Aımaqtar • 24 Shilde, 2019

Shyǵys Qazaqstanda jastarǵa arnalǵan jańa jobalar bastaý aldy

155 retkórsetildi

Bıyl Jastar jyly bolǵandyqtan, elimizde jastar kásipkerligin damytýǵa arnalǵan jobalar keńinen qolǵa alynýda. Shyǵys Qazaqstan oblysynda jas­tardy kásipkerlik negizderine oqytý jáne 200 AEK kóleminde grantqa ıe bolý boıynsha «Jas Kásipker» jobasy, sonymen qatar «Qoǵamǵa qyzmet: JasA!», «Qorǵaý», «Mentorlyqty damytý» jobalary júzege aspaq.

О́tken jyly aımaqta iske asyrylǵan «Zhas project» jobasynyń nátıjelerin eskere kele, atalǵan jobalar jastar arasynan keńinen qoldaý tabatyndyǵyna senim­dimiz. Eń bastysy jas býyn ókilderin kásipkerlikke tartý asa qajet. Bul jóninde aımaqtyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte de aıtylǵan edi.

Qazirgi ýaqytta oblysta 14-29 jas aralyǵyndaǵy 264 990 adam turyp jatyr, bul barlyq aımaq halqy­nyń 20 %-i. Jastar saıasaty baǵytyndaǵy jumys eli­mizde Jastar jylyn ót­kizý jónindegi Jol kartasy bo­ıynsha júzege asyry­lýda. Eńbekpen qamtý, jumys­syz­dyqty azaıtý boıynsha, jas­tar­dy qoǵamdy damytýǵa tar­tý baǵytynda oblysta kóptegen memlekettik baǵdar­la­malar qolǵa alynǵan, atap aıtqanda, Nátıjeli jumys­pen qamtýdy jáne jappaı kásip­kerlikti damytýdyń 2017 – 2021 jyldarǵa ar­nal­ǵan «Eńbek», «Jastar táji­rı­besi», «Bıznestiń jol kar­tasy-2020», «Dıplommen aýyl­ǵa!» sııaqty memlekettik baǵ­dar­lamalar óz jemisin berý­de. Bıyl 6 aıdyń ishin­de Jumyspen qamtý ortalyq­taryna 4,5 myń jas ótinish túsirgen eken. Sonyń ishinde teń jartysy, ıaǵnı 50 %-y aýyl jas­tary. Olardyń barlyǵy da eńbekpen qamtylyp otyr. 15 jas kásipkerge «BJK-2020» aıasynda granttar berildi. «Dıplommen aýylǵa!» jobasy arqyly 230 jas mamanǵa 40,6 mln teńge kóleminde járdemaqy berilgen. Turǵyn úı satyp alý nemese salý úshin 149 adam bıýdjettik nesıe alǵan, – deıdi  oblys ákiminiń orynbasary Ásem Núsipova. Onyń aıtýynsha,  ústimizdegi jyldyń alǵashqy úsh aıynyń qorytyndysyn alyp qarasaq, jumyssyz júrgen, oqý oqymaıtyn jas­tardyń qatary edáýir aza­ıyp­ty. Bul kórsetkish jal­py respýblıkalyq kólem­de 7,6% bolsa, Shyǵys Qazaq­standa NEET jastar úlesi 2,8% kórsetkishti kórsetip tur. Aǵymdaǵy jyly bul sa­nattaǵy jastarmen jumysqa baǵyttalǵan «Jigerli jastar aýylǵa», «Eńbek jastary» jobalary iske asyrylýda. 

– «Jas Kásipker» joba­sy aıasynda shildeniń 24-inen bastap, 18 ben 29 jas ara­lyǵyndaǵy 1300 adam, atap aıtqanda jas nemese kóp balaly az qamtylǵan ot­basy músheleri men eńbek etýge jaramdy múgedekter kásip­ker­likpen aınalysý úshin bilim­derin jetildirip, bıznes negizderin oqýǵa múmkindik alyp otyr, – deıdi Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha Kásipkerler palatasynyń kásipkerlikti qarjylaı emes qoldaý bóliminiń basshysy Marına Mýn. Onyń aıt­ýynsha, bulardyń qatarynda NEET sanatyndaǵylar da bar. Olar bastapqy bilim alǵan soń, ózderiniń bıznes jos­parlaryn jasap, qarjylyq ınstıtýttardan 6 paıyzdyq jeńildetilgen nesıe neme­se 200 AEK kóleminde qaı­ta­rym­­syz memlekettik grant­qa óz isterin ashyp, kásip­ker­likpen aınalysa alady. Bul qarajatqa tıisti kásipkerlikti damytý úshin qural-jabdyq, mal, qus basyn jáne taǵy basqa qajettilerin satyp alýlaryna bolady. Qazirgi tańda barlyǵy 1277 adam osyndaı grant alý múmkindigine ıe bolyp otyr. Bul jobaǵa qatysý úshin turǵylyqty mekenjaı boıynsha Jumyspen qamtý ortalyqtaryna nemese óńirlik kásipkerler pa­la­ta­syna júginýge bolady. Qazirgi tańda Shyǵys Qazaq­stan oblysynyń kásipkerler palatasy «Jas kásipker» baǵ­dar­lamasy boıynsha tegin oqytýǵa qala jáne aýdan tur­ǵyndaryn jınaýda. Maqsat – kásipkerlik jumysqa NEET kategorııasyndaǵy jas­­tar­­­dy tartý. Jas otbasy mú­she­leri men az qamtylǵan kóp ba­laly otbasy múshelerin jáne eńbekke qabiletti múge­dekterdi tartý arqyly ha­lyq­tyń ekonomıkalyq belsen­diligin arttyrý da asa qajet. Oqytý barysynda bekitilgen bıznes-trenerler oqý josparyna sáıkes zamanaýı oqytý ádistemelerin paıdalana otyryp, sabaqty ınteraktıvti túrde júrgizedi. Baǵdarlama­ǵa qatysý úshin eń aldymen testileýden ótý kerek, sonyń qo­rytyndysy boıynsha top­qa irikteý júrgiziledi. Bilim alýshylarǵa shákirtaqy tóle­nedi jáne kýrs aıaqtalǵan soń ser­tıfıkattar beriledi. Oqy­tý­dyń uzaqtyǵy 3 apta bolmaq.

