Úkimet basshysy aldymen «Qoshqar-Ata» qaldyq sý qoımasynyń qazirgi ahýalymen, sondaı-aq jel kúshimen alynatyn elektr energııasy qurylysymen tanysty. Búgingi tańda Qoshqar Ata ózeni shuǵyl túrde shara qoldanýdy talap etip otyrǵan aımaqtaǵy eń basty ekologııalyq problemalardyń biri.
Sapar aıasynda Premer-Mınıstr Alashtyń ardaqty uly, asa kórnekti qalamger Ábish Kekilbaıulynyń qurmetine arnap salynyp jatqan rýhanı ortalyqta boldy. Jazýshynyń mádenı qundylyqtary men eńbekterin máńgi este saqtaý jáne nasıhattaý maqsatynda qurylǵan ortalyqtyń aýmaǵy 10 gektardy quraıdy. Osy jyldyń qazan aıynda rýhanı ortalyqta ornalasatyn murajaıdyń qurylysyn tolyq aıaqtaý, al keler jyly nysandy paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.
Mańǵystaý oblysyna jumys sapary barysynda A.Mamın óńirdegi birqatar ınnovasııalyq ónerkásiptik kásiporyndarǵa bardy, óńirde «jasyl» ekonomıkany, jańartylatyn elektr energııasy kózderin damytý, ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý, jańa mádenı jáne týrıstik nysandar salý barysymen, avtojoldardy salý jáne qaıta jóndeý jumystarymen tanysty. О́ńirde jalpy qýattylyǵy 50,6 mVt bolatyn kún jáne jel elektr stansalaryn salý boıynsha birqatar jobalar iske asyrylǵan. 2021 jylǵa qaraı qýaty 147,6 mVt bolatyn jańartylatyn energııa kózderi jumys isteıtin bolady dep kútilýde.
Premer-Mınıstrge jańa shaǵyn aýdandardy sýmen, jylýmen, gazben, elektrmen qamtamasyz etý úshin ınjenerlik jelilerdi salý boıynsha jobalar týraly aqparat berildi.
Sonymen qatar jumys sapary barysynda Úkimet basshysy «Shlıýmberje», «Kaspıı bıtým», «Kaspıı» sý tushytý zaýyty sekildi shahardaǵy birneshe iri kásiporyndardy aralady. Munaı óndirýshi kásiporyndarǵa qyzmet kórsetetin «Shlıýmberje» kompanııasynyń óndiristik qýaty jylyna 1000 nasos qondyrǵysyn shyǵarady. Al «Kaspıı bıtým» zaýyty jylyna 1 mıllıon tonna munaı óńdep, osy jyldyń ózinde 151 myń tonnadan astam sapaly jol bıtýmyn shyǵarǵan.
Zaýyt jumysynyń nátıjesinde jáne basqa otandyq óndirýshilerdiń ónimin qosa alǵanda, búginde eldiń jol bıtýmyna degen qajettiligi tolyq qamtylyp otyr. Salystyratyn bolsaq, 2013 jyly Qazaqstanǵa ákelinetin bıtým ımporty 200 myń tonnadan astam bolatyn. 2018 jyly zaýyt ónimi eldiń ishki naryǵy qajettiliginiń 37%-yn qamtamasyz etti.
Qazir Aqtaý bıtým zaýytynda joǵary sapaly, onyń ishinde buǵan deıin Qazaqstanda shyǵarylmaǵan polımerli-túrlendirilgen bıtým óndiriledi. Polımerli-túrlendirilgen bıtým jylýǵa, aıazǵa jáne tozýǵa tózimdiligi boıynsha jaqsartylǵan sıpattamalary esebinen asfalt-betondyq jabyndylar qyzmetiniń merzimin 1,5-2 esege uzartady.
«QazMunaıGaz» UK AQ munaı óńdeý jónindegi basqarýshy dırektory Muratjan Musaıbekov zaýyt iske qosylǵan ýaqyttan bastap 3,52 mln tonna munaı óndirilip, 1 mln tonnadan astam jol bıtýmy nemese 3 500 shaqyrymǵa jýyq jol shyǵarylǵanyn atap ótti. Aqtaý bıtýmy eldiń strategııalyq avtojoldary, onyń ishinde «Batys Eýropa – Batys Qytaı» tas jolynyń qurylysy kezinde paıdalanyldy. Aqtaý zaýytynyń bıtýmy barlyq kórsetkishteri boıynsha memlekettik jáne halyqaralyq standarttardyń talaptaryna sáıkes keledi.
