Qoǵam • 23 Shilde, 2019

Insýlt máselesi ózektiligin joımaıdy

351 retkórsetildi

Elimizde ınsýltke shaldyqqandardyń sany azaımaı otyr. Oǵan adamdardyń salamatty ómir saltyn saqtamaýy basty sebep kórinedi. Bıyl bas qalada tórtinshi jyl qatarynan ótkizilgen «Insýlt mektebi» halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııasyna jınalǵan mamandardyń pikiri osyǵan saıady.

Eki kúnge sozylǵan basqosýǵa eli­miz­diń barlyq óńirinen bólek Reseı, Ýkraına, Italııa jáne Aýstrııa sııaqty elderden mamandar jınalyp, nevrologııa, neırohırýrgııa, reanımatologııa jáne ońaltý salasyndaǵy ózekti máselelerdi talqylady.

Insýlt máseleleri jónindegi respýblıkalyq úılestirý orta­ly­ǵy­nyń dırektory, neırohırýrg Erjan Ádilbekovtyń baıandaýynsha, eli­miz­degi ınsýlt alǵandardyń sany 40 myńnan asady. Onyń 85%-y – uıyǵan qan túıirshikteriniń (tromb) mı qan tamyryn biteýinen paıda bolatyn aq (ıshemııalyq) ınsýltke shaldyqqandar. Mamandar ınsýlttiń bul túrin tek alǵashqy 3 jarym saǵatta ǵana emdeýge múmkindik bar ekenin aıtady. Iаǵnı, bet-aýzy qısaıyp, tili kúrmelip, aıaq-qoly jansyzdanǵan adam birden jedel járdem kómegine jú­gingen abzal. Sondyqtan da je­del járdem qyzmetin damytý asa mańyzdy. Ásirese aýyldyq jer­­lerdegi jedel járdem qyzmetin syn­ǵa alǵan Densaýlyq saqtaý mınıs­trligi Medısınalyq kómekti uıym­das­tyrý departamentiniń dırektory Asqar Horoshash bul boıynsha mınıstrliktiń arnaıy baǵdarlama daıyndap jatqanyn da jetkizdi.

Bul dertke ushyraǵandardy jas erekshelikterine qaraı jikteıtin bolsaq, 4%-y 16-40 jastaǵy, 37%-y 41-60 jastaǵy, 31%-y 61-70 jastaǵy adamdar bolsa, al qalǵan 28%-y 70-ten asqan qarttar eken. Sondaı-aq 40-70 jas aralyǵyndaǵy naýqastardyń 68%-yn er kisiler quraıdy. Qazirgi kezde ınsýlt alǵandardyń 5 myńy alǵashqy 10 kúnde ómirimen qosh aıtyssa, 5 myńy bir aı ishinde baqılyq bolady eken.

Búginde elimizde 58 ınsýlt orta­ly­ǵy jumys isteıdi. Sońǵy úsh jylda jyl saıyn 10 ortalyqtan ashylyp otyrǵanyna qaramastan ınsýlt alǵandardyń sany azaımaı otyr. Mysaly, 2017 jyly elimiz boıynsha 100 myń adamǵa shaqqanda 227,7-si osy dertpen aýrýhanaǵa jetkizilse, ótken jyly bul kórsetkish 229,7 adamǵa jetken. Mamandar atalǵan derttiń den­deýine tosqaýyl qoıý úshin aldyn alý sharalary óte mańyzdy ekenin alǵa tartady. Ásirese salamatty ómir saltyn saqtaý – densaýlyqtyń kepili. «Bizde emhanalarda salamatty ómir súrý kabıneti bar jáne ol tegin, árbir pasıentke qoljetimdi. Bul kóptegen elde joq. Sonda ınsýlt mektebi, ınfarkt mektebi sııaqty neshe túrli mektepter bar. Biraq halyq ol jerge barmaıdy, dárisin tyńdamaıdy. Kámeletke tolǵan árbir adam sol kabınetke baryp, bolmaǵanda 12 sabaǵyn tyńdaýy tıis», deıdi Insýlt máseleleri jónindegi respýblıkalyq úılestirý ortalyǵynyń bas mamany, nevrolog dáriger Záýresh Ahmetjanova.

Italııadan kelgen nevrolog Fran­ches­ka Romana da aýrýdyń aldyn alý erekshe mańyzdy ekenin aıtady. «Italııada 68 mln halyq turady. Jyl saıyn 107 myń adam ınsýltke shaldyǵady. 200 ınsýlt ortalyǵy bar. Sońǵy 20 jyl ishinde bul aýrýǵa shaldyǵatyndardyń sany 45 myń adamǵa azaıdy. Osy kórsetkishke jetý úshin ár dárejedegi memlekettik organdar barynsha kúsh saldy jáne aldyn alý sharalary tyńǵylyqty júrgizildi. Ásirese temeki tartýdy shekteý sııaqty salamatty ómir súrý saltyn dáripteýdiń nátıjesi kóńilden shyqty. Osy arqyly ınsýltke shaldyǵatyndardyń sanyn azaıtsaq, jańa ádis-tásilderdi engizý arqyly múgedek bolyp qalatyndardy azaıttyq. Bizde emhanalardan bólek, zaýyt sııaqty keıbir qyzmet oryndarynda da ınsýlttiń aldyn alý keńseleri jumys isteıdi», deıdi professor Francheska Romana.

Konferensııany uıym­das­ty­rý­­shylar Jastar jylyna oraı bıyl tuńǵysh ret «Jas nevrolog» baı­­qa­ýyn ótkizdi. Oǵan elimizdiń ár aı­maǵynan 20 nevrolog kelip qa­ty­syp, óz tájirıbelerin baıandady. Jas mamandardyń osy salaǵa kóp­tep kelýin jáne olardyń básekege qabi­lettiligin arttyrý maqsatynda ótken baıqaýdy uıymdastyrýshylar dástúrge aınaldyrýdy kózdep otyr.

Banner
Sońǵy jańalyqtar

IOS júıesine qazaq tili resmı túrde qosyldy

Tehnologııa • Búgin, 18:11

Altyn Adam sherýi Malaızııada jalǵasady

Rýhanııat • Búgin, 17:52

Almatylyq stýdentter tazalyq kúnin ótkizdi

Ekologııa • Búgin, 15:21

«Kanelo» Golovkınnen qorqa ma?

Boks • Búgin, 14:51

Qasym-Jomart Toqaev Nıý-Iorkke keldi

Prezıdent • Búgin, 11:09

Baı-О́lkede mádenı ortalyq ashyldy

Ádebıet • Búgin, 10:11

Hat qorjyn (23.09.2019)

Qoǵam • Búgin, 09:59

Adal isti aramdamasaq qaıter...

Qoǵam • Búgin, 09:53

Onlaın-tapsyrys kómirden taryqtyrmaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:51

Qostanaı qysta tońbaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:48

«Mal da joq, qaıyr da joq»

Qazaqstan • Búgin, 09:46

Jylytý maýsymyna daıyndyq pysyqtaldy

Qazaqstan • Búgin, 09:45

Ádemi dánekerleýshimen áńgime

Qoǵam • Búgin, 09:38

Bıýdjet tıimdi josparlanýy tıis

Aımaqtar • Búgin, 09:25

Jezqazǵanda ishki gaz jelileri tartylýda

Aımaqtar • Búgin, 09:24

Halhyn-gol shaıqasynyń qaharmany

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Aqyn toıyna daıyndyq qalaı?

Rýhanııat • Búgin, 09:08

Damý baǵyty aıqyn

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Uqsas jańalyqtar