• 08 Maýsym, 2013

Shóp ázirleý, ony satý

2000 ret

kórsetildi

7 mın

oqý úshin

Egemen Qazaqstan

Shóp ázirleý, ony satý

Senbi, 8 maýsym 2013 1:28

Qazirgi ýaqytta elimizdegi mal basynyń kóbeıe túsýine baılanysty onyń negizgi azyǵy bolyp esepteletin shóp ázirlep satý tıimdi bıznes, túrine aınala bastady. Bul ispen mal ıelerimen qatar solarǵa qyzmet kórsetetin qolynda qajetti tehnıkalary bar azamattar kóbirek shuǵyldanatyn bolyp júr. Bıznestiń tıimdi bolatyn sebebi, bizdiń Qazaqstan jaǵdaıynda shóp kóbinese tabıǵı dala jaǵdaıynda óz betimen ósedi. Ony tek mezgilinde shaýyp, jınap alý qajet.

Senbi, 8 maýsym 2013 1:28

Shópti arnaýly tehnıkamen nemese qol shalǵy, tyrmaýysh, aıyrmen ázirleıdi.

Shóp qatqyl azyq túrine jatady. Ol – sıyr men jylqy, qoı men eshkiniń negizgi qoregi. Qysta mal qolǵa qaraǵan kezde de ol azyqtyq rasıonnyń negizgi bóligin quraıdy. Osy úshin jaz ýaqytynda mal ustaǵan jurttyń bári shóp daıyndaý isimen shuǵyldanady. Ony pishen salý, pishen shabý dep ataıdy. Mundaıda shópti negizinen shabyndyq pen dalanyń túrli shalǵynynan ázirlegen durys.

Sonymen qatar, qazirgi ýaqytta shópti kópjyldyq dándi jáne burshaq tuqymdas shópterden (sýlybas, jońyshqa, arpabasty shóp, bede) daıyndaıdy. Kóp jaǵdaıda olardy qoldan ósiredi. Sebebi, burshaq tuqymdas shópterdiń quramynda kalsıı, dándi daqyldylardyń quramynda fosfor kóp kezdesedi. Bul ekeýi de malǵa asa paıdaly. Sonyń ishinde dándi daqyldy shóptiń mal azyǵyndaǵy úlesi 70-75 paıyz bolǵany jón. Ylǵaldylyǵy 15 paıyzdy quraıtyn joǵary sapaly shóptiń túsi ádette jasyltym bolyp keledi de, jaǵymdy ıisi burqyrap shyǵyp turady.

Shóptiń qunarlylyǵy ósimdiktiń botanıkalyq quramyna, ony jınaýdyń mezgili men ádisine, keptirý uzaqtyǵyna baılanysty bolyp keledi. Osyndaı jumystar mezgilinde júzege asyrylǵanda shóptiń boıynda vıtamınder men mıneraldy zattar, proteın molynan saqtalady da qatal qystan maldyń kúıli shyǵýyna kóp áser etedi.

Shóp daıyndaý merzimi. Pishenge salynatyn shópti shabý men jınaý ýaqyty aımaqtardyń klımattyq jaǵdaıy men aýa-raıyna baılanysty. Alaıda, jınaý mezgiliniń jalpyǵa ortaq kórsetkishteri de bar. Ol burshaq tuqymdas, dándi shópterdiń qaýyzdanýyna nemese gúldenýine sáıkes júrgiziledi. Dál osy kezeńde ósimdikterdiń qunarly zattary kóp mólsherde bolady. Budan keshirek mezgilde jınaǵanda qurǵaq ónimdi kóbirek alýǵa bolady. Biraq bul kólem ýaqyt ótken saıyn ósimdik quramynda kóbeıe beretin talshyqtar esesinen alynady.

Shópti ázirleý tehnologııasy. Shóp daıyndaýdyń ádettegi jáne dástúrli ádisteri boıynsha shópti shaýyp alyp, aýa-raıynyń qolaıly kezinde birneshe saǵatqa jaıyp alady. Odan keıin shópti tyrmalap úıedi de, qajetti qalypqa deıin keptirgennen soń bir jerge shómelege salyp, jınaıdy.