Sondaı-aq Aqparat jáne qo­ǵamdyq damý mınıstr­ligi­niń qoldaýymen Azamat­tyq bas­tamalardy qoldaý ortaly­ǵynyń memlekettik granty boıynsha taǵy da úsh joba júzege aspaqshy. Bul jóninde aqparat alý úshin ár qala men aýdandaǵy Jastar resýrstyq ortalyǵyna barýǵa bolady.

«JasA!» jobasy aıasynda «ózimiz turyp jatqan aýyldarymyz ben qalalarymyzdy damytamyz» degen jastardyń túrli áleýmettik jobalary, ıdeıalary men usynystary júzege asyrylmaq, – deıdi Jas­tar qyzmetkerleri qoǵam­dastyǵynyń mamany Jansaıa Aqanova. Konkýrs boıynsha úzdik degen jastar tań­da­lynyp alyp, olar óz usy­nys­tary boıynsha, 610 myń teńgege deıin granttar ala alady. Joba aıasynda elimiz boıynsha jastardyń 100 usynysyn júzege asyrý jáne osy arqyly 660 jas adamdy bızneske tartý josparlanǵan.

Qatysýshylarǵa «Jas­tar qyzmetkerleriniń qaýym­das­tyǵy» qoǵamdyq qorynyń mamandary jetekshi bolady. Bul jobaǵa qatysýdyń shartyna sáıkes, shildeniń 26-syna deıin jashome.org saıtyna tirkelip, bes adamnan turatyn shaǵyn toptarǵa tirkelý qajet.

Oblystyq jastar re­sýrstyq ortalyǵynyń dırektory Araılym Esim­bekova bıyl tamyz aıynyń 1-inen bastap, «Qorǵaý» jo­basy aıasynda aýdandar men qalalardaǵy Jastar resýrs­tyq ortalyqtarynda 20 tá­jirıbeli zańger jastarǵa aqyl-keńes beretindigin atap ótti. Bul eń aldymen jas­tardyń, sosyn árıne azamat­tardyń quqyqtaryn qorǵaý bolyp tabylady. Joba «Eurasian Expert Council» qoǵamdyq qory arqyly iske qosylmaq. Zań keńesterin alýǵa 5 myńnan astam adam kele­di dep josparlanýda.

Qyzyqty jobalar qata­rynda «Mentorlyqty damytý» jobasy da bar. Mindeti – jastardyń kásibı deńgeıin arttyrý. Olarǵa tájirıbeli tálim­gerler kómegimen jetis­tikke jetýdiń qyr-syryn úıretý. 

Shildeniń 14-inen bastap, «Mentorlyqty damytý» jobasy boıynsha bekitilgen mentorlar (tálimgerler) tulǵalyq qalyptasý, kásibı damý jáne quqyqtyq keńes­ter tur­ǵysynda jastarǵa kómek­tesýdi bastap ta ketip­ti. Araı­lym Kerimbekqyzy bastaǵan Shyǵys Qazaqstan ob­lysynyń tálimgerleri astanamyz Nur-Sultan qala­syna baryp, 4 kún boıy oqyp keldi.

– Jastar jylynda bastaý alatyn bul jobalar bıylmen ǵana shektelmeıdi. Jastardy keshendi qoldaý sharalary ár jyly óz jalǵasyn ta­ýyp, tyń jobalarmen toly­ǵa­tyn bolady, – dep qorytyn­dy­lady ShQO ishki saıasat basqar­masynyń basshysy Irına Smıt.


SEMEI

Sońǵy jańalyqtar

Ǵasyr zulmaty

Qoǵam • Keshe

Qurdym (tórttaǵan)

Ádebıet • Keshe

Jańa formattaǵy jyr keshi

Rýhanııat • Keshe

Júrekke salǵan jaralar óshpeıdi

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar