Bereri mol báseke

Eki kúnge sozylǵan jarystyń ashylý saltanatyna qatysqan Den­saý­­lyq saqtaý mınıstri Eljan Birta­nov­ saıystyń tek kon­kýrs­tyq sıpat­ al­maı, osy sala­ maman­darynyń tá­jirıbe almasyp, bi­lik­tiligin shyń­daı­tyn bas­qosý­ǵa aınalǵanyn atap ótti. «Kon­kýrs kezinde qatysýshy­lar halyq­aralyq deńgeıdegi sarap­shy­lar­dyń trenıngine de qatysady. Son­dyq­tan bul tájirıbe almasýǵa úlken múm­kindik», dedi mınıstr.

Saıysqa elimizdiń barlyq óńi­ri­­nen kelgen 17 jedel járdem brıga­­dasy jáne aýrýhanalardyń qabyl­daý bó­liminen 5 koman­da qatysty. «Men byltyr qatys­qan­myn. Biraq bir jyl­dyń ishinde kóp nárse jańarǵan. Men úshin úlken jattyǵý boldy», deıdi Aty­raý oblystyq jedel járdem stan­sa­sy­nyń kardıolog-dárigeri Laýra Janysbaeva.

Jedel járdem qyzmetkerleri al­dyn ala daıyndalǵan bes klını­ka­­lyq stansaǵa shaqyrylyp, tol­ǵat­­qan áıel, jaraqat alǵan jigit sııaqty túr­li tótenshe jaǵdaıǵa tap bol­ǵan­ adamdarǵa kómek kórsetti. Olar­dyń biliktiligine elimizdegi medı­­sı­nalyq joǵary oqý oryndary men uıymdarynyń ókilderi jáne Italııa men Germanııadan kelgen halyqaralyq sarapshylardan quralǵan qazylar alqasy baǵa berdi. Nátıjesinde Nur-Sultan qalasynyń komandasy je­ńimpaz atandy. Ekinshi oryndy Shymkent qalasynyń jedel járdem qyz­metkerleri jeńip alsa, Pavlodar komandasy úshinshi oryndy ıelendi. Al qabyldaý bólimderi arasynda ót­ken básekede birinshi oryndy Almaty qalalyq №4 klınıkalyq aýrýhanasynyń dárigerleri jeńip aldy.

«Bul – jarys túrinde ótkizilip jatqan oqý. Árıne jarys degen kezde adamdarda ujymdyq rýh paıda bolady da, birin-biri jetildirip, damytady. Eń mańyzdysy, munda toptar ózara tájirıbe almasyp, sheberlikterin shyń­daıdy», deıdi jeńiske jetken Nur-Sultan qalalyq jedel medısı­nalyq járdem stansasynyń bas dárigeri Tımýr Muratov.

Jedel járdem jańa júıege kóshýde

«Mınıstrlik jedel járdem qyz­me­tin reformalaýǵa úlken mán berip otyr. Negizinen saladaǵy standart­tar men erejelerdi ózgerttik. Je­del járdem ókilderiniń negizgi bó­li­gin ba­zalyq standarttar bo­ıyn­­sha oqyt­tyq. Osy arqyly sátsiz oqıǵalar azaıyp, jan saqtaý shara­larynyń ná­tıjesi jaqsardy. О́tken eki jylmen salystyrǵanda bıyl jedel jár­demniń jetý ýaqyty 25 mınýt­tan 15 mınýtqa qysqardy. Bul halyq­aralyq standartqa jaqyn. Refor­ma­lar­dy jalǵastyra beremiz. Jedel járdem qyzmetiniń júktemesi óte aýyr. О́ıtkeni kóptegen eldermen sa­lys­tyrǵanda bizde halyqtyń sany men je­del járdem shaqyrý sanynyń ara qatynasy jer men kókteı. Tipti bul turǵyda jaǵdaıy bizge uqsas degen Túrkııanyń ózinde atalǵan kórsetkish bizden áldeqaıda tó­men», deıdi mınıstr E.Birtanov.

Densaýlyq saqtaý mınıstriniń №450 buıryǵy boıynsha jedel me­dısınalyq kómek kórsetýdiń jańa qa­ǵıdalary bekitilgen bolatyn. «Qazaq­stannyń jedel medı­sı­nalyq járdem qyzmeti jańa júıege kóship jatyr. Álemde jedel járdem kórsetýdiń eki túri ǵana bar. Biri – naýqasqa alǵashqy kómek kórsetip, tezirek dárigerge jet­kizý. Bul barlyq damyǵan elderde qol­danylady. Ekinshi túri – dárigerdi naý­qasqa jetkizý. Bizdiń elde osy eski júıe qalyptasqan. Sonymen jumys istep jatyrmyz. Biraq birtindep dárigerlerdiń ornyn feldsher basyp keledi. Ol – shetelderdegi paramedıkpen birdeı jumys isteıtin maman. Mysaly, júrek talmasyna shaldyǵyp jedel járdem shaqyrtqan kisige professor reanımatolog barsa da, feldsher barsa da birdeı kómek kórsetedi. Sondyqtan jedel járdem úshin bir feldsher jet­kilikti. Biz jas mamandardy Amerıka júrek as­sosıasııasynyń nus­qaýlyǵymen daıyndap jatyrmyz. Onyń nátıjesi óte tamasha. Biz soǵan kóshemiz», deıdi bas qaladaǵy jedel járdem stansasynyń basshysy T.Muratov.