Shóptiń boıyndaǵy qunarly zattaryn joǵaltýy mehanıkalyq jáne hımııalyq bolyp bólinedi.

Qunarly zattardy mehanıkalyq túrde joǵaltý degenimiz – shópti jınaý jáne qopsytý barysynda ósimdiktiń óziniń baǵaly bólikteri bolyp tabylatyn gúlderi men japyraqtarynyń synýy. Ásirese, gúlderi men japyraqtary jalpy salmaǵynyń 50 paıyzyn quraıtyn burshaq daqyldy ósimdikterdi jınaý barysynda jalpy shóp kólemin joǵaltý qomaqty mólsherde bolady. Mehanıkalyq túrde shóp kólemin joǵaltýdy azaıtý úshin shabylǵan shópti kóp qozǵaı bermeý kerek.

Al hımııalyq túrde shóp kóleminiń azaıýy jańa shabylǵan shóp jasýshalarynda zat almasýdyń, ıaǵnı bıohımııalyq úderistiń toqtamaýy áserinen bolady. Demek, shóptiń qurǵaýy neǵurlym tezirek bolsa, onyń boıyndaǵy aqýyz, kómirsýtegi, maılar, dárýmenderdiń ydyraý úderisi de soǵurlym tezirek toqtatylyp, qunarly zattardyń joǵalýy da barynsha azaıa túsedi.

Jońyshqany keptirý aıtarlyqtaı qıyn, óıtkeni onyń sabaǵy qalyń. Sondyqtan ony jınaý kezinde arnaıy sabaqty jalpaıtyp tastaıtyn shóp mashınalary qoldanylady. Osylaısha ol tez kebedi, alaıda, sabaqtaryn jalpaıtý kezinde ósimdiktiń ylǵaldylyǵy, onymen birge qunarly zattary joǵalady. Dándi daqyldy shópterdi jalpaıtpaıdy, óıtkeni olardyń sabaqtary jińishke, ıaǵnı tez kebedi. Arnaıy jeldetý arqyly shópti jedeldetip keptirýdi júzege asyrýǵa bolady.

Taılanǵan (býylǵan) shópti daıyndaý úshin onyń ylǵaldylyǵy 30-35 paıyzǵa deıin tómendegenshe keptirip, maıa etip jınaıdy.

Dárýmendi shóp jas maldar men asyl tuqymdy janýarlar azyǵyna qoldanylady. Ony jasandy ádispen qurǵatady, kún kózi astynda kóp ustamaıdy, óıtkeni ýltrafıolet tolqyndary saldarynan karotıni ydyraıdy.

Shópti saqtaý tásilderi. Qurǵaq shópti qorada, shatyr astynda saqtaıdy. Keıbireýler arnaıy shóp saqtaıtyn tóbesi jabyq oryn jasaıdy. Ol úshin jerge uzyndyǵy 7-7,5 metrlik baǵana turǵyzylady. Ár baǵananyń qasyna taǵy bir 1 metrlik baǵanany ornatady. Qysqa baǵanalarǵa taqtaılar qoıylyp, ústine shóp jınalady. Ishinen qysqyshpen nyǵyzdalǵan 60×100 sm. qaıraqpen baılanysqan qańqa tóbe bolyp tabylady. Qańqany baǵanalarǵa kıgizip qoıady da, shatyr jasaıdy. Shóp jınalǵannan soń belgili bir bıiktikte shatyrdy bekitedi.

Jumsalatyn shyǵyn:

Kishkentaı aǵash shalǵy satyp alýǵa = 700 – 1 200 teńge.

Úlken aǵash shalǵy satyp alýǵa = 1 500 – 2 500 teńge.

Oraq satyp alýǵa = 400 – 700 teńge.

Elektrmen nemese benzınmen jumys isteıtin motorly shalǵy satyp alýǵa = 7 500 – 50 000 teńge.

Qol tyrma satyp alýǵa = 500 – 1 000 teńge.

Jip satyp alýǵa 1 metri = 5 – 10 teńge.

Kiretin kiris:

Shóp 1m2 = 14 –22 kg.

1 kg shóp = 8 teńge.

1 tonna shóp = 8 000 teńge.

Paıdaly keńesterdi myna saıttardan alýǵa bolady: