Rýhanııat • 25 Shilde, 2019

Tarıhpen tildesken, ýaqytpen úndesken

760 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Tireýsiz Aspan jasap, oǵan Aı men Kún ornatqan, ony altyn shege sam­saǵan sansyz juldyzdarmen bekitken, qasıetti qara jerdi jasaǵan qu­direti kúshti, meıir, shapaǵaty mol Alla taǵalanyń erekshe meıiri túsken jaly bıik, jaısań jandar bar bul ómirde. Olar kisilik pen kishiliktiń úzdik úlgisi! Olar aspandaǵy Aı men Kúndeı aınalasyna únsiz sáýle shashyp turady. Kózge túsýdi qalamasa da ondaı asyldy halyq kósh jerden tanyp, qurmetteıdi. Sonadaıdan kózge shalynar, janyńa jaqyn jaısańdardyń biri ári biregeıi Bıjamal Rama­zanova. Ol kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri. О́z baqytyn eńbek pen qabiletten, adam­gershilik, adaldyq atty asyl talanttan tap­qan bolmysy bólek bekzat tulǵa.

Tarıhpen tildesken, ýaqytpen úndesken

Bıjamal Ramazanova ómirdiń buralańy, burylysy kóp joldan abyroımen ótken, ómirde qınalsa da syr bermegen, maıyssa da synbaǵan, tuǵyry bıik tulǵa. О́mirde kópti kórgen, kóp jaılardy oıyna túıgen onyń aq júrekpen aqtaryla aı­tar áńgimesi az emes. Dara tý­ǵan da­na­lardyń biri Bıjamal ana­myz­dyń sondaı symbaty bólek sulý syrlarynyń bir parasy onyń «Daık Press» baspa­synan kórgen, «Tarıhı kezdesýler» at­ty kólemimen ǵana emes, kórk­em­diligimen de kórikti kitabynda toǵysypty.

Kitaptyń qurylysy da tapqyr túzilgen. Bul aıtary anyq, boıaýy qanyq derekti, kerekti kitap: «KSRO basshylyǵy jáne tanymal tulǵalar», «Qazaqstannyń kórnekti qaıratkerleri», «Qa­zaq­stan qaharmandary», «Ja­­zý­­shylar», «Kórnekti qaırat­ker­ler» jáne «Ǵalymdar. Árip­tes­ter. Dostar» atty alty bó­limnen turady. Kitaptyń má­tinin baıandap, kóziqaraqty oqý­shy­nyń ýaqytyn almaı-aq qoıa­lyq, sebebi ár bólimniń attary áńgimeniń kim, ne jaıly eke­nin týaraı, shyǵar kúndeı aıqyn, anyq aıtyp tur. Ásirese, ózi júzdesken Nıkıta Hrýshev, Leonıd Brejnev, Vıacheslav Mo­lotov, Iýmjagıın Sedenbal, Din­muhammed Qonaev, Nursultan Nazarbaev, Ilııas Omarov syndy memleket qaıratkerleri, Baýyrjan Momyshuly, Raqym­jan Qoshqarbaev, Saǵadat Nurma­ǵambetov tárizdi qaharmandar; Muhtar Áýezov, Sábıt Muqanov, Ǵabıt Músirepov, Mırzo Tur­synzade qatarly ádebıet alyp­tary; Patshaıym Tájibaeva, Zylıqa Tamshybaeva, Kúlásh Qunan­taeva, t.b. dostary jaıly jazbalary, joǵaryda attary atalǵan tarıhı tulǵalardyń is-áreketteri, keıbiriniń osal tus­tary, Hrýshevtiń kúlkili áre­ketteri, barsha keıipkerlerdiń minezderi minsiz músindelgen.

Kitap avtory Bıjamal Rama­zanova 12 jyl Qazaq KSR Joǵary Keńesi Prezıdıýmynyń hatshysy bolyp úlken memlekettik qyzmet istegen, Qazaqstannyń Azııa jáne Afıra elderimen Yntymaqtastyq komıtetiniń tóraǵasy bolǵan, uzaq jyldar boıy Almaty qalalyq ardagerler qoǵamynyń múshesi bolyp, el ómirine belsene aralasqan kórnekti memleket jáne qoǵam qaı­ratkeri. Muny tizbelep otyr­ǵanymyz ol óziniń jazbalarynda oıdan eshteńe qospaǵan, ózi kórgen, kýá bolǵan tarıhı tulǵalar men tarıhı oqıǵalardy qaz-qalpynda oıǵa qonymdy, aqylǵa syıymdy etip baısaldy baıandap bergen. Sonysymen de bul eńbek qundy. Álemdik deńgeıdegi asa kórnekti saıasatker Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev 2003 jyly jaryq kórgen «О́mir men taǵdyr» atty kitabynda bylaı dep jazdy: «Ákemniń Joǵary Keńes Prezıdýımyndaǵy kóp jylǵy jumysy týraly aıtqanda, Bıjamal Ramazanova týraly aıt­paı ketý múmkin emes. 12 jyldan astam respýblıkanyń memlekettik bıligin kórsetetin osy óte mańyzdy organda ekinshi tulǵa boldy. B.Ramazanova – asa bilikti basshy, eńbekqorlyǵymen, sypaıylyǵymen áriptesterine degen dostyq nıetimen erek­she­lendi. Onyń Joǵarǵy Keńes Pre­­zıdıýmynyń hatshysy qyz­metinen ketip, Qazaq KSR Mı­nıstrler Keńesi janyndaǵy Bas arhıv basqarmasyna basshy bolyp taǵaıyndalýy respýblıka bıligi úshin kemshin boldy. Ol Qazaqstandyq parlamentarızm tarıhyna jarqyn tulǵa bolyp endi».

Memleket basshysynyń tap basyp, tamasha aıtqan sózine alyp, qosarymyz joq.

Tobyqtaı sózdiń túıini – Bıja­mal Ramazanovanyń toq­san jastyń tórinen tómenge, ót­ken­ge kóz jibere turyp aıt­qan maǵynaly sózi jasqa da, ja­sa­mysqa da oı salatyn tár­bıelik máni zor, aıtary anyq, boıaýy qa­nyq ýaqytpen birge jasaı be­retin asa baǵaly eńbek.


Sábıt DOSANOV,

jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty