemgi egiske tııanaqty daıyndalýda. Tuqymdyq astyq bar, jer óńdeý, tuqym sebý tehnıkalary, traktorlar daıyndyq sapyna qoıylǵan. Kóktem shyǵysymen alqapqa shyǵýǵa qulshynyp otyrǵan seriktestik eginshileri bıyl mol ónimnen úmitti.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
