Eshki ósirý

Sársenbi, 8 mamyr 2013 1:37

Halqymyz eshki ósirýmen erteden shuǵyldanyp kele jatyr desek te, osy istiń qyry men syryn jaqsy meńgergen adamdar qa­ta­ry qazir sıreı túskeni seziledi. Mal baǵýǵa yn­ta tanytyp otyr­ǵan jastar az. Degenmen qoǵamǵa qa­jet­ti árbir is óz ýaqyty kelgende qaıtadan damymaı tur­maıdy. О́ıtkeni, kezinde durys mán berilmeý saldarynan qo­jyraǵan tirshilik kózi qoǵamdaǵy oǵan degen suranystyń birte-birte artýy esebinen endi jańa qyrynan qaıtadan jan­dana bastaıdy. Bul – naryq zańy. О́zdiginen rettelýge tıisti naryqtyq qatynastar rynoktaǵy basy artyq zat­tardyń baǵasyn quldyratsa, joǵalyp bara jatqan zat­tar­dyń qunyn arttyrý arqyly qaıta tolyǵyp otyrady.

Sársenbi, 8 mamyr 2013 1:37

Halqymyz eshki ósirýmen erteden shuǵyldanyp kele jatyr desek te, osy istiń qyry men syryn jaqsy meńgergen adamdar qa­ta­ry qazir sıreı túskeni seziledi. Mal baǵýǵa yn­ta tanytyp otyr­ǵan jastar az. Degenmen qoǵamǵa qa­jet­ti árbir is óz ýaqyty kelgende qaıtadan damymaı tur­maıdy. О́ıtkeni, kezinde durys mán berilmeý saldarynan qo­jyraǵan tirshilik kózi qoǵamdaǵy oǵan degen suranystyń birte-birte artýy esebinen endi jańa qyrynan qaıtadan jan­dana bastaıdy. Bul – naryq zańy. О́zdiginen rettelýge tıisti naryqtyq qatynastar rynoktaǵy basy artyq zat­tardyń baǵasyn quldyratsa, joǵalyp bara jatqan zat­tar­dyń qunyn arttyrý arqyly qaıta tolyǵyp otyrady.

Eshki ósirý isine de osyndaı kózqaraspen qaraýǵa tıispiz. О́ıt­keni, qazirgi kúni eshki ósirýdiń de jańa mánge ıe bola bas­ta­ǵandyǵy seziledi. Sebebi, eshki ósirýden san túrli paıda qaratýǵa bo­latyndyǵyn, bul istiń jyl ótken saıyn tıimdi bola túskendigin kózi qaraqty adamdar qazirdiń ózinde jaqsy ańǵara bastady.

Eshki kútimdi kóp qajet ete bermeıtin, ózge túlik túrlerine qaraǵanda tezirek kóbeıetin, tabıǵı jaǵdaıǵa tózimdi mal. Azyqty da kóp talǵaı bermeıdi.

Eshkiniń basty qasıetteriniń biri onyń sútinde. Jas balalar úshin ol keıbir jaǵdaıda ana sútin de aıyrbastaı alady. Sebebi, eshki súti jeńil qorytylady. Qorektik qasıeti de jaqsy. Adam densaýlyǵy úshin óte paıdaly dep esep­te­ledi. Onyń quramynda kalsıı, fosfor sekildi adam aǵzasyna qajetti mıneraldy zattar molynan kezdesedi. Bul zattar bala súıeginiń bekýine jaqsy áser etedi. Eshki sútin sýyq tıip aýyrǵanda da qoldanady. Sondaı-aq ol baýyrdyń qa­bynýynan, asqazan jarasynan, demikpe aýyrýynan saqtaıdy. Eshki sútiniń quramynda V, V2, S jáne A vıtamınderi óte mol.

Eshki 14-15 jylǵa deıin ómir súredi. Ár kún saıyn odan 4-7 lıtr sút saýýǵa bolady. Bir eshkiden jylyna keminde 300, áıtpese 800 gramǵa deıin túbit alynady. Ádette, túbittiń molynan bolýy eshkiniń kútimi men azyqtandyrylýyna kóp baılanysty bolyp keledi. «Túbitti túte almaǵan jún etedi» dep atam qazaq aıtqanyndaı, eger siz eshki baǵý jaıymen durys tanys bolmasańyz, bul isten kóp paıda kóre almaıtyndyǵyńyzdy aldyn-ala aıta keteıik. Biraq, budan taǵy qorqýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni, eshki ósirý sondaı bir qıyn sharýa emes. Eń bastysy, iske degen yntańyz bolýy kerek.

Eshkini kútý. Eshki kóp bap talǵamaıtyn janýar ekendigin joǵaryda aıttyq. Ony kútimge alýǵa kez kelgen oryn-jaı, ıaǵnı qora jaraı beredi. Tek ol qurǵaq ta jaryq bolýy kerek. Eshkiniń bir álsiz jeri, oǵan jel tııýi múmkin. Sondyqtan qoranyń ishi jelkem bolmaǵandyǵyn eskergen jón. Eger qoranyń ishki temperatýrasy jazda 5 gradýstan ystyq, qysta 10 gradýstan sýyq bolmasa, osy jaǵdaıdyń ózi oǵan jarap jatyr.

Eskerte ketetin bir másele, eger qora tym ylǵaldy bolsa, ol eshki sútine áser etedi. Súttiń maılylyǵy tómendeıdi.