Úkimet basshysy Aqtaý qalasyndaǵy óndiristik aımaq pen táýligine 25 myń tekshe metr sý óńdep, Qaraqııa, Munaıly aýdandaryn aýyz sýmen qamtamasyz etip otyrǵan «Kaspıı» sý tushytý zaýytynda boldy. Sondaı-aq Kaspıı jaǵalaýynda ornalasqan elimizdegi eń iri kýrorttyq keshenniń qurylysymen tanysty. Aqtaýdan 20 shaqyrym jerde 160 gektar aýmaqty alatyn demalys aımaǵy 2020 jyly paıdalanýǵa beriledi dep josparlanyp otyr.
Aýdan ortalyǵy Beıneýden Aqjigit aýyly arqyly kórshi О́zbekstan shekarasyna qaraı jóndeýden ótip paıdalanýǵa berilgen jańa jol – Mańǵystaý óńirindegi jańǵyrǵan jol taraptarynyń jalǵasy. Buǵan deıin jolaýshylaryna mashaqatqa toly sapardy «syılap» kelgen dala joly endi taqtaıdaı tóselgen qara jolǵa aınaldy.
Mańǵystaý oblysyna sapary barysynda A.Mamın О́zbekstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Abdýlla Arıpovpen birge Tájen aýylynda «Beıneý – Aqjigit – О́zbekstan shekarasy» baǵytyndaǵy halyqaralyq mańyzy bar avtokólik jolynyń ashylý rásimine qatysty.
«Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylǵan joba «Beıneý-Aqjigit» trassasy Quryq porty arqyly avtomobıl tranzıtin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi jáne Transkaspıı dáliziniń О́zbekstanmen, sondaı-aq Ortalyq Azııanyń basqa da elderimen jańa qatynasyn qamtamasyz etedi. Mamandardyń boljamy boıynsha, jol boıynan jylyna 7 myńǵa jýyq avtokólik ótip, onyń ótkizý qabileti 7 esege artady dep shamalanady. Jalpy uzyndyǵy 85 shaqyrymdy quraıtyn joldyń qurylys jumystary 2017 jyly bastalǵan bolatyn. Nysanǵa barlyǵy 381 adam, 155 birlik tehnıka jumyldyrylǵan.
Saltanatty sharada memleketaralyq mańyzy bar eleýli jobanyń Qazaqstan jáne О́zbekstan elderiniń ekonomıkalyq damýyna úlken serpilis berip, ekijaqty yntymaqtastyqtyń artýyna septigin tıgizetini aıtyldy.
Bul joldyń ashylýy Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń jáne О́zbekstan Prezıdenti Sh.M.Mırzıoev aıqyndaǵan strategııalyq áriptestikti qarqyndy damytý sımvoly bolyp tabylady. Sońǵy jyldary Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy ózara qarym-qatynastar sapalyq turǵydan jańa deńgeıge kóterildi jáne turaqty oń dınamıkaǵa ıe boldy. Jyl basynan beri Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy taýar aınalymy 20%-ǵa ósip, $1 mlrd-qa jýyqtady. Sáýir aıyndaǵy Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń О́zbekstanǵa memlekettik sapary ekijaqty yntymaqtastyqtyń damýyna qosymsha serpin berdi, degen A.Mamın halyqaralyq avtomobıl jolynda qozǵalystyń ashylý rásimimen quttyqtap, aıtýly oqıǵanyń Ortalyq Azııanyń kólik ınfraqurylymynyń damýyna, saýda-sattyq kóleminiń artýyna, tranzıttik áleýetin iske asyrýǵa serpin beretinin atap ótti.
Úkimet basshysynyń aıtýynsha, sońǵy jyldary Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy ekijaqty qarym-qatynastyń jańa deńgeıge kóterilýiniń dáleli – ózara saýda kóleminiń jyl saıynǵy ósiminen kórinedi. О́tken jyly taýar aınalymy $3 mlrd-ty qurasa, bıylǵy jyldyń basynan beri oń ósim dınamıkasy baıqalýda.
Mańǵystaý oblysy
