Kentte ákim de, sý da joq

Bıyl aqpan aıynda ǵana taǵa­ıyn­dalǵan ákim Bolat Faızýllın de qyz­me­tinen ketipti. Odan burynǵy ákimder Jeńis Ábiken, Dáýlet Taıgýlınder de óz mindetterin durys atqara almaı, Taı­gýlın isti bolyp bir jylǵa jetpeı kentten ketken-di.

Ákimder turaqtamaıtyn aýyl­­dyń jaǵdaıy aıtpasa da túsi­nikti. Turǵyndardyń talap-óti­nish­teri­ne oraı «О́ńirlerdi da­my­tý­dyń-2020 jylǵa deıingi baǵ­dar­­la­masy» aıasynda 2016 jy­ly or­­ta­lyqtandyrylǵan sý qu­by­ry­nyń qurylysy bas­talady. Bul maq­satqa respýb­lı­ka­lyq bıýdjet­ten 2 mlrd teńge bólin­gen-di. О́t­ken jy­l­dyń maýsym aıyn­da qu­byr qu­rylysy paıda­la­nýǵa berildi.

Sóıtip, 10 myńnan asa halyq tu­ra­tyn kenttegi 2368 úıdiń jartysy orta­lyqtandyrylǵan sý júıesine qo­sy­­lady. Iаǵnı, 52 kóshege aýlaishilik sý qubyry júrgizilip, 1880 turǵyn úıge sý jelileri tartylǵan.

Al «EkoServıs» JShS-1 tur­ǵyn­darǵa árbir metr qubyr tartyp bergenderi úshin jumys­taryn 2500 teńgege baǵalaıdy. Ár kóshedegi qudyq pen úıdiń ara qashyqtyǵyna baılanysty úı basyna 50 myńnan 200 myń teńgege deıin tóleıdi. Sý tartý jumystarymen 3 brıgada aınalysady.

Qurylysqa jaýapty merdiger kompanııa – «Aı-Sý Melıorasııa» JShS mamandarynyń aıtýynsha, qubyrdyń jalpy uzyndyǵy 60 shaqyrymnan asady. Joba boıynsha, 3 metr tereń­dik­ke dıametri 225, 200 mm bolatyn qubyrlar tóselipti. Qurylysqa qajetti materıaldar Qaraǵandy obly­sy­nan jetkizilgen. Kent syrtynda sýdy tazalaıtyn 5 tazalaý kesheni or­na­­lasqan.

Biraq turǵyndar qazir aýyz sýdy belgilengen keste boıynsha ǵana alýda. О́ıtkeni sýdyń qysymy óte tómen. Bir shelek sý alý úshin saǵattap kútedi.

– Buǵan sebep, tazartý ju­mys­­tary júr­gizilgen kezde sý kólemi tuty­ný­shylarǵa jet­peý­de. Sondyqtan «Kommýn-Ser­vıs» kásiporny sý berý kes­­­te­sin bekitti, – deıdi kent ákimi­niń min­detin atqarýshy Álııa Ibraeva.

– Jyldar boıy ortalyq­­tandy­ryl­ǵan sý júıesin kútip edik. Qubyrdy úıge deıin tartyp aldyq. Biraq sý joq. Ken­­timizdiń sý qu­by­ry­na Aınakól aýy­­lyn da qosqan kórinedi. Endi halyq qaıtip sýsyz kún kóredi? – deıdi kent­tiń qoǵam­dyq keńesiniń múshesi Janar Bolatqyzy.

Ekinshiden, turǵyndar úshin sýdyń ta­rıfi de bekitilmegen, keıbir tur­ǵyn­dar baý-baqshalaryn da sýarýǵa kirisipti.

– Árıne, eger tarıf bekitilse, biz de qaladaǵydaı sýdy tutyn­ǵa­nymyz úshin aqshasyn tóleımiz, ári únemdi bolar edi, – deıdi Janar Bolatqyzy.

Turǵyndar durys tazalanbaı kele­tin aýyz sýdy kúndelikti asqa paıdala­na almaıtyndyqtan baqshaǵa ji­be­­re­tinderin aıtady. Olar buǵan deıin aýyz sýdy 6 blok-modýl keshe­ninen alyp paıdalanyp kelgen. Qu­ryl­ǵy­lar­dyń beseýi memlekettik, bireýi jekemen­shiktiń qolynda. Sý baǵasy birdeı. 40 lıtr sý – 20 teńge.

