Aýyl sharýashylyǵyndaǵy zııankestermen kúres máselesi boıynsha tıisti mınıstrliktiń Memlekettik ınspeksııa komıteti aýmaqtyq ınspeksııa basshysy Erkebulan Bekjanov óńirde erekshe qaýipti shegirtke zııankesterine qarsy 121 471 gektar jerge hımııalyq óńdeý jumystaryn júrgizý josparlanǵanyn aıtady. Búginde qajetti hımıkattar aýdandarǵa tolyqtaı jetkizilip berilgen eken. Tehnıkalar da daıyn. Oblys aýmaǵynda qolaıly fıtosanıtarııalyq ahýaldy qamtamasyz etý maqsatynda arnaıy jumys toby qurylǵan.
– Zııankesterge qarsy hımııalyq óńdeý jumystary 7 maýsymda bastaldy. Jańaqorǵan, Qarmaqshy aýdandarynda hımııalyq óńdeý jumystary tolyǵymen aıaqtaldy. Qalǵan aýdandar boıynsha 77 128 gektar jerge hımııalyq óńdeý júrgizildi. Atalǵan jumystar shilde aıynda aıaqtalady, – dedi ol.
Osy másele boıynsha oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Bahyt Jahanov bıyl barlyǵy 74 184 gektar jerge hımııalyq óńdeý jumystaryn júrgizý josparlanyp, jergilikti bıýdjetten 91 mln teńge qarjy qaralǵanyn aıtty. Aýylsharýashylyq daqyldaryn kútip-baptaý jáne aramshópterge qarsy óńdeý jumystaryn júrgizý úshin 52,9 myń lıtr gerbısıd satyp alynǵan.
Al veterınarııa salasynda atqarylyp jatqan jumystar týraly oblystyq veterınarııa basqarmasynyń basshysy Ersultan Ápetovtiń aıtýynsha, búginde oblysqa epızootııalyq ahýal turaqtylyǵyn saqtaý maqsatynda asa qaýipti 14 túrli juqpaly aýrýlarǵa qarsy bólingen veterınarııalyq preparattardyń 99,9 paıyzy jetkizilgen eken. Oblystyq bıýdjetten bólingen 205,4 mln teńge qarjyǵa janýarlardyń 6 túrli ezootııalyq aýrýlaryna qarsy veterınarııalyq preparattar satyp alynǵan. Qazir aldyn ala egý jospary tolyǵymen oryndalǵan.
Basqarma basshysy aýyl ákimderi, aýdandyq tıisti sala basshylarynyń mal sanaǵyn júıeli júrgizbeı otyrǵanyn aıtty. Kongo-Qyrym gemorragııalyq bezgeginiń aldyn alý jumystary boıynsha atqarylǵan sharalardy pysyqtaǵan onyń aıtýynsha, bıyl epıdemıologııalyq maýsymda atalǵan aýrý 123 eldimekende taralýy múmkin ekeni anyqtalǵan.
– Basqarma osyndaı eldi mekenderde mal qoralardyń mehanıkalyq tazalanýyna zertteý jumystaryn júrgizip, biraz kemshilikterdi anyqtady, – deıdi basqarma basshysy. Sol sebepti keńeıtilgen semınar keńes uıymdastyrylǵanyn, sondaı-aq eldi mekenderde turmysy tómen otbasylardyń mal qoralaryn mehanıkalyq tazalaý jumystaryna kómek kórsetilgenin aıtty. Oblysta qujatsyz mal tasymaldaý deregi de anyqtalǵan. Osyǵan oraı, oblys ákimi quzyrly oryndarmen birlesip, analyq maldy syrtqa shyǵarýǵa shekteý qoıýdy tapsyrdy.
Búgingi paıdasyn oılap, analyq maldyń bárin syrtqa ótkizgen kásipker erteń qalaı tirshilik etedi? Maldyń sany qalaı kóbeıedi? Erteńin oılamaǵan kásipkerlerge túsindirý jumysyn júrgizý kerek.
Qazaq saqarasy malǵa baı degenimizben áp-sátte bosap qalýy da ońaı. Bıyl О́zbekstan men Iranǵa mal satyp, qaltasyna sytyrlaǵan pishen aqsha bitken deldaldar jyl ortasynda Qazaqstannyń túkpir túkpirlerin aralap ketken-di. Olar maldylardyń otar-otar qoı, tabyn-tabyn sıyr, úıir-úıir jylqysynan bólek, aýyldaǵy aǵaıynnyń ildaldalap asyrap otyrǵan birer baspaǵyn da satyp alyp, kórshi memleketterge satyp jiberdi. Kedenshilerden bilgenimiz, О́zbekstan jaqqa kún saıyn myńdaǵan mal tıegen júk mashınalary ótken. Memleket mal alýǵa jeńil nesıe bólgendikten, ala topyly aǵaıyndar az ǵana ýaqytta qoralaryn tórt túlikke toltyryp aldy. Qozyǵa deıin áketti. Sonyń saldarynan soltústik oblystardyń bazarynda usaq mal basy azaıdy. Abyroı bolǵanda, kórshi memlekette nesıelendirý toqtap, dalamyz bosap qalmady. Bul rette keshigip bolsa da Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi maldy syrtqa satýǵa ýaqytsha tyıym saldy.
Tórt túlikten paıda kórý kerek. Biraq jappaı satylymnan emes. Memlekettik baǵdarlamalar arqyly syrttan asyl tuqymdy mal ákelip, myńǵyrtyp kóbeıtkennen keıin retimen saýdaǵa shyǵarýǵa bolady. Qaıda puldaımyn deıtin emes, kúnshyǵys eliniń bir qalasymen-aq alys-beris jasasa da eshqashan utylmaıdy.
Qyzylorda oblysy
