Uly dala tarıhyn kásibine arqaý etken sheberler otbasynyń sheberhanasyndaǵy qolóner buıymdarynyń san túrliliginde shek joq. Kózdiń jaýyn alatyn áshekeı buıymdar, kıim-keshekter, oıýmen kómkerilgen tekemet-syrmaq, at ábzelderiniń zor talǵammen jasalǵandyǵy erekshe bir tańdanysyńyzdy týǵyzady. Sheberler otbasynyń osy bir shaǵyn sheberhana ishine uıalaǵan qupııasynyń syryn árbir buıymǵa qarap uqqandaı bolasyz. Qyryq jylǵa jýyq qolónerdiń qyr-syryn meńgergen Bekdaıyrlar – otbasymen kásibı sheberler. Úıdiń úlkeni Aıdos – músinshi, Baqytjan qyshtan kórkem buıymdar quısa, Ǵalymjan zergerlikti kásip etip keledi. Al jibek órip, keste, gobelen toqıtyn Erkejannyń qolynan shyqqan buıymdar ózindik sánimen baýraıdy. Qolónerdi ómirine arqaý etken olar – búginde ata-anasynyń qolǵabysy ári shabyt beretin qoldaýshysy.
Shaǵyn óndiris basshysy Qońyr Egenulynyń aıtýynsha, bul shańyraqqa kıeli kásip Bekdaıyr, Egen atalarynan daryǵan. Mektepte eńbek pánin oqyta júrip, ata kásipke balalaryn baýlyǵan Egen qarııanyń eńbegi jaıly Almaty oblysynyń Qastek aýylynda aıtylar áńgime kóp. Ákeden daryǵan kásiptiń jalǵastyrýshysy Qońyr Egenuly kásibı bilim alǵannan keıin Almatydaǵy sývenır, syılyq buıymdaryn shyǵaratyn zaýytta uzaq jyldar bas sýretshi bolyp eńbek etti. «О́ndiris oryndary ydyraǵannan keıin atakásip ómirimniń maǵynasyna aınaldy», deıdi sheber.
Zergerlik ónerdi janyna jaqyn sanaıtyn Qońyr Egenuly – injý-marjan, laǵyl tastardy kúmispen aptap, áshekeı jasaýdyń has sheberi. Aǵashtan jonyp, teriden óńdelip jasalǵan at ábzelderi sapasy jaǵynan da, sáni turǵysynan da suranysqa ıe. Al otanasy Anarkúl Jamanqulqyzynyń qolynan shyqqan sáýkele, qalpaq, taqııa, shapan, túskıizder kúndelikti turmysqa qajetti buıymdar. Kıiz basyp, ulttyq kıim tigýdiń qyr-syryn jetik meńgergen maman bilimin jetildirýde semınar, kórmelerge turaqty qatysyp otyratyndyǵyn aıtady.
Kásiporynǵa qajetti buıymdar Taraz, Shymkenttegi óndiris oryndarymen qatar О́zbekstan, Túrkııa, Eýropa, Qytaı elinen ákelinetindigin jetkizgen sheberlerdiń aıtýynsha, qoldyń qýaty, kózdiń maıyn taýysatyn qolóner kásibiniń mashaqaty óz aldyna. Ulttyq úlgilerdi buıym retinde jaryqqa shyǵarý tásili men ony ónim retinde tutynýshyǵa usynýdyń aıyrmashylyǵy kóp. Osy oraıda tómen paıyzdy nesıege qol jetkizý, shetelderdiń kórme alańdaryna shyǵýdy ýaqyt talap etip otyr. Al zamanaýı jabdyqtar óndiristi joǵary sapaly deńgeıge jetkizýge jol ashyp qana qoımaı, shetel naryǵyna shyǵarýǵa múmkindik beredi, deıdi sheberler.
Shyǵarmashyl sheberler úshin taqyryp aýqymynda shek joq. Tarıhı dúnıesi túrki álemine boılaıtyn qolóner buıymdary kórkemdigi jaǵynan da, tehnologııalyq sıpaty turǵysynan da erekshe. Symbaty men syryn saqtaı otyryp san túrli obrazdarǵa jan bitirý has sheberdiń ǵana qolynan keletin is. Bir buıymda laǵyl tas bar saltanatymen jarqyrap tursa, jibek mata betine kósilgen kerbez oıýǵa til bitkendeı, birde jel bolyp esip, birde gúl bolyp qaýyz ashqandaı áser beredi. Al batyrlardyń joryǵynan habar bergendeı sap túzegen at ábzelderiniń kúmispen aptalyp, bederlenip, órnektelip bitken pishimine qarap saqtar dúnıesine saıahattap qaıtqandaı bolasyz...
Shaǵyn sheberhana ónimderi ulttyq brend retinde nasıhattaýdy qajet etedi. Al árbir ulttyq naqyshtaǵy buıymnyń ón boıynda kóshpendiler tarıhynyń syry jatqany aqıqat.
ALMATY
