Em barysynda osteohondroz saldarynan bolǵan jelkeniń tartylýy, qoldyń uıyp qalýy, qan qysymynyń kóterilýi, mıǵa ottegi jetispeýi syndy keselderden de qulan-taza aıyǵý múmkindigi bar. Sebebi ár naýqasqa jeke emdeý baǵdarlamasy túziledi. Dárigerler emdelýshiniń omyrtqadaǵy zaqym túri men aǵza ereksheligine qaraı em taǵaıyndaıdy. Olar Reseıdiń Ekaterınbýrg qalasynda akademık Iý.N.Bogdanovtan dáris alǵan. Al Bogdanov – emdeý tásilin álem moıyndaǵan ǵalym. Ol omyrtqa aýrýlaryn emdeýdiń ózindik tásilin tek qana údesinen shyǵa biletin, senim artýǵa bolatyn mamandarǵa ǵana úıretetin talaby óte myqty jan. Mine, ortalyqtaǵy dárigerlerdiń biri Sultan Sataev osyndaı ǵalymnan dáris alǵan maman.
«Omyrtqada 34 bólik bolady, deıdi dáriger. – Onyń árqaısysy aǵzanyń belgili bir múshesiniń jumysyna atsalysady. Mysaly, beldegi otyryqshy tamyr qysylsa, onyń zardaby aıaqqa, san bulshyq etteri, tize men taban, búırekke beriledi. Tizeniń qaqsaýy, tabannyń bastyrmaýy, er adamdardaǵy atalyq bez jumysynyń buzylýy da sonyń saldary. Keıde qulaqtyń shýyldaýy, bastyń sebepsiz aınalýy, kórýdiń nasharlaýy, ótke tas jınalýy, bas saqınasy da omyrtqadan bastaý alady. Sebebi ondaǵy dıskiler bir-birine «otyrady» da, sol aradaǵy júıke talshyǵyna zaqym keledi. Sondyqtan emdelseńiz de nátıje bolmaı jatqan keıbir aýrý túrleriniń túpki sebebin omyrtqadan izdeý kerek. О́ıtkeni omyrtqa – búkil aǵza ustyny.
Bizde emniń birneshe túri toptastyrylǵan. Emdik jáne manýaldy massajdyń kóptegen aýrýǵa em ekenin bárińiz bilesizder. Bul ásirese aıaq-qoly qaqsaıtyn, býyn aýrýy mazalaıtyn jandarǵa daýa.
Samyrsyn aǵashynan jasalǵan emdik fıtobóshkeniń shıpasy – emdik shópter syǵyndysynyń býy súıekke ótken sýyqty da qýyp, aǵzany shlaktardan tazartady. Al endi oǵan júıkeni tynyshtandyratyn, terini jasartatyn efır maılaryn qosady.
«Biraq bizdiń negizgi em bul emes. Bul ekeýi aǵzany qyzdyryp, bulshyq etterdi, tamyrlardy, tipti súıekti de aldaǵy emge daıyndaý. Iаǵnı emniń birinshi satysy ǵana. Omyrtqany emdeý osydan keıin bastalady. Ortalyqta Reseıden ákelingen omyrtqa aýrýlaryn emdeıtin avtomattandyrylǵan arnaıy qurylǵy-kereýet bar. Onyń biri – «Kıneza», ol moıynnan bastap belge deıingi omyrtqanyń ár bóligin qozǵalysqa keltirip, dıskilerdiń qajalýyn, tamyrdyń qysylýyn qalpyna keltiredi. «Ormed-professıonal» omyrtqa men ondaǵy bulshyq etterge vıbrasııalyq-rolıkti massaj jasaı otyryp, dıskiler arasyn ashady. Munyń bári tikeleı baqylaýmen jasalady. Manýaldy terapııa, emdik-núkteli massaj, emdik shópter bulaýy – fıtobóshke, arnaıy jattyǵý men kásibı emdik keshenniń kómegimen taıaqqa súıenip kelip, erkin júrip ketken, tolyq saýyǵyp ketkender bar. Omyrtqasynda birneshe gryja bar adamdar da kezdesedi. Al gryja uzaq emdeledi, durys em jasalsa, tolyq jazylýǵa múmkindik bar», deıdi ol.
Dáriger sóziniń dáleli retinde osynda emdelip jatqan jandardyń biri – Almaty qalasynan kelgen Ersaıyn Ádilbekov basynan ótkendi aıtyp berdi.
«Mende tórt gryja bar edi. Jumysqa jaramaı qaldym. Denem bir jaǵyna qaraı qısaıyp qaldy. Taıaqqa súıenip ázer júremin. Massajdyń túr-túri, ıne salatyn, tamyr úzetin dáriger-emshi degenniń bárin araladym. Shıpasy bolmady. Gryjanyń biri 6 mıllımetrge deıin ósip ketti. Bir dáriger operasııa jasaý kerek dedi. Endi biri múlde jazylmaısyń dep, múgedektikke shyǵarmaq boldy. Aıaq-qolym bútin bolsa da júrýge jaramaı, múgedek bolyp qalý ońaı emes. Sodan izdenip kórsem, álemde gryjany shyn máninde emdeıtin adam sanaýly ǵana deıdi. Sol sanaýlynyń maqtaýlysy akadamık Bogdanov degendi oqydym. Reseıge barýǵa qol qysqa, jol uzaq, qarjy qıyn. Qaıtsem eken dep otyrǵanda Sultan týraly estidim. Dárigerdiń bári osyndaı bolsa ǵoı. Ýkolsyz-dárisiz tórt gryjanyń ekeýin joq etti. Eń úlkeni – 6 mıllımetr bolǵany qazir 2,5 mıllımetrge kishireıdi. Keshe MRT-ǵa túsip keldim. Bul úshinshi kýrs em alýym. Dáriger tórt kýrstyq emde tolyq jazylasyz, biraq araǵa jarty jyl salyp profılaktıka úshin taǵy bir kelýińiz kerek», – dedi E.Ádilbekov.
Jaras QASYMJANOV
ShYMKENT