Jergilikti ákimdiktiń qujat­ta­ryn­da «Kentti sýmen qamta­ma­syz etý jeli­ler qurylysy baǵ­dar­lamasynyń» ákim­shisi qala­lyq qurylys bólimi eke­ni kórse­tilgen. 2016 jyldyń qazan aıynda «Aı-Sý Melıorasııa» JShS merdigerlik uıymy kent aýmaǵyndaǵy jerasty sý kóz­de­rin paıdalaný arqy­ly sýmen qamtamasyz etetin jeliler qury­ly­syn bastaıdy. 2017 jylǵy aqpan aıynda kent ákiminiń «Pav­lo­dar­kópirjobasy» JShS dırektory K.Imanalıevpen, qalalyq qu­­ry­lys bóliminiń basshysy S. Zvon­kov­skıımen, «Aı-Sý Melıo­ra­sııa» JShS dırektory V.Levchen­ko­men birlesip temirjolmen sý qubyry jelileriniń qıylysýy, sý qubyry jelilerimen qamtamasyz etilmegen kóshelerdi qosý týraly, jobada aldyn ala qarastyrylmaǵan máseleler týraly kelisý boıynsha keńes ótkizgen.

Iаǵnı, joba boıynsha 38 shaqy­rym sý qubyry jelilerin tartý kerek bolsa, is júzinde 54 shaqyrym tartylady. Qudyqtardy qurastyrý joba boıynsha 522 dana bolsa, al is júzinde 846 dana.

Budan basqa 2 transformatorlyq kishigirim stansa, 2 taza sý súzý qoı­masy jáne qorshaýlar ornatylady. Tehnıkalyq qurylǵylardy iske qosý, jóndeý jumystary, iste­lip, syrtqy jaryqtandyrý quras­ty­rylǵan tehno­log­ııalyq alań men kireberis joldarǵa asfalt tósel­gen.

Merdiger kompanııa basshysy Va­le­rıı Levchenkonyń sózine qara­­ǵanda kenttiń jerasty sýynda temir, bor sııaq­ty hımııalyq elementter kez­de­se­di. Al sýdy tazalaǵysh qon­dyr­ǵynyń arnaıy membranalarynan ótki­zý arqyly táýligine 500 tekshe metr kóleminde qaldyq shyǵarylatyn kóri­nedi. Sondyqtan súzgiden ótkizý alańyn salý úshin 500 mıllıon teńge kóle­minde qarajat qajet.

Endi, kent turǵyndarynyń «sýdyń jetpeı, kelmeı turǵanyna sebep – bizdiń qubyr júıesine Aınakól, Syntas aýyldaryn qosyp jibergendikten» degenine toq­ta­laıyq. Ákimderdiń ha­lyq­­pen kez­de­sýinde kent turǵyny Seıil­­­han Seısenbaev kent pen Aına­­kól aýylynyń sý qubyrlary joba­sy­­nyń biriktirilgenine nara­zy­lyq bil­dirgen-di. Sol kezdesýde Seıilhan Seısenbaevqa jaýap bergen oblys ákimi Bolat Baqaýov. Kentte qazylǵan árqaısysynyń tereńdigi 420 metrdi quraıtyn 5 uńǵymanyń qýaty Aınakól aýyly men 10 myń turǵyny bar kentti sýmen qamtamasyz etýge jetkilikti. Tipti, qýatynyń 50 paıyzy ǵana jum­sa­lyp tur», dep edi.

– Biraq ákim aıtqan sý áli joq. Kent­ke sý jetpeı tur. Ákimdik bolsa, ázirshe keshendi blok-modýldi qoldanyńdar dep otyr. Onda ne úshin qyr­ýar qarajat ketirip qubyr saldyq? Al keshennen sý alý úshin tańerteń erte kelip kezekke turý kerek, – deıdi tur­ǵyndar.

Máseleniń mánisine kelsek, oblys­tyq ákimdik tarapynan Aqsý qalasyna qarasty Aınakól aýy­ly men oblys ortalyǵyna qa­rasty kenttiń sý qubyr­la­ry júıe­­sin biriktirý jóninde sheshim qabyl­da­nypty. Osy qadam arqyly ákimdik­te­giler esesine, 250 mıllıon teńge kóleminde bıýdjet qarjysyn «únemdedik» deıdi.

Biraq Qarjy mınıstrligine qa­ras­ty oblystyq Ishki memle­ket­tik aýdıt departamentiniń máli­metinshe, Aınakól, Syntas aýyl­da­rynyń sý qubyrlaryna tapsyrys berýshi jáne «О́ńirlerdi damytýdyń-2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasynyń» oryndaý­shysy – Aqsý qalasynyń qurylys bólimi. Baǵdarlamaǵa saı sý qubyry qurylysyna respýblıkalyq bıýdjet qarjysynan 398,2 mıllıon teńge bóli­nipti. Al, kentke «О́ńirlerdi da­mytýdyń-2020 jylǵa deıingi baǵ­dar­lamasy» aıasynda sý qubyrynyń qury­ly­syna respýblıkalyq bıýdjetten 2 mlrd teńge bólingen-di. Ekeýi eki bólek qara­jat ekeni aıtpasa da túsinikti. Únem­deldi me, joq pa álde?..