Beıbereket shaqyratyndar kóp

Mınıstr keı jaǵdaıda halyq jedel­ járdemdi anyqtama qyzmeti retin­de paıdalanatynyn aıtady. «Jedel járdemge medısınalyq kómek­tiń anyqtama qyzmetindeı qa­raı­tyndar bar. Sol úshin alǵashqy me­dı­sınalyq kómek pen ýchaskelik dá­rigerlerdiń rólin kótermekpiz. Negizgi aýrýlarmen solar aınalysyp, jedel járdem tek shuǵyl jaǵdaılarda kómekke kelýi kerek. Iаǵnı, adamdar kez kelgen jaǵdaıda jedel járdemge júginýge májbúr bolmaýy kerek. Bıyl birinshi ret jedel járdemge júginýshiler sany azaıyp otyr», dedi elimizdiń bas dárigeri.

Mınıstrdiń sózin qýattaǵan Tımýr Muratov elordadaǵy beı­be­re­ket shaqyrýlardyń sany azaımaı­ otyrǵanyn aıtty. «Bizdegi shaqy­rý­lar­dyń sany Nıý-Iorkpen nemese Izraıl, Túrkııadaǵy iri qalalarmen salystyrǵanda 4-8 ese kóp. О́ıtkeni biz shaqyrǵan adamdardyń bárine barýǵa mindettimiz. Masa shaǵyp, tyr­naǵyn syndyrsa da jedel járdemdi shaqyratyn kisiler bar», deıdi ol.

Otandyq kóliktermen qamtylady

Jyl basynda ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Elbasy Nur­sultan Nazarbaev: «3 jyl ishinde je­del járdem qyzmetin avtomo­bıldermen jáne reanımobıldermen qam­tamasyz etý isin sheshý kerek» degen bolatyn. Mınıstr sol tapsyrma aıasynda bıyldan bastap arnaıy baǵ­dar­lama júzege asyp jat­qanyn jetkizdi. Naq­tylaı aıt­qanda, eki jyl ishinde eli­mizdegi jedel járdem qyzmeti 800 standartty kólikpen qamtylatyn bo­lady. Ol bul kólikterdi otandyq kásip­oryndar jetilgen standart bo­ıyn­sha qurastyryp jatqanyn atap ótti.

Aýyl-aımaqtardy aıtpaǵanda, bas qalanyń ózinde kólik jetis­peıdi. «Bizde azdaǵan maman tapshy­ly­ǵy bar. О́ıtkeni munda ju­mys isteý óte aýyr. Medısınalyq jab­dyqpen 100 paıyz qamtamasyz etil­gen. Biraq qala úlkeıip kele jat­qandyqtan, kólik jetispeýshiligi baı­qalady», deıdi bul másele boıyn­sha­ sózin tolyqtaǵan bas dáriger T.Muratov.

 Qabyldaý bólimderine qoıylatyn talap – jedeldik pen naqtylyq

Jedel járdemmen jetken pasıent­ke sapaly medısınalyq kómek kórsetý qabyldaý bólim­de­riniń moınynda ekeni anyq. Sondyq­tan da olar bıyl birinshi ret óz aralarynda básekege tústi. Bul olar­­dyń jumysyn jetildirýge úl­ken múmkindik ekenin aıtqan mı­nıstr aldaǵy úsh jylda aýdan­dyq aýrýhanalardyń qabyl­daý­ bólimderi kezeń-kezeńimen jańar­tylatynyn tilge tıek etti.

Byltyr ǵana Izraılden táji­rıbe jınap kelgen bas qaladaǵy jedel járdem stansasynyń basshysy T.Mu­ratov shetelderdegi qabyldaý bólimderiniń tájirıbesine toq­tal­dy. «Búginde 1-2 dáriger ǵana oty­ryp, jedel járdemniń qoıǵan dıag­nozyn tirkep, naýqasty aýrýhanaǵa­ jatqyza be­re­tin klassıkalyq qa­byldaý bólim­deri joq. Qazir ol Emergency department (Tótenshe jaǵdaılar bólimi) dep atalyp,­ óte úlken kólemdegi jedel medısına­lyq kómek kórsetetin jáne dıag­nos­­­tı­kany tolyqtyratyn ma­ńyz­dy bólimge aınaldy. Onda je­del járdem dárigeri degen bir ǵana maman bolady. Ol alǵashqy kómektiń jáne dıagnostıkanyń barlyǵyn biledi. Mysaly, biz byltyr baryp oqyp kelgen Izraıldiń Emergency department-niń kólemi 8 myń sharshy metrge deıin jetedi. Iаǵnı, bizdiń bir em­hananyń aýmaǵyndaı jerdi alyp jatyr. Ol búkil zamanaýı qu­rylǵymen qamdalyp, jansaqtaý, ope­rasııa jasaý sııaqty bólimderdi qam­tıdy. О́ıtkeni aýyr naýqasty ary-beri tasyp júrýge bolmaıdy. Biz de soǵan betalyp kelemiz. Sondyqtan da bıyl mınıstrdiń tapsyrmasymen qa­byldaý bólimderi de saıysqa túsip otyr», deıdi ol.

Bas dárigerdiń aıtýynsha, jedel­ járdemniń jumysy qabyldaý bó­lim­deri­men óte tyǵyz baılanysta. «Olar­dyń jumysynda shapshańdyq pen naq­tylyq óte mańyzdy. Olarǵa qate­le­sýge bolmaıdy. Bul joly qabyl­daý bólimderi osy eki shart boıynsha jáne profıldi kómek kórsetý qa­biletterimen synaldy», deıdi T.Muratov.

Uıymdastyrýshylar bola­shaq­ta jedel járdem jarysyn ha­lyqaralyq deńgeıde ótkizýdi jos­parlap otyr­ǵan­daryn aıtty. Onda elimizdiń úzdik jedel medısınalyq kómek brıgadalary ózge elderdiń osy sala ókilderimen saıysqa túsetin bolady.