Qoǵam • 01 Tamyz, 2019

Kókshedegi kóbelek mýzeıi

731 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Kókshede álemdegi sırek kezdesetin kóbelektiń 2 myń túri saqtalǵan. Zerendiniń ásem tabıǵatynyń ádemi bir múıisinde ornalasqan entomologııalyq mýzeıge kelýshiler de az emes.

Kókshedegi kóbelek mýzeıi

Ádemi qanattaryn tynymsyz qaǵyp, gúlden gúlge qonyp, shartarapty sharlap ushyp júrgen kóbelek ataýlyny jınaǵan atbasarlyq azamat – tanymal horeograf Ortvın Shlosser. Sońǵy úsh jyl mýzeıge Ze­rendidegi jekemenshik shańǵy sport bazasynyń dırektory Valerıı Sharov ıe bolyp otyr. Kóbelek kórgisi kelip mýzeı tabaldyryǵynan atta­ǵan adamdarǵa bar jaıdy ózi-aq maıyn tamyzyp aıtyp beredi. О́tken aıda Amerıka, Germanııa, Belgııa, Úndistan, Aýstralııadan kelgen týrıster Qazaqstandaǵy jalǵyz etnomologııalyq mýzeıge kelip, adam aıtqysyz qyzyqqa kenelip, tańdaılaryn qaǵyp ketipti.

Bul jerde jalǵyz Kóksheniń kóbelekteri ǵana emes, álemniń ár jerindegi asa sırek kezdesetin kóbelekter toptastyrylǵan. Uzyn-yrǵasy 2 myń túrge jýyq. Qumar­lyq degendi qoısańshy, áýel bas­ta Ortvın Shlosser ánsheıin qy­zyq úshin jınaǵan. Keıin osy ta­qyrypqa birjola mamandanǵan. Eń sırek kezdesetin ári erekshe túrin ǵana jınaýǵa tyrysqan. Tipti, kóbelektiń ózińde joq túri shetelde kezdesedi dese, bar sharýasyn jınap qoıyp, sol jaqqa tartyp otyrady eken. San sapardyń barysynda álemdegi kóptegen kóbelek jınaý­shymen tanysyp, pikir almasqan, tájirıbe jınaqtaǵan. Olar­dyń ara­synda Ortalyq Azııa, Eýropa kolleksıonerleri bar.

Entomologtardyń paıymdaýynsha, eń ádemi kóbelekter tropıkalyq jándikter eken. Olardyń tıtimdeı qanattarynda kempirqosaqtyń barlyq boıaýy bar.

– Kolleksıoner kóbelekti zertteýge 45 jyl ómirin arnaǵan. Bul kez kelgen adamnyń qolynan keletin is emes, – deıdi Valerıı Sharov. Máselen, bir jándiktiń ózin kolleksııalaý úshin 2 saǵattan astam ýaqyt ketedi. Al 2 myńnan astam kóbelekti suryptap daıyndaýǵa she?!

Bylaı qaraǵanda beıkúná jándik bolyp esepteletin kóbelekterdiń zııan­dysy da bar eken. Máselen, myna biri kádimgi qyryqqabattyń jaýy – aq qanatty kóbelek. 2 myńnan astam jumyrtqa salatyn tıtimdeı ǵana aq qanatty kóbelekpen ýaqytynda kúrespese, alqabyńyzdyń astan-kesteńin shyǵarmaq. Jergilikti jerdiń kóbelegi tańsyq emes. Bala kezimizde talaıyn qýǵanbyz. Al Aýstralııa, Fransııa, Fılıppın, Malaızııadan ákelingen kóbelekterdiń túri men turqy bizdegiden bólekteý. Qaı tusqa qarasań da san túrli boıaýly, pishini árqıly alýan túrli kóbelek. Ishinde júrgende kóńildi de kóbelek sezim bıleıdi eken.

Adam kóńilin baýraıtyn áýes­qoılyqta shek joq-aý, sirá.