Al Aqsý qalasy ákimdiginiń máli­me­ti­ne sensek, Aınakól, Syn­tas, Mámáıit Omarov, Eńbek, Alǵabas aýyl­darynda sý qubyr­lary «О́ńirlerdi damytýdyń-2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasy» emes, aýyldarǵa arnalǵan «Aqbulaq» mem­lekettik baǵdarlamasy arqyly tara­tylǵan.

Kenttegi sekildi Aınakól men Syn­tas aýyldarynda da merdiger uıym – «Aı-Sý Melıorasııa» JShS. Olar 11 shaqyrymǵa qubyr salyp, 128 qudyq ornatyp, 3 uńǵyma burǵylapty. Lenın kentindegi sorǵy súzý stansa­syna eki aýyldy qosý úshin sý qubyry jobasy jasalǵan. Sonymen birge oblys ortalyǵyndaǵy qalalyq «Gorkomhoz» jań­ǵyrtý JShS-nyń basshysy G.Ydy­ry­sovtyń málimetinshe, qubyr júıesi seriktestik qaraýyna áli berilgen joq, eshqandaı qujattarǵa qol qoıylmaǵan.

 Áıtse de, jobalardy biriktirýde bir shıkiliktiń ketkeni ábden múm­kin. Ákim­diktiń qujattarynda «Pav­lo­dar­kópirjobasy» JShS-men Aqsý qala­sy­nan Lenın kentine deıin 45 shaqyrym magıstraldy sý qubyry qurylysyna jáne kenttiń sýmen jabdyqtaý jáne ishki jelileri qurylysyna jobalyq qujattar daıyndaldy delingen. Tizgin «Pavlodarkópirjobasy» JShS-ynda ma, álde merdiger «AI-SÝ Melıorasııa» JShS-da ma, kimde ekeni ázirge belgisiz.

Al Aqsý qalasyna qaraıtyn Aına­kól, Syntas eldimekenderi shaǵyn aýyl­dar bolsa, kenttiń turǵyndary 10 myńnan asady. Qazir endi merdiger qaıda, jobalaýshy qaıda, tapsyrys berýshi qaıda, istiń bitkenin qabyldap alýshy qaıda, turǵyndarǵa sheshýi qıyn jumbaq bolyp otyr.

– Sondyqtan qazir sý qubyryn ózge kásiporynǵa berý jumystary júr­gizilýde. Nysan naqty ıesin taýyp, balansqa qoıylsa, másele túıini sheshi­ler edi, – deıdi kent ákiminiń mindetin atqarýshy Álııa Ibraeva.

Kenttegi sý máselesine oraı biz ha­bar­lasqan ǵalymnyń pikirinshe, aldyn ala geologııalyq barlaý jumys­ta­ry júrgizilmeı sýqorlary ábden taý­sylǵan jerlerden uńǵymalar bur­ǵy­lanǵan bolsa, qubyrǵa sý kelýshi me edi? – deıdi.

Biz oblys ortalyǵyna ákim bolyp taǵaıyndalǵan Qaırat Núkenovpen habarlasyp, bolǵan jaıdan habardar ettik. Qala ákimi Qaırat Temirshotuly min­detti túrde ákimderi ketip qala bere­tin kent turǵyndarymen kezdesip, sý má­selesiniń de túıinin sheshýge ýáde ber­di.

Al jýyrda ótken jıynda oblys ákimi Bolat Baqaýov: «Qazir aýyldarda ortalyqtandyrylǵan sý qubyrlaryna qosýǵa arnalǵan 53 joba júzege asyrylýda. Bıyl olardyń 36 jobasy tapsyrylady», degen edi.

 – Nátıjesinde taza sýmen aýyl­dar­dyń 40 paıyzy qamtylady. 2020 jyly 30 jobany iske asyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 9,8 mlrd teńge bólinedi. Qo­symsha 15 jobaǵa 11 mlrd teńge qajet. Úkimet atalǵan jobalarǵa qol­daý bildirip, júzege asy­ryl­ǵan jaǵ­daıda kelesi jyly oblys­tyń taza aýyz sýmen qamtylý kórsetkishi 54,1 paıyz­ǵa jetedi, – dedi B. Baqaýov.

Bári jaqsy-aq deıik. Biraq oblys ortalyǵynyń irgesinde turǵan kentke sý endi qashan kelmek?

Pavlodar