Eshki – mazasyzdaý mal. Sondyqtan qorada ony azyq­tandyrý úshin arnaýly shóp salǵyshtyń bolýyn jáne onyń erneýi edennen 60-70 santımetrdeı bıik bolýyn eskergen jón. Áıtpese, shópti aıaǵymen taptap bosqa rásýá etýi múmkin. Sondaı-aq, sýaratyn ydystyń da qabyrǵaǵa bekitýli bolýyn eskerińiz. Eger múmkindigińiz bolyp jatsa, sýdy kúnine eki ret aýystyryp otyryńyz. О́ıtkeni, eshki taza jáne ózi de tazalyqty súıetin mal. Sondaı-aq, eshkini qorada salqyn edenge jatqyzbaı astyna saban nemese qurǵaq japyraqtar, ol bolmasa aǵash úgindilerin tósegenińiz jón.  Osynyń barlyǵy eshki kútimine, eń bastysy, onyń jaqsy da sapaly ónim berip, sizdiń tabysyńyzdyń artýyna ońdy yqpal etedi.

Eshkini qalaı azyqtandyrý kerek? Eshkini qolda ustaǵan kezde onyń eń negizgi azyǵy shabyndyqtyń shalǵyndy shóbi bolýy tıis. Salmaǵy 45 keli tartatyn eshki kúnine 2 kelige deıin shóp jeıdi. Qysty kúnderi quramajemmen nemese kebekpen qosymsha azyqtandyryp otyrǵan durys. Olardy ádette, qat­qyl azyq túrlerine qosyp, ylǵaldandyryp beredi.

Eshki bir ýaqyt tuz jalap, bor jegendi unatady. Azyq­­­tandyrýdyń qysty kúngi mól­sherli rasıony – 2 keli shóp, 2 kelideı túrli qosyndylar men qaldyqtar, 0,2 keli konsentrattar.

Eshkini qystaǵy qol kútiminen jazǵy erkin jaıylymǵa birte-birte shyǵarý kerek. Eshkiniń jaz­ǵy kúngi azyǵy – dalanyń, oı men qyrdyń jasyl shalǵyndy shóbi. Ony jaıylymǵa ádette, dalanyń tańǵy shyǵy kepken ýaqytta shyǵarady. Jaz kezinde kúnine eki ret sýaryp otyrǵan jón.

Negizinde eshkini durys azyq­tandyra bilýdiń mańyzy zor. Bul onyń tez jetilýine jáne ónimdiligine tikeleı áser etedi. Ásirese, laq kezinde durys azyqtandyrylmaǵan eshki shynjý ósip, turqy durys jetilmeıdi de, osydan baryp durys ónim bere almaıtyn bolady.

Eshkini óz tóli esebinen kóbeıtý. Eshki tez ósip jetiletin ósimtal túlik. Kóbinese, egizdep laqtaıdy. Shaǵylystan keıingi qursaqtaný kezeńi 150 kúndi qamtıdy. Týǵan laqtardyń ózi 6-7 aıynda jynystyq turǵydan jaqsy jetiledi. Degenmen eshki negizinen 1,5 jylǵa deıin ósetindikten olardy 16-18 aıǵa deıin shaǵylysqa qospaǵan jón. О́ıtkeni, erte laqtap, durys jetile almaı qalady.

О́nimdi ótkizý tásilderi. Eshkiden alynǵan ónimderdi (sút, túbit, qylshyq) shaǵyn bıznes uıymdarymen kelisimshart jasasý arqyly nemese jarnama berý arqyly satýǵa bolady.

Eshki ósirýge jumsalatyn shyǵyn:

Laq satyp alý – 10 bas h 6 000 teńge = 60 000 teńge.

Shóp satyp alýǵa –  5 000 teńge.

Kebek pen qurama jem satyp alýǵa – 2 000 teńge.

Barlyq shyǵyn: 67 000 teńge.

Kiretin kiris pen paıda:

Bir eshkiniń mólsherli baǵasy – 12 000 teńge. 4 eshki satsańyz 48 000 teńge kiris alasyz. Qalǵan eshkini ósirý úshin qaldyrasyz.

Jarty jyldyń ishinde bir eshkiden kem degende 150 gramm túbit alýǵa bolady. Sonda 10 eshkiden  1 500 gramm túbit alasyz.  1 gramm túbit 300 teńge turady. Sonda siz 10 eshkiniń túbitinen 450 000 teńge kiris qarata alasyz.

1 lıtr eshki súti shamamen 250 teńge turady. Demek kúnine 1 eshkiden 4 lıtr sút alsańyz, ol 1000 teńge turady. Sonda 1 eshkiniń sútinen ǵana aıyna 30 000 teńge, al jarty jylda 180 000 teńge kiris alýyńyzǵa bolady. Eger 10 eshki saýyp satsańyz, sonda qanshama paıdaǵa kenelesiz. Demek, kózin tapqan adamǵa eshki ósirip, onyń ónimderin saýdalaý – óte tıimdi bıznes kózi.

Paıdaly keńesterdi myna saıttardan alýyńyzǵa bolady:

http://brokerf.ru/sh-kozav.htm

http://www.piznes.ru/business-ideas/idea186.htm

http://www.biznesnasele.ru/biznes-plany/biznes-plan-po-razvedeniyu-plemennyh-koz.html

http://prohoz.ru/category/razvedenie-koz/

Daıyndaǵan

Suńǵat Álipbaı,

«Egemen Qazaqstan».